4. Kiên nhẫn là đức hạnh cam tâm chịu đựng tất cả đau khổ ở thế gian này.

(Thánh John Berchmans)

Lm. Giuse Maria Nhân Tài, csjb.

(Trích dịch từ tiếng Hoa trong "Cách ngôn thần học tu đức")

---------

http://www.vietcatholic.net

https://www.facebook.com/jmtaiby

http://www.nhantai.info

 

47. DẾ MÈN CẦM ĐỒ

Có một cống sinh họ Diệp, rất thật thà với người và cũng cổ hủ, một hôm, bắt được con dế mèn cổ dài hai cánh màu vàng, thì coi nó như một thứ đồ quý giá và bỏ vào trong cái dĩa.

Không lâu sau đó, người đầy tớ báo cáo lương thực trong nhà đã dùng hết, cống sinh họ Diệp nghĩ rằng con dế mèn này có thể đem đi cầm được vài đồng để mua gạo, bèn bỏ con dế trong cái dĩa đem đi cầm đỡ.

Ông chủ cầm đồ thấy vậy bèn cố ý lừa anh ta, nói:

- “Thứ này rất là quý giá, có điều là tiệm của tôi mấy ngày nay thiếu tiền mặt, ông nên đến Tô Châu mà cầm, bảo đảm có thể thỏa mãn như ý của anh”.

Diệp cống sinh cả tin lời ấy, bèn bưng cái dĩa lên đường đi qua Tô Châu.

(Minh Tề Tiểu Thức)

Suy tư 47:

Người có đức tính thật thà thì ai cũng thích, bởi vì đó chính là “tính bổn thiện” của con người. Thật thà không phải là cái tội, dù họ thật thà như người...ngu chăng nữa, thì đó cũng là một gương sáng cho đời.

Cái tội và là tội lớn, chính là thấy người ta thật thà mà nói dối phỉnh gạt họ rồi bụm miệng mà cười với nhau.

Đức Chúa Giê-su đã dạy chúng ta ai muốn vào Nước Trời thì không phải trở nên như trẻ nhỏ đó sao, mà trẻ nhỏ chính là thật thà, đơn sơ vậy; rồi Đức Chúa Giê-su cũng dạy chúng ta đừng nên cớ vấp phạm cho trẻ nhỏ sao, vì ai nên cớ vấp phạm cho trẻ nhỏ, thì cột tảng đá vào cổ nó mà quăng xuống biển hay sao? Cho nên đừng thấy người thật thà mà khinh dể và lấy họ làm trò cười cho mình và cho người khác. Coi chừng bị Chúa phạt nặng đấy.

Hãy có lòng trắc ẩn khi thấy người khác quá thật thà mà giúp đỡ họ, đó là hành động của người muốn vào Nước Trời vậy.

Lm. Giuse Maria Nhân Tài, csjb.

(Dịch từ tiếng Hoa và viết suy tư)

--------

http://www.vietcatholic.net

https://www.facebook.com/jmtaiby

http://www.nhantai.info

 

Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mác-cô.

Khi ấy, Đức Giê-su lại đi ra bờ biển hồ. Toàn thể dân chúng đến với Người, và Người dạy dỗ họ. 14 Đi ngang qua trạm thu thuế, Người thấy ông Lê-vi là con ông An-phê, đang ngồi ở đó. Người bảo ông : “Anh hãy theo tôi !” Ông đứng dậy đi theo Người.

15 Khi Đức Giê-su đang dùng bữa tại nhà ông ấy, có nhiều người thu thuế và người tội lỗi cùng ăn với Đức Giê-su và các môn đệ, vì họ đông và đi theo Người. 16 Những kinh sư thuộc nhóm Pha-ri-sêu thấy Người ăn uống với những kẻ tội lỗi và người thu thuế, thì nói với các môn đệ Người : “Sao ông ấy ăn uống với bọn thu thuế và quân tội lỗi?” 17 Nghe thấy thế, Đức Giê-su nói với họ : “Người khoẻ mạnh không cần thầy thuốc, người đau ốm mới cần. Tôi không đến để kêu gọi người công chính, mà để kêu gọi người tội lỗi.”

Đó là Lời Chúa

 

CHÚA NHẬT 2 THƯỜNG NIÊN

Tin mừng : Ga 1, 29-34.

“Đây là Chiên Thiên Chúa, Đấng xóa bỏ tội trần gian”.

Anh chị em thân mến,

Trước tiên chúng ta cảm tạ Thiên Chúa đã gởi đến cho chúng ta một vị đại tiên tri, đó là thánh Gioan Tiền Hô, chính ngài đã giới thiệu Đức Chúa Giê-su cho chúng ta: “Đây Chiên Thiên Chúa, đây Đấng xóa tội trần gian”(Ga 1, 29b), nhờ đó mà chúng ta biết được Đức Chúa Giê-su là Đấng cứu độ nhân loại, là Đấng đã lập bí tích Rửa Tội để chúng ta được tái sinh làm con Thiên Chúa, và hòa giải chúng ta với Ngài qua bí tích Giải Tội.

Để trở thành người chuẩn bị đường cho Đức Chúa Giê-su đến, thánh Gioan Tiền Hô đã có đủ ba điều kiện: được chọn, được sai đi và làm chứng.

Mỗi người Ki-tô hữu đang hiện diện trong xã hội hôm nay cũng là những người được chọn -không phải để chuẩn bị- nhưng là để làm chứng cách sống động cho tình yêu của Thiên Chúa ngay trong cuộc sống của mình, và như thế, mỗi người Ki-tô hữu cũng đã có ba điều kiện trên đây để làm chứng cho Tin Mừng.

Thiên Chúa đã chọn chúng ta không như đã chọn thánh Gioan Tiền Hô: công khai kèm theo dấu lạ, nhưng Ngài đã chọn chúng ta qua đức tin của cha mẹ, qua hoàn cảnh của cuộc sống, qua bao thăng trầm của đời người, để chúng ta càng hiểu thấu đáo hơn về tình yêu của Ngài đối với chúng ta.

Thiên Chúa đã chọn chúng ta và sai chúng ta đi làm chứng cho tình yêu hy sinh trên Thập Giá của Con Một Ngài là Đức Chúa Giê-su. Ngài sai chúng ta đi vào trong những nơi phố chợ ồn ào náo nhiệt, nhưng ở đó có nhiều người tâm hồn đã lạnh tanh vì thiếu vắng tình yêu thương chân thật; Ngài sai chúng ta vào nơi công sở để rao giảng tin mừng Nước Trời bằng chính sự phục vụ chân tình của chúng ta; và cũng như thánh Gioan Tiền Hô đã vào trong hoang địa để suy tư tìm hiểu sứ mệnh của mình, Thiên Chúa cũng đưa chúng ta vào trong an tịnh của tâm hồn, không phải trong hoang địa, nhưng là sau những lần rước Thánh Thể hoặc viếng Thánh Thể, để qua xét mình kiểm thảo dưới ánh sáng Lời của Ngài chúng ta thấy mình rõ hơn...

Thiên Chúa đã chọn chúng ta và đã sai chúng ta đi, để sống những gì mình đã cảm nghiệm được trong đức tin của mình. Thánh Gioan Tiền Hô đã lấy mạng sống của mình để trả giá cho cuộc đời chứng nhân cho sự thật, ngài đã chết anh dũng như ngài đã sống can đảm giữa tội ác và thế lực của bạo chúa Hê-ro-đê.

Để sống những gì mình đã tin thì khó hơn là rao giảng bằng lời nói, bởi vì đức tin thì không thấy được, mà con người thời nay thì chỉ muốn thấy cho tường tận mới tin. Cho nên đời sống chứng nhân của người Ki-tô hữu rất quan trọng, do đó mà, khi con người thời nay đòi những dấu lạ mới tin, thì chúng ta đều có thể làm dấu lạ cách kỳ diệu, dấu lạ đó chính là sống yêu thương và phục vụ tha nhân cách chân thành, đó chính là dấu lạ như bài ca Hòa Bình của thánh Phan-xi-cô Khó Nghèo: đem yêu thương vào nơi oán thù, đem thứ tha vào nơi lăng nhục, đem an hòa vào nơi tranh chấp, đem chân lý vào chốn lỗi lầm... đó chính là đức tin được thể hiện bằng hành động vậy.

Anh chị em thân mến,

Ngày xưa, thánh Gioan Tiền Hô đã giới thiệu Đức Chúa Giê-su cho các môn đệ của mình, thì ngày nay, mỗi người chúng ta giới thiệu Đức Chúa Giê-su cho người anh em chị em của chúng ta, không chỉ bằng lời nói mà thôi, nhưng còn là bằng đời sống của chính mình: đời sống yêu thương và phục vụ, đó chính là cách giới thiệu khoa học nhất và rõ ràng nhất, mà chính các thánh đã thực hành trong cuộc sống của mình.

Câu hỏi gợi ý:

- Bạn có lần nào giới thiệu Đức Chúa Giê-su cho người khác chưa? Nếu có thì bằng cách nào?

- Giả sử bạn là một người Ki-tô hữu nhưng rất lơ là với đức tin của mình, bạn có giật mình khi thấy có người nhắc nhở bạn là người Ki-tô hữu không?

- Có lúc nào bạn muốn mình là thánh Gioan Tiền Hô không?

Xin Thiên Chúa chúc lành cho chúng ta.

Lm. Giuse Maria Nhân Tài, csjb.

-----------

http://www.vietcatholic.net

https://www.facebook.com/jmtaiby

http://www.nhantai.info

 

RẼ HƯỚNG



“Ông liền đứng dậy đi theo Người”.

Một thương gia rất đỗi hài lòng với chiếc phong vũ biểu tốt nhất vừa sưu tầm. Nhưng về đến nhà, ông bực bội khi thấy chiếc kim cứ chỉ về phía “bão”. Lắc thế nào, kim vẫn không nhúc nhích. Ông ngồi xuống viết thư phàn nàn. Tối hôm sau trở về, phong vũ biểu không còn, cả ngôi nhà cũng không. Thì ra, chiếc kim không kẹt; nó chỉ đúng - “bão!”.

Kính thưa Anh Chị em,

Tin Mừng hôm nay không nói đến một chiếc phong vũ biểu ‘chỉ hướng’, nhưng nói đến một con người ‘rẽ hướng’ - Matthêu! Anh không phàn nàn với người gọi; nhưng “liền đứng dậy đi theo Người”.

‘Rẽ hướng’ không chỉ là đổi hướng nhìn, mà là rời khỏi đường cũ, khỏi những bảo đảm cũ, khỏi sự an toàn quen thuộc. Đứng dậy, là chấp nhận mất cái tôi trước đó để bước vào một ‘cái tôi’ chưa hề biết. Chúa Giêsu không trao cho Matthêu một tấm bản đồ; Ngài trao cho anh một chiếc la bàn, kim chỉ nam của nó là “Giêsu” - Ngài. Anh không thấy gì khác ngoài một hướng đi. Và như mọi cuộc ‘rẽ hướng’ định mệnh, anh không thể mang theo tất cả. Nhiều thứ phải bỏ lại, không vì chúng xấu, mà vì chúng giữ một ai đó ở lại! Matthêu không biết đời mình sẽ đi về đâu, nhưng biết mình không thể ở nguyên chỗ cũ. Cái “liền” của Matthêu không phải là sự nông nổi, mà là khoảnh khắc của một người “đã chín” trong sự giằng co: ở lại thì an toàn, nhưng “không còn sống”. Có những lúc, “không rẽ” là chết dần; nỗi sợ chỉ là khách mời, đừng để nó dọn vào! “Hãy sống một đời tự do. Không tồn tại thứ gọi là một cuộc sống an toàn!” - Anand Mehrotra.

Cuộc ‘rẽ hướng’ ấy mở ra một bữa tiệc. Không phải tiệc của những người đã hoàn hảo, mà của một người được gọi, “Này đây Ta đứng trước cửa và gõ!”. Nếu Matthêu nói, “để mai”, có lẽ đã không có bữa tiệc, không có những gương mặt được chạm tới, không có những câu chuyện được đổi đời. Tiếng “vâng” của một người có thể mở cửa cho ân sủng đi vào nhiều phận người khác. Thế nhưng, đừng lãng mạn hoá cuộc ‘rẽ hướng’ này! Bởi cũng từ ngày ấy, Matthêu không bước vào con đường dễ hơn, nhưng gập ghềnh hơn mà cũng sâu hơn; không được bảo vệ khỏi giông tố, mà được đặt vào giữa giông tố với một “Đấng ở cùng”. ‘Rẽ hướng’ không hứa hẹn ít đau hơn; chỉ hứa hẹn ‘đúng hướng’ hơn. Và đúng hướng, đôi khi, là hướng đi qua con đường thập giá!

Anh Chị em,

“Ông liền đứng dậy đi theo Người”. Lời gọi theo Chúa luôn bắt đầu bằng một cuộc ‘rẽ hướng’ rất cụ thể: rẽ khỏi một thói quen không lành mạnh, một chọn lựa, một lối sống đã thành nếp. Không ai theo Chúa mà không mất gì; nhưng cũng không ai mất gì vì theo Chúa! Từ một người thu thuế, Matthêu dần trở thành nơi mà Lời có thể đi qua, nơi mà ân sủng có thể chạm tới người khác. Đó không phải là thành tựu cá nhân, mà là hoa trái của một hướng đã được đổi. “Ý nghĩa của cuộc đời là tìm ra món quà của bạn. Mục đích của cuộc đời là trao tặng nó!” - Pablo Picasso.

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, giữa bao ngả rẽ cuộc sống, giúp con can đảm luôn rẽ về hướng “Giêsu”. Đừng để con chỉ đứng “nhìn kim”, mà không bao giờ dám bước đúng hướng!”, Amen.



Lm. Minh Anh (Tgp. Huế)

 

GIỮA DÒNG SÔNG

THIÊN CHÚA ĐỨNG VỀ PHÍA CON NGƯỜI

CHÚA NHẬT II THƯỜNG NIÊN NĂM A 2026

Bên bờ sông Giođan, có một khung cảnh tưởng chừng rất bình thường, nhưng lại chứa đựng một mầu nhiệm lớn lao vô cùng:

Trên bờ cao, là Thiên Chúa, Đấng Thánh, Đấng Tuyệt Đối, Đấng không vương chút bóng tối nào.

Dưới dòng nước, là con người một đám đông ô hợp, mang theo tội lỗi, đổ nát, ăn năn và tuyệt vọng.

Giữa hai thực tại tưởng như không thể chạm vào nhau ấy, Chúa Giêsu đứng đó. Chúa Không đứng trên bờ cao, không đứng tách biệt, mà đứng giữa dòng sông, giữa Thiên Chúa và con người, giữa thánh thiện và tội lỗi, giữa trời cao và thân phận thấp kém.

1. CHÚA GIÊSU VÀ THÁNH GIOAN: AI LÀ TRUNG TÂM?

Thánh Gioan Tẩy Giả là một con người phi thường: một ngôn sứ, một tiếng kêu trong hoang địa, một con người khắc khổ, thẳng thắn, không nhân nhượng với tội lỗi. Ông làm phép rửa. Ông kêu gọi ăn năn. Ông có uy tín. Ông là trung tâm của đám đông.

Còn Chúa Giêsu? Chỉ là đến sau. Chúa Không tiếng giới thiệu; Không lời tự xưng; Chỉ lặng lẽ bước vào dòng người đang xếp hàng.

Giữa Chúa Giêsu và thánh Gioan, đáng lẽ người phải đứng cao hơn là Chúa. Nhưng Chúa lại chọn đứng thấp hơn. Đáng lẽ Gioan phải cúi đầu, nhưng chính Chúa Giêsu lại cúi mình.

Thiên Chúa không tranh giành vị trí trung tâm. Thiên Chúa để con người được đứng trước, còn mình thì đứng sau, để con người không sợ hãi khi gặp gỡ chính Thiên Chúa.

2. THIÊN CHÚA - CON NGƯỜI: KHOẢNG CÁCH NÀO ĐƯỢC XÓA?

Thiên Chúa là Đấng Thánh. Con người là kẻ tội lỗi. Khoảng cách ấy không phải do Thiên Chúa dựng nên, mà do tội lỗi con người đào sâu.

Thế nhưng, lạ lùng thay, Thiên Chúa không đợi con người vượt lên, mà chính Ngài bước xuống. Chúa không đứng ngoài để dạy dỗ. Chúa không đứng trên để xét đoán. Chúa đi xuống tận dòng nước, đi vào chính nơi con người đang xấu hổ, đang sám hối, đang thú nhận tội lỗi.

Thiên Chúa không sợ bị "vấy bẩn" bởi con người. Chỉ con người mới sợ Thiên Chúa. Còn Thiên Chúa, Ngài chỉ sợ con người không dám quay về.

3. ĐẤNG LÀM NÊN PHÉP RỬA LẠI XIN ĐƯỢC RỬA.

Chúa Giêsu là Đấng làm phép rửa trong Thánh Thần. Thế nhưng, Ngài lại xin được rửa bằng nước.

Đấng không có tội, lại xin đứng chung hàng với những kẻ có tội.

Đấng không cần sám hối, lại bước vào dòng sám hối của nhân loại.

Không hề có sự giả hình. Giữa dòng sông mầu nhiệm ấy chỉ có tình yêu triệt để.

Chúa Giêsu không "đóng vai" người tội lỗi. Chúa thực sự mang lấy thân phận tội lỗi của con người. Chúa bước vào cuộc đời cùng con người không để giải thích, hay "làm lố" vai trò của mình. Chúa chỉ đến để cứu. Và giờ đây, Chúa thực sự thực hiện sự cứu ấy.

4. XIN NHƯ BAN LỆNH VÀ NGƯỜI RỬA RUN RẨY THI HÀNH.

Thánh Gioan run rẩy. Ông biết mình đang đứng trước ai. Ông không dám. Ông sợ.

Nhưng Chúa Giêsu nói: "Cứ làm đi". Lời xin ấy lại vang lên như một mệnh lệnh, bởi đó là mệnh lệnh của tình yêu.

Thiên Chúa không ép con người bằng quyền lực, mà chạm vào con người bằng sự tự hạ.

5. ĐẤNG THÁNH - MỘT ĐÁM NGƯỜI TỘI LỖI.

Một bên là Đấng Thánh. Một bên là đám người cần ăn năn. Nhưng Thiên Chúa không đứng một bên, để con người đứng bên kia. Ngài đứng cùng bên với con người. Không phải để thỏa hiệp với tội lỗi, mà để cứu con người khỏi tội lỗi từ bên trong.

6. ƠN THÁNH - DÒNG NƯỚC.

Nước thì đơn sơ. Nước thì âm thầm. Nước thì chảy xuống chỗ thấp.

Nhưng chính dòng nước ấy trở thành phương tiện của ơn thánh.

Thiên Chúa không cần những điều cao siêu để yêu thương. Ngài dùng những gì bình thường nhất: dòng sông, con nước, một con người như Gioan, và chính thân mình của Chúa Giêsu.

Tất cả trở thành ngôn ngữ của lòng xót thương.

7. THÁNH THẦN TỪ TRỜI - CON NGƯỜI DƯỚI NƯỚC.

Trên cao, Thánh Thần ngự xuống. Dưới thấp, con người chìm trong nước. Giữa hai thực tại ấy, Chúa Giêsu nối liền trời và đất. Chúa không chỉ đứng giữa, mà nên một với con người, trong con người, và cho con người.

8. BÀI HỌC CHO CHÚNG TA.

Nếu Thiên Chúa đã không ngại đi xuống như thế, chúng ta còn ngại gì mà không quay về?

Nếu Thiên Chúa đã thấu hiểu đến mức đứng chung hàng với kẻ tội lỗi, chúng ta còn sợ gì mà không tin vào lòng thương xót?

Nếu Chúa Giêsu đã không từ nan điều gì để yêu thương, chúng ta còn lý do gì để trì hoãn hoán cải?

Hãy tin. Hãy quay về. Hãy nghe lời Chúa Giêsu. Bởi Thiên Chúa không yêu chúng ta từ xa, mà yêu bằng cách ở cùng, đi cùng, và nên một với chúng ta.

Giữa dòng sông đời, Chúa Giêsu vẫn đang đứng đó, chờ ta bước xuống,

để được chạm vào tình yêu vừa thánh thiện, vừa đầy thấu cảm của Thiên Chúa.

Lm JB NGUYỄN MINH HÙNG

 

CHẠY TỘI HAY XÓA TỘI?

Ai trong đời chưa từng phạm tội? Nhưng ta thường làm gì: nhận tội hay chạy tội? Tin Mừng vừa nghe mở ra một chân trời khác hẳn lối suy nghĩ quen thuộc của con người, mở ra hai chiều kích sống đạo: Đón nhận ơn tha thứ và tha thứ cho nhau.

1. CHÚA XÓA TỘI TA. Trong xã hội, khi phạm tội, phản xạ tự nhiên của con người là tìm cách chối tội hoặc chạy tội, chạy án. Cái giá phải trả cho việc chạy tội là rất đắt, nhưng lương tâm vẫn không bình an. Ngược lại, Thiên Chúa không bắt ta chạy tội, cũng chẳng tính sổ tội, nhưng Ngài gánh lấy tội cho ta “Đây Chiên Thiên Chúa, đây Đấng xóa tội trần gian.” Chúa xóa tội không phải bằng cây bút xóa, mà bằng cây thánh giá; không phải bằng quyền lực, mà bằng dòng máu tình yêu cứu độ. Chúa vô tội lại đứng về phía kẻ có tội. Tội ta nặng bao nhiêu, tình Chúa còn nặng hơn bấy nhiêu.

2. TA THA CHO NHAU. Điều nghịch lý là: được Chúa tha tất cả, nhưng chúng ta lại khó tha cho nhau. Ta đọc Kinh Lạy Cha mỗi ngày, nhưng có khi miệng đọc: xin Cha tha như chúng con tha cho nhau, mà lòng lại chưa tha cho ai. Tha thứ không phải là quên hết, không phải coi sai là đúng; mà tha thứ là không để hận thù cầm tù trái tim mình. Được Chúa tha mà ta không tha cho nhau, là cắt đứt dòng chảy của lòng thương xót.



Chúa Nhật này khởi đầu tuần lễ cầu cho các Kitô hữu hiệp nhất. Sự chia rẽ trong gia đình, cộng đoàn hay giữa các Giáo hội thường bắt nguồn từ việc chúng ta kết án nhau, không tha thứ cho nhau. Chúa Giêsu dang tay chịu chết trên thánh giá để xóa bỏ bức tường tội lỗi ngăn cách con người, để ôm trọn tất cả nhân loại. Xin cho mỗi chúng ta biết mở rộng vòng tay để tha thứ và đón nhận nhau, để sự hiệp nhất đơm bông kết trái. Amen.

NGUYỄN XUÂN TRƯỜNG

 

Beth Ross, trên tạp chí America của các cha Dòng Tên Hoa Kỳ, ngày 15 tháng 1 năm 2026, nhận định rằng: Bất cứ sinh viên tốt nghiệp đại học nào cũng cần phải thành thạo các công cụ trí tuệ nhân tạo để đóng góp vào môi trường làm việc hiện đại. Nhưng điều quan trọng hơn cả là phải trau dồi những phẩm chất mà AI không có và sẽ không bao giờ có.

Những phẩm chất này sẽ giúp một cá nhân trở nên phù hợp và có giá trị trong công việc và hơn thế nữa, bất kể điều gì xảy ra trong thế giới kỹ thuật số.

Những đặc điểm đó là gì? Dưới đây là ba đặc điểm: óc sáng tạo, khả năng kết nối và lòng cảm thương.

AI có thể rất giỏi trong việc biên soạn, xử lý, tổng hợp và đóng gói lại thông tin hiện có. Nhưng sự độc đáo? Những ý tưởng đột phá? Những khoảnh khắc giác ngộ tràn đầy ân sủng? Những lối suy nghĩ thách thức các giả định và vượt lên trên quy ước? Những khả năng này tồn tại trong mỗi chúng ta ở những bình diện mà AI không thể chạm tới.

Trong khi AI chỉ xử lý những điều đã biết, thế giới của chúng ta vẫn còn đầy rẫy những điều chưa biết. Thật vậy, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) tự nó đã đặt ra hàng loạt câu hỏi đạo đức ngày càng trở nên cấp bách hơn khi những thành tựu của AI ngày càng đáng kinh ngạc. Liệu các nhà lãnh đạo ngành kỹ nghệ có nên hỗ trợ những người lao động bị AI thay thế? Ai sẽ kiểm soát siêu trí tuệ này, và ai sẽ được hưởng lợi nhiều nhất từ nó trong xã hội vốn đã phân tầng của chúng ta? Phải làm gì với cơ sở hạ tầng AI đang mở rộng nhanh chóng và sự tiêu thụ năng lượng và tài nguyên nước khổng lồ của nó?

Không một cỗ máy thông minh nào có thể đưa ra giải pháp thỏa đáng cho những vấn đề nan giải về đạo đức này hay bất cứ vấn đề nào khác. Cuối cùng, chúng ta phải quay trở lại những điều cơ bản: phân tích sắc bén, thấu đáo; tư duy phản biện; khả năng giải quyết vấn đề sáng tạo; và khả năng tìm kiếm nguồn cảm hứng cao hơn mà không thuật toán nào có thể sao chép được. Đây chính là những khả năng mà các trường cao đẳng và đại học trau dồi, không chỉ bằng cách cho sinh viên tiếp xúc với nghệ thuật tự do và khoa học, mà còn bằng cách tạo ra sự cộng hưởng với nghệ thuật thị giác và biểu diễn cùng các ngành học khác khơi dậy trí tưởng tượng. Mục tiêu là giúp sinh viên khám phá trọn vẹn nhân tính của mình, trong tất cả các khía cạnh và thiên tài của nó.

Nguồn năng lượng cho sự sáng tạo chính là cộng đồng, đặc biệt là cộng đồng được xây dựng trên những mối liên kết chân thực và sâu sắc. Trong khi đại dịch làm nổi bật sức mạnh của mạng xã hội và các ứng dụng hội nghị video trong việc xóa bỏ khoảng cách, nó cũng cho thấy rõ hơn rằng Kỹ thuật không thể thay thế sự gần gũi của bạn bè cùng lớp, người hướng dẫn, huấn luyện viên, cố vấn và các nhà hoạt động tôn giáo trong trường. Đó là bài học chúng ta nên ghi nhớ hiện nay, khi các công ty trí tuệ nhân tạo tiếp tục phát triển các giải pháp thay thế cho tương tác giữa con người.

Ngay cả khi chatbot ngày càng phổ biến, các trường đại học vẫn khuyến khích sinh viên rời mắt khỏi thiết bị của mình, tương tác với người khác, rèn luyện kỹ năng giao tiếp và xây dựng tình bạn lâu dài. Điều này đặc biệt đúng đối với các khu ký túc xá, nơi sinh viên chia sẻ không gian, bữa ăn và cuộc sống hàng ngày với nhau trong suốt năm học. Mục đích là để sinh viên không chỉ có được vốn xã hội, mà còn hình thành các mối quan hệ mang những đặc điểm riêng biệt của con người và vô cùng quý giá như sự tin tưởng, lòng trung thành, sự tôn trọng lẫn nhau và sự tương cảm. Những đức tính như vậy có thể được duy trì ngay cả khi, và có lẽ đặc biệt là khi, hệ thống điện bị sập.

Điều này dẫn chúng ta đến lòng cảm thương. Trí tuệ nhân tạo (AI) chắc chắn có chỉ số I.Q, nhưng liệu nó có chỉ số E.Q – trí tuệ cảm xúc [Emotional Intelligence]? Chính hạn từ “lòng cảm thương [compassion]” có thể cung cấp một manh mối. Gốc Latinh của nó có nghĩa đen là chia sẻ nỗi đau khổ hoặc bất hạnh của người khác. Đó không phải là điều bạn có thể lập trình. Không có ứng dụng nào cho điều đó. Nó là, và sẽ luôn luôn là, lĩnh vực độc nhất của trái tim con người.

Cuộc sống đại học mang đến những cơ hội hàng ngày để tìm hiểu quan điểm của bạn bè cùng lớp đến từ nhiều nền văn hóa, tôn giáo và kinh tế xã hội khác nhau; để đồng hành cùng họ trong những khó khăn; và để chia sẻ niềm vui chiến thắng của họ. Hơn nữa, các chương trình phục vụ cộng đồng do trường đại học tài trợ đưa sinh viên tiếp xúc trực tiếp với một số thành viên dễ bị tổn thương nhất trong xã hội, mang lại những hiểu biết chạm đến tâm hồn theo cách mà không một bản tóm tắt AI nào có thể sánh được. Nhiều trường, bao gồm cả trường Emmanuel College, kết hợp những trải nghiệm phục vụ này với sự suy gẫm và thảo luận tập trung, trong đó những người trẻ tuổi xem xét vai trò mà họ có thể đóng góp trong việc giải quyết các vấn đề phức tạp tiềm ẩn đằng sau nghèo đói, vô gia cư và bất bình đẳng.

Những trải nghiệm thực tế như vậy là rất cần thiết bởi vì sinh viên cần hiểu vai trò không thể thay thế của sự hiện diện, khả năng hành động và ý chí của con người. Ngay cả trong thời đại của những kỳ tích Kỹ thuật này, mỗi chúng ta vẫn cần phải học cách nỗ lực hàn gắn những chia rẽ trong xã hội và xây dựng một thế giới mà, như Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã nói, “phản ứng của chúng ta đối với những rạn nứt của thế giới là tình liên đới và lòng thương xót”.

Như bất cứ chuyên gia chiến lược thương hiệu nào cũng sẽ nói với bạn, cạnh tranh trên thị trường thôi là chưa đủ; người ta phải nổi bật và khác biệt. Trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI), sinh viên tốt nghiệp đại học cần phải làm cả hai điều đó. Đối với các nhà lãnh đạo học thuật, điều đó có nghĩa là tích hợp AI vào học trình và chương trình theo cách nâng cao chứ không phải thay thế tư duy con người. Điều đó cũng có nghĩa là dựa vào những thế mạnh cốt lõi của chúng ta với tư cách là người gìn giữ và truyền bá những ý tưởng vĩ đại và là trung tâm của những cuộc thảo luận sôi nổi về những vấn đề cấp bách nhất của thời đại.

Các trường đại học Công Giáo có một sứ mệnh đặc biệt là tiếp nối truyền thống trí tuệ Công Giáo lâu đời, về bản chất là theo đuổi chân lý. Các tổ chức khác cũng làm điều tương tự, dựa trên tầm nhìn và giá trị nền tảng của riêng họ. Dù chúng ta thừa hưởng điều gì, mục tiêu của chúng ta phải giống nhau: đào tạo những nhà lãnh đạo có kỹ năng để xuất sắc trong thời đại thay đổi kỹ thuật chóng mặt—và với óc sáng tạo, kết nối và lòng cảm thương để nâng cao lợi ích chung.

 

Một Cuộc Tấn Công Quân Sự Của Mỹ Sẽ Đạt Được Và Không Đạt Được Điều Gì

Andrew P. Miller (*), trên tạp chí Foreign Affairs ngày 15 tháng 1 năm 2026, nhận định rằng: Sau hơn hai tuần diễn ra các cuộc biểu tình quy mô lớn chống lại chế độ Cộng hòa Hồi giáo ở Iran, số người chết và số người bị bắt đang tăng nhanh chóng. Các tổ chức nhân quyền Iran ước tính số người chết là 2,500, trong khi các nguồn khác cho rằng con số này có thể vượt quá 10,000. Không cần phải nói, người dân Iran đã thể hiện lòng dũng cảm đáng kể khi thách thức một chính phủ độc tài vẫn còn nắm giữ quyền lực đàn áp to lớn. Và bằng cách khuyến khích người dân Iran xuống đường biểu tình thông qua việc liên tục nêu lên viễn cảnh can thiệp quân sự của Mỹ để bảo vệ người biểu tình Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng có liên quan đến kết quả của các cuộc biểu tình.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều dấu hỏi lớn về hiệu quả tiềm tàng của hành động quân sự của Mỹ trong việc bảo vệ người biểu tình. Thật không may, một trong số ít những nhận định có thể được đưa ra với sự chắc chắn nhất định là sự can thiệp quân sự của nước ngoài khó có thể tạo ra một nền dân chủ vững chắc, chứ chưa nói đến một nền dân chủ có lợi cho lợi ích của cường quốc can thiệp. Nếu, như lẽ ra phải vậy, mục tiêu của Mỹ là hỗ trợ người dân Iran chuyển đổi sang chế độ dân chủ, thì thành công có thể phụ thuộc vào những gì ông Trump chọn không làm. Mặc dù Hoa Kỳ có thể và nên giúp đỡ, nhưng cách thức họ làm điều đó sẽ quyết định liệu ảnh hưởng của họ có mang lại lợi ích hay bất lợi cho người dân Iran – những người cuối cùng sẽ quyết định số phận của Iran.

BÓP CÒ

Khi bạo lực của chế độ đối với người biểu tình Iran gia tăng, người dân Iran và các nhà quan sát quốc tế đã hướng sự chú ý về Nhà Trắng để tìm kiếm bất cứ dấu hiệu nào cho thấy Trump sẽ thực hiện lời đe dọa can thiệp. Trump đã chỉ trích mạnh mẽ chế độ này một ngày sau khi các cuộc biểu tình bắt đầu tại Grand Bazaar của Tehran vào ngày 28 tháng 12, chủ yếu là về các vấn đề kinh tế. Các cuộc biểu tình nhanh chóng lan rộng và chuyển sang chính trị, dẫn đến việc Trump tuyên bố vào ngày 2 tháng 1 rằng Hoa Kỳ đã “sẵn sàng chiến đấu”. Sau đó, ông bác bỏ cái chết của người Iran vào ngày 8 tháng 1 là kết quả của “ba vụ giẫm đạp”, ám chỉ rằng ông sẽ không “quy trách nhiệm cho bất cứ ai về điều đó”. Nhưng kể từ đó, ông phần lớn vẫn giữ giọng điệu cứng rắn hơn, xác nhận rằng chính phủ của ông đang xem xét các lựa chọn quân sự, tuyên bố vào ngày 9 tháng 1 rằng chế độ Iran đã vượt qua lằn ranh đỏ và vào ngày 13 tháng 1 rằng “sự giúp đỡ đang đến”.

Có thể Trump đang phát tín hiệu về một cuộc tấn công của Mỹ, rằng ông vẫn chưa đưa ra quyết định, hoặc rằng ông đang cố tình gieo rắc sự hoang mang. Ngay cả khi suy nghĩ của ông rơi vào một trong những trường hợp này, tổng thống vẫn luôn có thể thay đổi ý kiến. Tuy nhiên, rõ ràng là gần đây ông Trump đã trở nên thoải mái hơn với việc chấp nhận rủi ro quân sự, điều này làm tăng khả năng can thiệp quân sự của Mỹ. Chưa bao giờ là người theo chủ nghĩa biệt lập thực sự, ông coi các hành động quân sự trong nhiệm kỳ thứ hai của mình là thành công, đỉnh điểm là việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, một chiến thuật ấn tượng nhưng chiến lược lại khó hiểu.

Những câu chuyện gây chú ý, việc sử dụng sức mạnh tuyệt đối và thương vong tối thiểu đều hấp dẫn ông Trump - và một cuộc tấn công vào Iran có thể đáp ứng cả ba điều đó. Vì mục tiêu của các hoạt động này không nhất thiết phải là các cơ sở hạt nhân mà ông tuyên bố đã "phá hủy" vào tháng Sáu năm ngoái, ông Trump có thể chỉ đạo nối lại hoạt động quân sự của Mỹ tại Iran mà không phải gánh chịu rủi ro quá lớn hoặc làm suy yếu câu chuyện thành công của mình.

Một yếu tố khác trong quyết định của Trump sẽ là nhận định của ông về việc chính phủ hay người biểu tình sẽ chiến thắng cuối cùng. Tổng thống không muốn liên kết mình với một phe thua cuộc (ông từng phỉ báng những binh sĩ Mỹ hy sinh là "những kẻ ngốc"). Nếu có vẻ như chế độ đang trên bờ vực dập tắt các cuộc biểu tình, ông có nhiều khả năng sẽ đứng ngoài cuộc đấu tranh của người dân Iran hơn là can thiệp để ngăn chặn một cuộc thảm sát. Mặt khác, Trump có thể đang muốn giáng đòn kết liễu vào một chế độ vốn đã đang trên bờ vực sụp đổ. Việc tổng thống từ chối gặp cựu thái tử Iran, Reza Pahlavi, tại Mar-a-Lago, được cho là xuất phát từ nhận định trong Nhà Trắng rằng ông không đủ bản lĩnh để lãnh đạo Iran ngay cả khi Chế độ đã bị lật đổ.

CÁC LỰA CHỌN BỎ NGỎ

Thật không may, Hoa Kỳ không thể trực tiếp bảo vệ người biểu tình Iran từ trên không. Máy bay Mỹ không thể hạ lá chắn bảo vệ xuống các cuộc biểu tình hoặc duy trì giám sát liên tục để vô hiệu hóa những kẻ xâm lược của chế độ đang tiếp cận người biểu tình. Về lý thuyết, việc triển khai binh lính Mỹ trên mặt đất, điều mà Trump đã loại trừ, có thể cung cấp sự bảo vệ tốt hơn, nhưng do sự gần gũi giữa người biểu tình và các phần tử của chế độ, các vụ "bắn nhầm" sẽ rất dễ xảy ra. Không giống như ở Libya năm 2011, nơi một khu vực "cấm lái xe" đã bảo vệ một số người Libya, chính quyền Trump chỉ có thể bảo vệ người Iran thông qua các biện pháp gián tiếp.

Trong phạm vi rộng lớn mà Trump đã thiết lập, các lựa chọn của Mỹ có thể được nhóm thành hai loại: những lựa chọn nhằm ngăn chặn sự leo thang hơn nữa của Iran chống lại người biểu tình và Hoa Kỳ, và những lựa chọn nhằm làm gián đoạn khả năng của lực lượng an ninh Iran trong việc tấn công người biểu tình Iran. Mặc dù một số lựa chọn phục vụ cả hai mục đích, nhưng hầu hết đều nghiêng về một loại hơn loại kia. Ví dụ, các cuộc tấn công vào các địa điểm sản xuất và lưu trữ tên lửa đạn đạo hoặc các quan chức cấp cao của Cộng hòa Hồi giáo sẽ thuộc loại răn đe. Việc làm suy yếu thêm tên lửa đạn đạo của Iran sẽ làm suy giảm khả năng trả đũa hoặc khởi xướng hành động thù địch chống lại các đối thủ bên ngoài, khiến nước này dễ bị tổn thương, nhưng sẽ có ít tác động trực tiếp đến khả năng đàn áp của chế độ. Tùy thuộc vào nhà lãnh đạo hoặc các nhà lãnh đạo bị nhắm mục tiêu, một "chiến dịch nhắm vào cá nhân" có thể tạm thời làm suy yếu các hoạt động nội bộ của Cộng hòa Hồi giáo. Tuy nhiên, tác động chính của các cuộc tấn công như vậy sẽ mang tính răn đe; các nhà lãnh đạo cấp cao khác của Iran sẽ buộc phải cân nhắc đến tính mạng của chính mình trước khi ủng hộ thêm bạo lực chống lại người biểu tình.

Mặt khác, việc gây gián đoạn sẽ bao gồm các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng thông tin liên lạc, các nhà sản xuất thiết bị được triển khai chống lại các cuộc biểu tình, các cơ sở chỉ huy và kiểm soát, và các căn cứ an ninh nội bộ quan trọng. Một số mục tiêu này có thể bị tấn công bằng phương tiện mạng, trong khi những mục tiêu khác sẽ cần đến hành động quân sự truyền thống. Mục đích chính của các hoạt động này là gây ra thiệt hại cụ thể - làm chậm hoặc, lý tưởng nhất là ngăn chặn các phản ứng nhất quán của chế độ đối với các cuộc biểu tình, và do đó tạo ra một số không gian cho người biểu tình hoạt động. Nếu việc liên lạc, tổ chức và tập trung lực lượng trở nên khó khăn hơn, chế độ sẽ kém hiệu quả hơn trong việc đàn áp bất đồng chính kiến nội bộ. Cũng như trong hạng mục răn đe, các mục tiêu cá nhân có thể liên quan đến việc gây rối, nhưng kể từ vụ ám sát Qasem Soleimani, chỉ huy Lực lượng Quds thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran năm 2020, không có nhà lãnh đạo Iran nào đặc biệt quan trọng đối với chế độ. Việc ám sát hoặc vô hiệu hóa Lãnh đạo tối cao Ali Khamenei sẽ gây ra sự gián đoạn kéo dài nhất, nhưng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo và các cơ quan an ninh khác đủ gắn kết và tận tâm với Cộng hòa Hồi giáo để có thể nhanh chóng nối lại hoạt động.

Nếu Trump chọn can thiệp, ông có thể sẽ cho phép một cuộc tấn công đơn lẻ hoặc một loạt các cuộc tấn công ngắn, tránh triển khai quân bộ binh. (Chiến dịch Midnight Hammer trong cuộc chiến tháng Sáu sẽ là khuôn mẫu hợp lý cho các cuộc tấn công vào các cơ sở hạt nhân hoặc các cơ sở hạ tầng lớn khác.) Nhưng ông sẽ có nhiều hoạt động khác nhau trong phạm vi rộng đó, về phương tiện tấn công (xâm nhập mạng, tên lửa phóng từ tàu chiến, tên lửa tầm xa và tên lửa bắn trực tiếp từ máy bay), mục tiêu và nhiệm vụ. Quân đội Hoa Kỳ hoàn toàn có khả năng tiến hành các chiến dịch đặc biệt trên lãnh thổ Iran tương tự, nếu không muốn nói là giống hệt, với chiến dịch bắt giữ Maduro ở Caracas, nhưng nguy cơ thất bại ở mức độ như nỗ lực giải cứu con tin của Tổng thống Jimmy Carter ở Iran năm 1980 có lẽ quá lớn để Trump xem xét. Vai trò, nếu có, của Israel trong việc hỗ trợ một nhiệm vụ của Hoa Kỳ là một ẩn số khác. Iran có thể sẽ cảm thấy buộc phải trả đũa đối với bất cứ lựa chọn nào trong số này, nhưng chế độ này có thể sẽ điều chỉnh phản ứng của mình trừ khi họ coi các cuộc tấn công là mối đe dọa sống còn.

CUỘC CHƠI DÀI HẠN

Điểm chung của tất cả các lựa chọn này là chúng khó có thể mang lại cho người biểu tình sự bảo vệ lâu dài. Việc phá vỡ hệ thống chỉ huy và kiểm soát, cùng với việc loại bỏ các lãnh đạo chủ chốt, có thể gây ra sự hỗn loạn nhất thời, nhưng trừ khi sự hỗn loạn đó trùng hợp với một nỗ lực phối hợp của phe đối lập nhằm tấn công các thể chế công cộng quan trọng nhất, nó sẽ không có tác động chiến lược. Tương tự, các cuộc tấn công của Mỹ nhằm mục đích răn đe có thể khiến chế độ Iran kiềm chế người biểu tình trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nếu chế độ này cho rằng các cuộc biểu tình sắp lật đổ Cộng hòa Hồi giáo, ngay cả mối đe dọa can thiệp của Mỹ cũng không đủ để làm giảm bớt sự đàn áp của chính phủ tàn bạo này. Bản năng sinh tồn này có khả năng mạnh mẽ hơn các xem xét khác, chẳng hạn như liệu sự can thiệp của Mỹ có làm cho người biểu tình can đảm thêm hay lại thống nhất các phần tử khác của công chúng ủng hộ chế độ.

Cuối cùng, các cuộc tấn công quân sự sẽ thành công hay không phụ thuộc vào tác động của chúng đối với Iran và nguyện vọng của những người biểu tình. Mặc dù không thể khái quát hóa một động cơ duy nhất thúc đẩy các cuộc biểu tình, nhưng những lời kêu gọi rộng rãi "tự do, tự do, tự do" cho thấy dân chủ là yêu cầu hàng đầu của Iran - và lịch sử can thiệp của nước ngoài nhằm thúc đẩy dân chủ hóa thật đáng thất vọng. Đối với mỗi nước Đức hay Nhật Bản, lịch sử lại đầy rẫy những ví dụ thất bại khác. Quan trọng hơn, đây không phải là một sự sai lệch hay bất thường về mặt thống kê mà là một mối quan hệ nhân quả trực tiếp.

Bất kể ý định của quốc gia can thiệp là gì, sự xuất hiện của một cường quốc nước ngoài làm méo mó nền chính trị ở quốc gia mà nó can thiệp vào. Thay vì tìm cách xây dựng sự đồng thuận giữa các công dân và phát triển các giải pháp chính sách lâu dài, các nhà lãnh đạo địa phương lại cầu cứu cường quốc nước ngoài để được bảo vệ và cung cấp nguồn lực. Việc chuyển giao trọng tâm và quyền lực tối cao ra bên ngoài này làm gián đoạn con đường củng cố dân chủ. Nói cách khác, các cường quốc nước ngoài có thể lật đổ các chế độ và thậm chí can thiệp vào việc thiết lập các chính phủ dân chủ, nhưng làm như vậy, họ gần như đảm bảo sự thất bại lâu dài của các chính phủ đó. Rủi ro đặc biệt nghiêm trọng khi có sự can thiệp của quân đội.

Với Trump nắm quyền, càng có nhiều lý do để hoài nghi rằng sự can thiệp sẽ được thiết kế để hỗ trợ dân chủ hóa. Chỉ cần nhìn vào Venezuela, nơi Trump chỉ mất vài giờ sau khi bắt giữ Maduro để loại bỏ lãnh đạo phe đối lập Venezuela, María Corina Machado. Thực tế, gọi sự can thiệp của Mỹ đó là một cuộc cải tổ chế độ, đưa phó tổng thống không được bầu của Maduro lên nắm quyền, thì chính xác hơn là thay đổi chế độ.

Xét về tổng thể, những lợi ích ngắn hạn tiềm tàng của các cuộc không kích (hoặc thậm chí là một nhiệm vụ đặc biệt) không bù đắp được rủi ro Iran sẽ leo thang chống lại cả Hoa Kỳ và những người biểu tình hoặc dẫn đến nhu cầu can thiệp quân sự lâu dài. Ngay cả khi quân đội Mỹ thành công trong việc bảo vệ người biểu tình và làm nghiêng cán cân quyền lực về phía phe đối lập, đó có thể chỉ là một chiến thắng kiểu Pyrrhus, khiến cho việc giải phóng thực sự người dân Iran gần như bất khả hữu. Mặt khác, việc tăng cường các cuộc tấn công mạng có thể đáng để thử vì nó có lẽ sẽ không gây ra sự trả đũa bằng vũ lực từ phía Iran hoặc gây ra những hậu quả ngoài ý muốn phản tác dụng đối với tình hình nội bộ của Iran.

MỘT SỰ CÂN BẰNG TINH TẾ

Hoa Kỳ có lợi ích trong kết quả của các cuộc biểu tình ở Iran, và hành động, cũng như sự thiếu hành động trong quá khứ của Mỹ, là một phần lý giải tại sao Cộng hòa Hồi giáo đang phải đối diện với một cuộc khủng hoảng hiện hữu. Trong tương lai, chính phủ Mỹ không nên tìm cách chi phối các sự kiện ở Iran cũng không nên giả vờ là người ngoài cuộc. Nếu chính quyền Trump thực sự nghiêm túc trong việc giúp đỡ người dân Iran, họ nên tìm cách cân bằng giới hạn ảnh hưởng của Mỹ với sự cần thiết phải hỗ trợ một dân tộc đang bị bao vây, mà số phận của họ sẽ có những tác động quan trọng đối với an ninh khu vực và quốc tế.

Trước hết, ông Trump nên ngừng đe dọa hoặc ám chỉ mối đe dọa về việc Mỹ can thiệp quân sự vào Iran trừ khi ông thực sự có ý định can thiệp. Những tuyên bố trước đây của ông đã khuyến khích một số người biểu tình xuống đường và tự đặt mình vào những rủi ro có thể dẫn đến tử vong. Người biểu tình đã đổi tên đường phố theo tên ông Trump, dán nhãn dán có tên ông lên đó và cầu xin ông gửi quân đội Mỹ đến. Việc hăm dọa khi tính mạng con người đang bị đe dọa không chỉ là hành vi phi tổng thống mà còn là vô nhân đạo.

Đồng thời, chính quyền Trump nên làm mọi cách để cung cấp miễn phí các thiết bị đầu cuối Starlink cho Iran nhằm vượt qua lệnh cấm Internet của nước này. Mặc dù doanh nhân công nghệ Elon Musk đã cung cấp dịch vụ Starlink miễn phí, nhưng điều đó sẽ không có nhiều giá trị trừ khi nhiều người Iran hơn có thể tiếp cận thiết bị này. Chế độ Iran đã có thể làm gián đoạn dịch vụ Starlink bằng GPS và các thiết bị gây nhiễu khác, có thể được mua từ các đồng minh nước ngoài. Tuy nhiên, Musk nổi tiếng (hoặc tai tiếng) vì thúc đẩy nhân viên của mình đạt được những kỳ tích dường như bất khả thi; đây là một trường hợp mà nỗ lực như vậy sẽ là một động lực tích cực. Không giống như can thiệp quân sự trực tiếp, việc cung cấp thiết bị thông tin liên lạc sẽ giúp người dân Iran thiết lập các mối liên hệ với nhau một cách tự nhiên hơn.

Chính quyền cũng nên khuyến khích các đồng minh thành lập một tòa án quốc tế có thẩm quyền điều tra và xét xử các vi phạm luật pháp quốc tế, vi phạm nhân quyền nghiêm trọng và các hành vi lạm dụng trắng trợn khác của chính phủ Iran. Cơ quan mới này phải được phép điều tra các nhân viên an ninh cấp thấp của Iran, những người có khả năng bị ảnh hưởng bởi quyết định và hành động hơn so với các quan chức cấp cao của chế độ đã bị cáo buộc lạm dụng nghiêm trọng. Nếu các sĩ quan và nhân viên an ninh, cảnh sát Iran phải cân nhắc số phận cá nhân của họ trong một phiên tòa quốc tế, thì điều đó sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn. Nếu như Iran, một nước cộng hòa Hồi giáo cực đoan, bị kìm kẹp, thì có thể họ sẽ phải suy nghĩ kỹ trước khi đưa ra hoặc thực thi các mệnh lệnh đàn áp. Chính những sai sót trong bộ máy an ninh kiểu này có thể làm thay đổi cán cân quyền lực trên thực địa. Xét đến những nỗ lực của Mỹ nhằm bảo vệ các quan chức của mình và các đồng minh khỏi công lý quốc tế trong những năm gần đây, không chính quyền Mỹ nào có đủ uy tín để dẫn đầu một sáng kiến như vậy. May mắn thay, một số đồng minh của Mỹ có vị thế tốt hơn.

Ông Trump cũng nên tránh tìm cách đàm phán một thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân mới nếu cái giá phải trả là việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt. Mặc dù chế độ rõ ràng đang cố gắng đánh lạc hướng dư luận khỏi các cuộc biểu tình bằng lời đề nghị đàm phán, nhưng khó có khả năng Tehran sẽ đồng ý với một thỏa thuận mới có ý nghĩa chừng nào Khamenei còn nắm quyền. Ngay cả khi có bằng chứng chắc chắn rằng Khamenei sẽ đàm phán, thì việc thương lượng với một chính phủ có tuổi thọ không chắc chắn cũng là điều không khôn ngoan. Thật vậy, có nguy cơ là khi đạt được một thỏa thuận trao quyền cho chế độ, phe đối lập Iran có thể quay lưng lại với Hoa Kỳ. Điều đó sẽ khiến việc hợp tác trong tương lai về chương trình hạt nhân của Iran trở nên khó khăn, bất kể ai cai trị đất nước.

Tuy nhiên, nếu không đạt được thỏa thuận toàn diện, chính quyền có thể xem xét việc không can thiệp quân sự vào Iran để đổi lấy việc các thanh tra viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) được trở lại. Nếu phe đối lập lật đổ chế độ, việc truy tìm tàn dư chương trình hạt nhân của Iran có thể rất khó khăn. Việc tạo điều kiện thuận lợi và duy trì giám sát các cơ sở hạt nhân cho IAEA sẽ thiết lập nền tảng tốt nhất có thể cho một thỏa thuận trong tương lai. Chế độ Iran khó có thể đồng ý với thỏa thuận này, nhưng việc đổi hành động quân sự (thay vì giảm nhẹ trừng phạt) để lấy quyền tiếp cận rõ ràng là có lợi cho Hoa Kỳ.

VAI TRÒ HỖ TRỢ

Hoa Kỳ là một siêu cường, nhưng điều đó không có nghĩa là họ toàn năng. Có nhiều tình huống mà, bất kể nỗ lực đầu tư như thế nào, thành công vẫn khó đạt được. Cũng có những tình huống mà Hoa Kỳ có thể có cơ hội thành công, nhưng hành động đơn phương vẫn không được khuyến khích do rủi ro và đối tượng nào có khả năng chịu thiệt hại cao nhất nếu xảy ra sự cố. Cả hai lưu ý này đều áp dụng cho bất cứ hoạt động quân sự nào của Hoa Kỳ tại Iran, tạo ra tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận quá cao. Ông Trump không có lựa chọn khả thi nào để trực tiếp bảo vệ những người biểu tình Iran, trong khi các biện pháp gián tiếp để bảo vệ người dân Iran thông qua răn đe hoặc làm suy yếu lực lượng chính quyền khó có thể câu giờ được lâu. Chi phí của thất bại (sự trả đũa của Iran đối với người biểu tình hoặc Hoa Kỳ) là có thật; chi phí của thành công (một quá trình chuyển đổi dân chủ thất bại khác do can thiệp quân sự gây ra) sẽ là thảm kịch.

Trong trường hợp này, một chính sách thành công là chính sách trao quyền cho người dân Iran giành lại quyền kiểm soát tương lai của chính họ. Hoa Kỳ đóng một vai trò hỗ trợ quan trọng, chứ không phải là vai chính, trong nỗ lực này.
_________________________________
(*) ANDREW P. MILLER là Nghiên cứu viên cao cấp về An ninh Quốc gia và Chính sách Quốc tế tại Trung tâm Tiến bộ Mỹ. Ông từng là Phó Trợ lý Ngoại trưởng phụ trách các vấn đề Israel-Palestine trong chính quyền Biden và Giám đốc phụ trách các vấn đề quân sự Ai Cập và Israel tại Hội đồng An ninh Quốc gia trong chính quyền Obama.

 

Theo Kathleen N. Hattrup, trong bản tin ngày 15/01/26 của tạp chí Aleteia, Đức Giáo Hoàng Leo XIV bảo vệ tự do báo chí, nói rằng nó phải công bằng và cởi mở.

“Tôi chúc các bạn tiếp tục thành công trong việc xây dựng nền báo chí tự do và cởi mở, được thúc đẩy bởi việc tìm kiếm sự thật và không thành kiến,” Đức Giáo Hoàng Leo XIV nói trong một bức thư chúc mừng được đăng trên tờ La Repubblica ngày 15 tháng 1 năm 2026, nhân kỷ niệm 50 năm ngày thành lập tờ báo hàng ngày của Ý.

“Mỗi ngày, các bạn đã kể lại nửa thế kỷ lịch sử, vun đắp mối quan hệ với độc giả đã đưa các bạn đến ngày hôm nay,” Đức Giáo Hoàng nói trong một bức thư ngắn gửi cho biên tập viên Mario Orfeo.

Đức Giáo Hoàng nhấn mạnh sự hiện diện của tờ báo này tại Rome, trong giáo phận của ngài, điều đã mang lại cho tờ báo một “vị trí thuận lợi”, đặc biệt là trong việc thuật lại “lịch sử Giáo hội” và cho phép độc giả “tự do đọc những trang báo của 50 năm qua”.

“Đây là ý nghĩa của tự do báo chí, bất chấp sự đa dạng về quan điểm, góc nhìn và văn hóa, luôn phải hành động minh bạch, công bằng và tạo điều kiện cho sự đối thoại, khi không mang tính thù địch, thì góp phần vào lợi ích chung và sự thống nhất của nhân loại”, Đức Giáo Hoàng Leo XIV khẳng định với các nhà báo của tờ báo cánh tả này.

Ngài khuyến khích họ “luôn xây dựng sự giao tiếp tự do dựa trên đối thoại, được thúc đẩy bởi việc tìm kiếm sự thật và không thành kiến”.

Sự gần gũi với Đức Giáo Hoàng Phanxicô

La Repubblica là tờ báo hàng ngày được đọc nhiều thứ hai ở Ý sau Corriere della Sera. Tờ báo này được Eugenio Scalfari thành lập vào ngày 14 tháng 1 năm 1976.

Scalfari, một nhà báo có ảnh hưởng và tự nhận mình là người vô thần, đã đối thoại với Đức Giáo Hoàng Phanxicô trong suốt thời gian ngài trị vì. Vị Giáo hoàng người Argentina đã gửi cho ông một số bức thư và các cuộc phỏng vấn được đăng tải trên các chuyên mục của tờ báo của ông.

Một số bình luận của Đức Giáo Hoàng Phanxicô được nhà báo này tường thuật đã gây tranh cãi. Trong một bài báo được xuất bản vào tháng 3 năm 2018, ông tuyên bố rằng Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã nói với ông rằng địa ngục không tồn tại; trong một bài báo khác, được xuất bản vào tháng 10 năm 2019, ông đã tường thuật lại những bình luận của Đức Giáo Hoàng trong đó thần tính của Chúa Giêsu bị đặt câu hỏi. Trong mỗi trường hợp, Tòa Thánh đều phản bác tính xác thực của những bình luận được La Repubblica đăng tải. Tuy nhiên, sau khi Eugenio Scalfari qua đời ở tuổi 98 vào ngày 14 tháng 7 năm 2022, vị Giáo hoàng người Argentina đã bày tỏ lòng kính trọng đối với nhà báo này, mô tả ông là bạn của mình.

Hiện tại, La Repubblica đang trải qua một giai đoạn khó khăn. Thuộc sở hữu của gia đình Agnelli (Fiat) từ năm 2020, tờ báo hàng ngày này hiện đang được rao bán. Thodōrīs Kyriakou, một doanh nhân Hy Lạp thân cận với Donald Trump, đã bày tỏ sự quan tâm đến việc mua lại tờ báo này.

Ngày 12 tháng 12, các nhà báo của La Repubblica đã đình công để phản đối và bảo vệ “bản sắc” của tờ báo.

Tình cảm của Giáo hoàng Leo dành cho báo chí

Đức Giáo Hoàng Leo đã nhiều lần lên tiếng bảo vệ tự do báo chí. Thực thế, một trong những cuộc gặp gỡ đầu tiên của ngài với tư cách là Giáo hoàng là với hàng trăm nhà báo có mặt tại Rome để đưa tin về tang lễ của Đức Giáo Hoàng Phanxicô và Mật nghị Hồng Y.

Ngoài việc bắt đầu bằng một câu chuyện cười, ngài nói với họ:

“Vì vậy, hôm nay tôi xin nhắc lại tình liên đới của Giáo hội với các nhà báo bị giam cầm vì tìm cách đưa tin về sự thật, và với những lời này, tôi cũng kêu gọi trả tự do cho những nhà báo bị giam cầm này. Giáo hội ghi nhận nơi những nhân chứng này – tôi đang nghĩ đến những người đưa tin về chiến tranh ngay cả khi phải trả giá bằng mạng sống của mình – lòng dũng cảm của những người bảo vệ phẩm giá, công lý và quyền được thông tin của người dân, bởi vì chỉ những cá nhân được thông tin đầy đủ mới có thể đưa ra những lựa chọn tự do. Nỗi đau khổ của những nhà báo bị giam cầm này thách thức lương tâm của các quốc gia và cộng đồng quốc tế, kêu gọi tất cả chúng ta bảo vệ món quà quý giá của tự do ngôn luận và tự do báo chí”.

Ngày 20 tháng 6 năm 2025, Đức Giáo Hoàng Leo XIV kêu gọi bảo vệ “báo chí tự do và có đạo đức”, đây không chỉ là “một hành động công lý, mà còn là nghĩa vụ của tất cả những ai khao khát một nền dân chủ vững mạnh và có sự tham gia của người dân”.

Thông điệp của Đức Giáo Hoàng được đọc trong buổi trình diễn một vở kịch ở Peru kể về câu chuyện của một nhà báo người Peru, Paola Ugaz, người đã đấu tranh chống lại những hành vi lạm dụng do một cộng đồng Công Giáo gây ra. Nhóm này, Sodalitium Vitae Christianae, đã bị Đức Giáo Hoàng Phanxicô giải tán.

 

Theo Caitlin Bootsma, trong bản tin ngày 15/01/2026 của tạp chí Aleteia, các báo cáo cho thấy Angola sẽ là một phần trong chuyến tông du châu Phi vào đầu năm nay.

Theo các báo cáo, Đức Thánh Cha dự định đến thăm quốc gia Trung Phi Angola như một phần của chuyến công du đa quốc gia châu Phi vào năm 2026.

Được cả các giám mục Angola và Tổng thống João Lourenço mời, thời gian cụ thể cho chuyến thăm của ngài vẫn chưa được ấn định, cũng như chưa được Vatican xác nhận.

Angola có hơn 40% dân số theo Công Giáo Rôma và gần 40% theo Tin Lành.

Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã cho biết ngài sẽ đến thăm lục địa châu Phi vào năm 2026, đặc biệt đề cập đến Algeria, quê hương của cha tinh thần của ngài, Thánh Augustinô. Dự kiến chuyến đi châu Phi sẽ là chuyến tông du đầu tiên trong năm nay.

Guinea Xích đạo và Cameroon cũng được cho là đã được thảo luận như những điểm dừng chân tiềm năng. Chưa chắc chắn liệu một chuyến đi sẽ bao gồm tất cả các điểm dừng hay sẽ có nhiều hơn một hành trình.

Không phải lần đầu tiên

Trước khi được bầu làm Giáo hoàng, Đức Leo đã nhiều lần đến thăm châu Phi. Trong thời gian lãnh đạo dòng Augustinô, ngài đã thực hiện nhiều chuyến đi đến đó.

Chuyến thăm Kenya gần đây nhất của ngài diễn ra vào tháng 12 năm 2024. Ngài cũng đã đến thăm Algeria, Nigeria, Tanzania và Cộng hòa Dân chủ Congo.

Đại diện của Giáo hoàng tại quốc gia này, Sứ thần Tòa Thánh tại Angola, Tổng Giám mục Kryspin Witold Dubiel, đã nói với báo chí:

Tôi hy vọng rằng chuyến thăm của Đức Thánh Cha sẽ là cơ hội để khám phá lại những giá trị đã định hình nên người dân Angola và chia sẻ những giá trị này với các cộng đồng đa dạng đang sinh sống và làm việc trên khắp thế giới.

Angola, quốc gia nói tiếng Bồ Đào Nha đông dân thứ hai sau Brazil (và trước Bồ Đào Nha), tuyên bố độc lập khỏi Bồ Đào Nha năm 1975.

Tuy nhiên, thủ đô Luanda có lịch sử hình thành từ năm 1576, cách đây 450 năm.

Đức Tổng Giám Mục Luanda, Filomeno do Nascimento Vieira Dias, cho biết một chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng có thể diễn ra trong “lễ kỷ niệm lớn của Luanda – 450 năm thành lập thành phố, 450 năm tôn vinh đức tin” năm nay.

Luanda, giống như các vùng khác của đất nước, có tỷ lệ linh mục trên giáo dân khá cao, với khoảng 14,445 người trên một linh mục.

Tỷ lệ linh mục trên giáo dân: So sánh

Số lượng người Công Giáo ở Seoul là hơn 1.5 triệu người; theo số liệu thống kê từ hai năm trước, tỷ lệ giáo dân trên linh mục là 1,385.

Tỷ lệ trung bình ở Milan là 2,086.

Giáo phận nhỏ Wichita, Kansas, nơi có tỷ lệ linh mục mới cao nhất ở Hoa Kỳ, có trung bình 933 tín hữu trên mỗi linh mục.

Tổng giáo phận Mexico là 3,481 tín hữu.

Kinshasa ở Cộng hòa Dân chủ Congo là 10,352 tín hữu trên mỗi linh mục.

Lịch sử Công Giáo của Angola

Công Giáo ở Angola bắt nguồn từ sự hiện diện của các nhà truyền giáo Bồ Đào Nha, bắt đầu từ cuối thế kỷ 15. Các tu sĩ Dòng Tên, Dòng Phanxicô và Dòng Đa Minh đều thành lập các phái bộ truyền giáo ở vùng đất ngày nay là Angola và việc thực hành đức tin Công Giáo đã lan rộng. Angola hiện là nơi có 20 giáo phận Công Giáo Rôma.

Đức Tổng Giám Mục José Manuel Imbamba của Tổng giáo phận Saurimo, Angola, đã mời người dân Angola tham gia vào quá trình chuẩn bị đón tiếp Đức Thánh Cha bằng cách tham gia vào các ủy ban sẽ được thành lập để lên kế hoạch.

Chuyến thăm cuối cùng của một vị Giáo hoàng đến quốc gia này diễn ra vào năm 2009, khi Đức Giáo Hoàng Benedict XVI đến thăm bảy năm sau cuộc nội chiến kéo dài hàng thập niên.

Trong chuyến thăm đó, Đức Giáo Hoàng Benedict đã chia sẻ:

“Chính để rao giảng thông điệp về sự tha thứ, hy vọng và cuộc sống mới trong Chúa Kitô mà tôi đến châu Phi… Các bạn thân mến, đây là thông điệp mà vị Giáo hoàng mang đến cho các bạn và con cái của các bạn. Các bạn đã nhận được sức mạnh từ Chúa Thánh Thần để trở thành những người xây dựng một ngày mai tốt đẹp hơn cho đất nước thân yêu của mình. Trong Bí tích Thánh tẩy, các bạn đã được ban cho Chúa Thánh Thần để trở thành những người loan báo về Vương quốc của Thiên Chúa, vương quốc của chân lý và sự sống, của sự thánh thiện và ân sủng, của công lý, tình yêu và hòa bình.”

 

Năm Thánh thánh Phanxicô: 'Ân xá là cuộc gặp gỡ với Thiên Chúa, chứ không phải là con đường tắt tâm linh'

Cha Marek Weresa, Viện trưởng Tòa Ân xá Tòa Thánh, bình luận về sắc lệnh được công bố hôm thứ Sáu (16/1/2026) trước thông báo về các ơn xá toàn phần trong Năm Thánh đặc biệt do Đức Giáo Hoàng Lêô XIV tuyên bố nhân dịp kỷ niệm 800 năm ngày Thánh Phanxicô qua đời, đã nhấn mạnh: “Năm Thánh Phanxicô không được trở thành một chương khác về những hiệu quả tâm linh đặc biệt, mà là một sự chuyển tiếp thầm lặng từ sự nhiệt tình đến sự trưởng thành sâu sắc, từ lễ hội phô trương đến sự noi gương thánh nhân trong cuộc sống hằng ngày.”

(Tin Vatican - Lm Marek Weresa)

Năm Thánh đặc biệt Thánh Phanxicô do Đức Giáo Hoàng Leo XIV tuyên bố sẽ diễn ra từ ngày 10 tháng 1 năm 2026 đến ngày 10 tháng 1 năm 2027, nhân dịp kỷ niệm 800 năm ngày Thánh Phanxicô Assisi qua đời.

Trong một cuộc phỏng vấn với đài Vatican, Giám mục Krzysztof Nykiel, chủ tịch Tòa Ân xá Tông tòa, cho biết chúng ta không nên lo sợ rằng thời gian thiêng liêng của Năm Thánh sẽ trở nên “tầm thường”.

Vào ngày mà Sắc lệnh của Tòa Ân xá công bố các ơn toàn xá trong Năm đặc biệt này được ban hành, Giám mục Nykiel nói về lòng thương xót vượt quá giới hạn của công lý con người và nhấn mạnh rằng ơn toàn xá không phải chỉ là “để ban phát ân sủng”.

Tòa Ân xá Tông tòa đã ban hành Sắc lệnh ban ơn toàn xá trong Năm Thánh Phanxicô nhân dịp kỷ niệm 800 năm ngày mất của ngài. Vậy điều kiện hưởng ơn toàn xá là gì và dành cho ai?

Theo ý muốn của Đức Giáo Hoàng Leo XIV, Tòa Ân xá Tông tòa đã ban hành Sắc lệnh ban ơn toàn xá cho các tín hữu trong Năm Thánh Phanxicô, nhân dịp kỷ niệm 800 năm ngày mất của vị Thánh Assisi. Cuộc đời của Người nghèo khổ Assisi cho thấy lòng thương xót của Thiên Chúa cũng hoạt động trong lịch sử thông qua những người đã mở lòng đón nhận sự tác động của Ngài.

Nhìn vào gương mẫu của ngài, chúng ta thấy rằng ân sủng của Thiên Chúa có thể biến đổi ngay cả những yếu đuối nhất. Chính ơn toàn xá giúp giải thoát tâm hồn khỏi gánh nặng tội lỗi, vì đó là sự tha thứ của Thiên Chúa đối với hình phạt tạm thời cho những tội lỗi đã được tha thứ trong bí tích sám hối và hòa giải, để người ta có thể thực hiện sự đền bù tương xứng trong sự tự do trọn vẹn.

Vì vậy, Năm Thánh này... là cơ hội để các tín hữu khơi dậy đức tin, củng cố mối quan hệ với Thiên Chúa và với cộng đồng Giáo Hội.

Để được hưởng ơn toàn xá trong Năm Thánh Phanxicô, cần phải đáp ứng một số điều kiện cụ thể do Giáo Hội quy định: xưng tội, rước lễ, cầu nguyện theo ý muốn của Đức Giáo Hoàng, từ bỏ tội lỗi trong lòng, và thực hiện một số việc, chẳng hạn như hành hương đến các nhà thờ của Dòng Phanxicô, tham gia các lễ kỷ niệm Năm Thánh, cầu nguyện và suy niệm theo tinh thần thánh Phanxicô, cũng như các hành động bác ái và khiêm nhường hằng ngày thể hiện linh đạo của Thánh Phanxicô.

Tôi muốn nhấn mạnh rằng một yếu tố quan trọng của văn kiện này là sự quan tâm dành cho người bệnh và người già không thể bị tách rời; họ có thể hiệp nhất về mặt tinh thần với việc cử hành Năm Thánh Phanxicô bằng cách dâng lên Thiên Chúa những lời cầu nguyện, những đau khổ và những khó khăn hằng ngày trong cuộc sống, và bằng cách cam kết thực hiện các điều kiện thông thường ngay khi có thể.

Trải nghiệm tâm linh tuyệt vời của Năm Thánh 2025 đã qua. Giờ đây chúng ta đối diện với một thời điểm đặc biệt khác: Năm Thánh Phanxicô. Làm thế nào để tránh sự “mệt mỏi” về mặt tinh thần do những sự kiện đặc biệt gây ra? Chúng ta có thể làm gì để ngăn chặn thời gian này trở nên nhàm chán?

Đây là một câu hỏi rất xác đáng. Sau những trải nghiệm tâm linh mãnh liệt và tuyệt vời của Đại Năm Thánh, chúng ta thực sự có thể bị đe dọa bởi điều mà người ta có thể gọi là “sự thổi phồng thánh thiện”, xảy ra khi những sự kiện đặc biệt mất đi khả năng lay động trái tim. Nhưng trong đời sống đức tin, đó không phải là vấn đề của sự “nhiều hơn” liên tục, mà là của sự “sâu sắc hơn”. Năm Thánh Hy Vọng là thời gian của ân sủng; Giáo Hội đã mở rộng cửa đón chào. Giờ đây, điều thiết yếu là chúng ta tự hỏi: điều gì đã xảy ra với tôi kể từ đó? Nếu không dừng lại và suy ngẫm những trải nghiệm, ngay cả những khoảnh khắc thiêng liêng nhất cũng chỉ dừng lại ở mức cảm xúc.

Có thể hữu ích khi xem lại những ghi chép, bài giảng và các buổi tĩnh tâm trong Năm Thánh. Xác định và chọn lọc một kết quả cụ thể nào đó đã đọng lại trong tôi (ví dụ: lòng tin lớn hơn, sự hòa giải, một cách cầu nguyện mới), và biến nó thành điểm khởi đầu chứ không phải là mục đích tự thân. Hình tượng Thánh Phanxicô đặc biệt có giá trị trong bối cảnh mệt mỏi về mặt tâm linh. Ngài không đề xuất “nhiều thực hành hơn”, mà là sự giản dị và chân thành: trở lại với việc đọc Tin Mừng cá nhân, niềm vui trong những điều nhỏ bé, một đức tin được sống trong các mối quan hệ, không chỉ trong các sự kiện.

Năm Thánh Phanxicô có thể là lời mời gọi đơn giản hóa việc cầu nguyện bằng cách đào sâu nó, thay vì nhân rộng nó; sống Tin Mừng một cách cụ thể thay vì chỉ nói về nó. Chúng ta không nên sợ rằng các thời điểm thánh thiêng của các Năm Thánh trở nên “tầm thường”. Chúng không nhằm mục đích làm chúng ta kinh ngạc liên tục, mà để định hướng đúng đắn cho tâm hồn. Năm Thánh thánh Phanxicô không được trở thành một chương khác đầy những hiệu ứng thiêng liêng đặc biệt, mà là một sự chuyển tiếp thầm lặng từ nhiệt huyết đến sự trưởng thành sâu sắc, từ lễ hội phô trương đến sự bắt chước Ngài trong cuộc sống hằng ngày.

Trong văn kiện của Tòa Ân xá Tông đồ, chúng ta đọc được những lời này: “Năm Thánh Phanxicô này khuyến khích tất cả chúng ta, mỗi người tùy theo khả năng của mình, noi gương VỊ thánh nghèo của thành Assisi.” Cuộc đời của Thánh Phanxicô mang lại thông điệp gì cho con người hiện đại?

Tiểu sử của Thánh Phanxicô cho thấy rằng sự noi gương Chúa Kitô đích thực không dựa trên những tuyên bố hay ý tưởng, mà dựa trên một lối sống cụ thể và thực tế bắt nguồn từ Tin Mừng. Ngài nhắc nhở chúng ta về giá trị vĩnh cửu của sự nghèo khó và giản dị. Bằng cách từ bỏ của cải và địa vị xã hội, Phanxicô đã cho thấy rằng sự tự do trong tâm hồn được sinh ra từ sự buông bỏ của cải vật chất. Đối với con người ngày nay, sống trong một thế giới tiêu dùng, đây là lời mời gọi vô cùng hợp thời về sự tiết chế, sử dụng của cải một cách có trách nhiệm, và đặt Chúa và tha nhân lên trên của cải vật chất: đó là vấn đề “sống” hơn là “sở hữu”.

Trong thời đại chúng ta, khi đức tin thường hời hợt hoặc bị thu hẹp lại thành cảm xúc và kinh nghiệm, thái độ của ngài cũng khuyến khích sự nhất quán giữa đức tin và cuộc sống hằng ngày, và chứng nhân được thể hiện qua hành động hơn là lời nói hay cảm xúc. Thánh Phanxicô dạy về tình yêu thương tích cực và huynh đệ, đặc biệt là đối với những người yếu đuối nhất, người nghèo và những người bị gạt ra ngoài lề xã hội. Cuộc đời của ngài là một phản ứng trước sự thờ ơ và đôi khi là sự ích kỷ – những vấn đề vẫn còn rõ ràng ngày nay, khi các mối quan hệ giữa người với người có xu hướng trở nên phẳng lặng và “thế giới ảo thắng thế thực tại”.

D9iểm khác không kém phần quan trọng, Thánh Phanxicô cũng cho thấy rằng hòa bình được sinh ra từ một trái tim được hoán cải, chứ không phải từ những tuyên bố vị kỷ hay những thỏa hiệp thiếu chân lý. Trong một thế giới đầy xung đột, bạo lực xã hội và bất an, cuộc đời của ngài là lời kêu gọi xây dựng hòa bình dựa trên Tin Mừng của Chúa Kitô, Đấng Cứu Chuộc duy nhất của nhân loại!

Sắc lệnh nói về sự cần thiết phải “từ bỏ tội lỗi” để được hưởng ơn xá tội. Yêu cầu này nên được hiểu cụ thể như thế nào?

Yêu cầu “từ bỏ mọi tội lỗi” được đề cập trong sắc lệnh có vẻ là một trong những yếu tố khó hiểu nhất của thần học về ơn xá tội. Từ góc độ mục vụ, đáng để xem xét nó không phải là một lý tưởng chỉ dành cho một số ít người, mà là một thái độ của tấm lòng mà mỗi Kitô hữu thực sự được kêu gọi. Từ quan điểm thần học, nó không chỉ là việc phạm tội, mà là sự chấp nhận tội trong lòng, niềm vui giả dối mà nó mang lại, hoặc sự sẵn sàng không phạm tội nữa.

Một người có thể xưng tội và đồng thời giữ trong lòng suy nghĩ: “Tôi biết điều đó là sai, là không tốt, nhưng tôi không muốn ngừng làm điều đó.” Thái độ như vậy là sự gắn bó với tội lỗi làm vô hiệu hóa ân sủng. Ngược lại, sự từ bỏ tội lỗi được yêu cầu không phải là cảm giác thanh khiết về mặt cảm xúc, mà là một hành động của ý chí xác quyết rằng: “Lạy Chúa, con không muốn phạm tội nữa, dù là tội nhỏ nhất.”

Trước hết, đó không phải là trạng thái không có tội lỗi. Một người có thể có những yếu điểm, những tội nhẹ tái diễn, và thậm chí có thể trải qua những sa ngã đau đớn. Điều quan trọng là ý định và định hướng của tấm lòng: quyết định chân thành đoạn tuyệt với tội lỗi ngay tại đây và bây giờ. Nếu ai đó nói với Chúa: “Con không muốn phạm tội, con ghét bỏ tội lỗi, mặc dù con biết con yếu đuối,” thì người đó không còn vướng mắc với tội lỗi nữa.

Hoa trái đích thực của ơn xá xuất hiện khi một người ý thức mở lòng đón nhận quyền năng biến đổi của Chúa, cho phép Ngài hành động trong lòng mình, hàn gắn các mối quan hệ, tha thứ và được hoán cải. Vì vậy, ơn xá không phải là “phép thuật tôn giáo” hay, như đã nêu trong câu hỏi, “người ban phát ân sủng”, mà là lời mời gọi đến một mối quan hệ sống động với Chúa, trong đó con người chấp nhận món quà của lòng thương xót thay vì cố gắng chinh phục nó. Thiên Chúa hoạt động; con người đáp lại bằng sự quảng đại và đức tin.

Nếu các linh mục giúp các tín hữu nhận thức ơn xá tội như một giai đoạn trên con đường hoán cải, chứ không phải là một lối tắt tâm linh, thì ơn xá tội quả thật sẽ trở thành một công cụ giúp trưởng thành và đào sâu đức tin - và đây, là mục tiêu chính của Năm Thánh Phanxicô.

 

Tiến sĩ George Weigel là thành viên cao cấp của Trung tâm Đạo đức và Chính sách Công cộng Washington, và là người viết tiểu sử Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II. Ông vừa có bài viết về chứng nhân đức tin bất khuất Jimmy Lai nhan đề “The Evangelist in Stanley Prison”, nghĩa là “Nhà truyền giáo trong nhà tù Stanley”.

Nguyên bản tiếng Anh có thể xem tại đây. Dưới đây là bản dịch toàn văn sang Việt Ngữ.

Trong một bài phát biểu trước một nhóm giáo dân Công Giáo vào năm 1974, Đức Giáo Hoàng Phaolô Đệ Lục nhận xét rằng “Con người hiện đại sẵn lòng lắng nghe những người làm chứng hơn là những thầy dạy, và nếu họ có lắng nghe những thầy dạy, thì đó là vì những thầy dạy ấy cũng là những người làm chứng” — một nhận xét sắc bén mà sau này ngài đã nhắc lại trong di chúc tinh thần của mình, tông huấn Evangelii Nuntiandi (Công bố Tin Mừng) năm 1975.

Việc các nhân chứng có thể thuyết phục hơn các thầy dạy có lẽ đã đúng trong hai thiên niên kỷ qua: Cuộc sống Kitô hữu được sống một cách cao thượng có lẽ đã đưa nhiều người nam và nữ đến với Chúa Kitô, hoặc quay trở lại với Chúa Kitô, hơn là các luận chứng.

Tuy nhiên, nhận xét của Đức Giáo Hoàng Phaolô đặc biệt thích hợp trong thời điểm lịch sử này, khi mà sự hoài nghi về khả năng nắm bắt chân lý của con người đang liên tục bị tấn công trong nền văn hóa của chúng ta.

Nếu như Đức Giáo Hoàng Phaolô Đệ Lục đã đúng khi nói rằng các nhân chứng là những nhà truyền giáo, thì Jimmy Lai — doanh nhân, nhà báo và nhà hoạt động nhân quyền người Hương Cảng, người đã trải qua hơn 1.800 ngày biệt giam tại nhà tù Stanley, và gần đây bị “kết tội” trong một “phiên tòa” giả tạo với cáo buộc là mối đe dọa đối với “an ninh quốc gia” của Hương Cảng — chính là một trong những nhà truyền giáo thuyết phục nhất của Giáo Hội Công Giáo.

Giống như những anh hùng Công Giáo hiện đại khác như Cha Alfred Delp, Chân phước Omelyan Kovch, Đức Cha Francis Ford, Sơ Nijolė Sadūnaitė và Hồng Y George Pell, Jimmy Lai đã biến thời gian bị giam cầm thành một nơi tĩnh tâm. Và ông đã chia sẻ những gì Chúa Thánh Thần dạy ông trong hoàn cảnh khắc nghiệt đó thông qua các tác phẩm nghệ thuật tôn giáo được vẽ bằng bút chì màu trên giấy kẻ dòng, cũng như qua những bức thư gửi cho gia đình mình.

Một trong những bức phác thảo đó — bức chân dung Đức Mẹ Truyền Tin với dòng chữ đơn giản “Vâng!” — là thiệp Giáng Sinh năm 2025 của gia đình Lai. Thiệp cũng bao gồm một trong những lời tuyên xưng đức tin cảm động nhất của Jimmy. Sau khi tự hỏi mình trong một bức thư gửi vợ con, “Tại sao tâm trạng của tôi không hề buồn bã, đôi khi thậm chí còn vui vẻ?” và rồi tự trả lời câu hỏi của mình — “Tôi đoán là vì có rất nhiều người mà tôi thậm chí chưa từng gặp đang cầu nguyện cho tôi là lý do chính” — vị tử đạo tuyên xưng đức tin thế kỷ 21 này đã tạ ơn về những gì mà sự cải đạo sang Công Giáo và thử thách hiện tại đã dạy cho ông, bằng những lời được in lại trên tấm thiệp Giáng Sinh đó:

“Nhờ những lời cầu nguyện đó mà tôi luôn cảm nhận được sự hiện diện của Chúa. Tôi vô cùng biết ơn Chúa đã ban cho tôi một cuộc sống mới, một cuộc sống mà trước đây tôi không hề nhận ra – một cuộc sống bình an, vui vẻ, ý nghĩa và thực chất về mặt tâm linh – trái ngược với cuộc sống loay hoay theo đuổi những mục đích bị giới hạn bởi cái tôi hẹp hòi của tôi trước đây. Giờ đây tôi được tự do vì tôi đã nhìn thấy.”

Jimmy Lai sẽ không bao giờ tự nhận mình là một nhà thần học, nhưng ở đây ông đã thể hiện sự hiểu biết sâu sắc về ý nghĩa của việc tuyên xưng niềm tin vào “Sự hiệp thông của các Thánh” khi chúng ta đọc Kinh Tin Kính của các Tông đồ.

Cũng như mắt người không thể tự nhìn thấy chính mình, con người có thể bị mù quáng trước sự thật về bản thân, nghĩa vụ và vận mệnh vĩnh hằng khi bị mắc kẹt trong cái bẫy của bản ngã. Để được giải thoát và đạt đến sự trưởng thành về mặt con người và tâm linh, chúng ta cần những người khác — những người có thể giúp chúng ta nhìn nhận bản thân một cách rõ ràng, từ đó giúp chúng ta có khả năng nhìn nhận thế giới một cách chân thực.

Đó là điều xảy ra trong sự hiệp thông của các Thánh.

Những người khác giới thiệu chúng ta đến với Chúa Kitô. Những người khác giúp chúng ta nhận ra mình đã được tha thứ và cứu chuộc, nhờ đó giúp chúng ta chữa lành chứng thiển cận do tính ích kỷ gây ra. Những người khác nâng đỡ và giúp chúng ta trưởng thành bằng lời cầu nguyện của họ, vì không có lời cầu nguyện chân thành nào lại không được lắng nghe.

Jimmy Lai hiểu điều đó và sống theo điều đó. Nhờ những lời cầu nguyện nâng đỡ anh, anh có thể “nhìn thấy” sự đau khổ của mình trong gần 5 năm bị giam cầm đầy khốn khổ như một cơ hội ân sủng, trong đó anh được tham gia vào công cuộc cứu chuộc thế giới không ngừng của Chúa Kitô.

Các chính sách của Tập Cận Bình, người cai trị tuyệt đối Trung Quốc, nhằm mục đích đưa Trung Quốc trở thành cường quốc hàng đầu thế giới, để trả thù cho điều mà Mao Trạch Đông gọi là “thế kỷ nhục nhã” dưới tay các cường quốc nước ngoài bóc lột.

Tuy nhiên, sự vĩ đại được đánh giá trong khoảnh khắc hiện tại có thể chỉ là ảo tưởng. Vào nửa đầu thế kỷ 16, Vua Henry VIII thống trị nước Anh như một người khổng lồ. Nhưng ngày nay, Thomas More — người đàn ông bị Henry Tudor giam cầm một cách bất công vì từ chối khuất phục lương tâm trước ý muốn độc đoán của nhà vua — lại được nhớ đến như “người đàn ông của mọi thời đại”: người mà tấm gương của ông đã thu hút những người khác gia nhập Cộng đoàn các Thánh trong hơn bốn thế kỷ.

Những ai nhận thấy sự tương đồng ở đây với Jimmy Lai, tù nhân chính trị nổi tiếng nhất của Giáo Hội Công Giáo thế kỷ 21, sẽ hiểu những gì Thánh Giáo hoàng Phaolô Đệ Lục đã nói về việc các nhân chứng là những người truyền giáo, và điều đó có ý nghĩa gì đối với việc thực hiện Đại Mệnh Lệnh Truyền Giáo (Mt 28:19-20) ngày nay.

“Vậy anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ, làm phép rửa cho họ nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần, dạy bảo họ tuân giữ mọi điều Thầy đã truyền cho anh em. Và đây, Thầy ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế.”

---

Source:National Catholic Register

The Evangelist in Stanley Prison

 

Tiến sĩ George Weigel là thành viên cao cấp của Trung tâm Đạo đức và Chính sách Công cộng Washington, và là người viết tiểu sử Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II. Ông vừa có bài viết nhan đề “Semiquincentennial Prep With HBO”, nghĩa là “Chuẩn bị cho kỷ niệm 250 năm lập quốc với bộ phim của HBO”.

Nguyên bản tiếng Anh có thể xem tại đây. Dưới đây là bản dịch toàn văn sang Việt Ngữ.

Mới đây, tôi đã than thở trên chuyên mục này rằng việc đọc sách đang trong tình trạng nguy kịch ở Hoa Kỳ, vậy mà giờ đây tôi lại rơi vào tình thế khó xử khi phải đề xuất một loạt phim truyền hình như một sự chuẩn bị tốt cho ngày kỷ niệm 250 năm thành lập quốc gia, sắp đến rồi.

Thực tế là, nếu bạn chỉ muốn làm một việc trong sáu tháng tới để nhớ lại sự kỳ diệu của việc khai sinh ra đất nước này — chưa kể đến sự tồn tại của nó đến tuổi trưởng thành — thì không gì tốt hơn là xem, hoặc xem lại, loạt phim ngắn John Adams của HBO, dựa trên cuốn sách cùng tên (và tuyệt vời) của David McCullough.

Bộ phim đã được đạo diễn bởi Tom Hooper, người đã giành giải Oscar cho phim The King's Speech.

Bộ phim John Adams xứng đáng được xếp vào hàng những series truyền hình hay nhất mọi thời đại.

Những hình ảnh trong phim vô cùng ấn tượng, từ Boston thời tiền cách mạng và cách mạng, qua Paris hào nhoáng dưới thời Louis XVI đến Washington, D.C. non trẻ và lầy lội, và cuối cùng là Quincy, Massachusetts, và Monticello, Virginia, khi Adams và Thomas Jefferson qua đời cùng một ngày: kỷ niệm 50 năm Tuyên ngôn Độc lập.

Diễn xuất tuyệt vời. Paul Giamatti trong vai Adams đã khắc họa thành công tính cách phức tạp của một trong những người vĩ đại nhất, dù thường bị đánh giá thấp nhất, trong số các nhà lập quốc: một nông dân, luật sư, nhà ngoại giao và chính trị gia, lúc thì nóng nảy, lúc thì đáng yêu, luôn trung thực, đôi khi quá cứng rắn. Laura Linney xuất sắc trong vai Abigail Adams, “người bạn thân thiết nhất” của chồng bà, một người phụ nữ thông minh và dũng cảm.

Trong cuốn “Jefferson” của Stephen Dillane, chúng ta gặp gỡ tác giả chính của Tuyên ngôn Độc lập trong nhiều vai trò khác nhau, đôi khi mâu thuẫn: một quý tộc Virginia, một trí thức tìm tòi, một chính trị gia khôn ngoan và một nhà lý luận trừu tượng thiếu trách nhiệm về Cách mạng Pháp. Mối quan hệ giữa Adams và Jefferson là điểm mấu chốt của loạt truyện, khi hai người trở thành bạn bè, hợp tác chặt chẽ, rồi trở thành kẻ thù chính trị gay gắt, và cuối cùng hòa giải thông qua một loạt thư từ mà mỗi người cố gắng giải thích bản thân với người kia.

Rồi đến những cảnh dàn dựng hoành tráng. Căng thẳng hiện rõ khi Đại hội Lục địa lần thứ hai tiến hành bỏ phiếu cuối cùng về nghị quyết tuyên bố rằng “các thuộc địa này là, và lẽ ra phải là, các quốc gia tự do và độc lập”, mỗi đại biểu đều biết rằng mình có nguy cơ bị treo cổ vì tội phản quốc.

Rồi còn cuộc gặp gỡ ban đầu đầy căng thẳng nhưng cuối cùng lại thắng lợi giữa John Adams và Vua George III, đại diện ngoại giao đầu tiên của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ mới độc lập tại mẫu quốc cũ, hai người đàn ông đều nhận ra phẩm chất cao thượng của nhau. Và bất kỳ người yêu nước nào cũng sẽ cảm thấy thôi thúc muốn đứng dậy và chào khi George Washington tuyên thệ nhậm chức tổng thống.

Vở kịch đầy kịch tính diễn ra vào tháng 6-7 năm 1776, được đạo diễn Hooper dàn dựng một cách cảm động và được tăng cường bởi bản nhạc tuyệt vời của Rob Lane và Joseph Vitarelli, đã đặt ra một câu hỏi cũ nhưng vẫn mang tính thời sự: Làm thế nào mà một nhóm người đa dạng như vậy, bị chia rẽ bởi định kiến vùng miền, chủ nghĩa bè phái tôn giáo, các quy ước xã hội và lịch sử cá nhân, lại có thể đồng ý về một bước đi trọng đại và nguy hiểm như tuyên bố độc lập khỏi đế chế hùng mạnh nhất thế giới lúc bấy giờ và trong một thời gian dài nữa? Có lẽ đó là bởi vì, giữa những khác biệt của họ, họ vẫn chia sẻ những yếu tố cơ bản của một nền văn hóa đạo đức chung.

Tất cả họ đều đã đọc Kinh Thánh King James, và bất kể quan điểm thần học khác nhau (và trong một số trường hợp, khá kỳ lạ) của họ, họ đều tin rằng bàn tay của Thượng Đế bằng cách nào đó đã dẫn dắt lịch sử, và nhiệm vụ của những người ngay thẳng là tuân theo sự dẫn dắt đó, bất kể giá nào. Nhiều người trong số họ có chung một sự nhạy bén về pháp luật, được hình thành về mặt trí tuệ bởi bộ sách Chú giải Luật pháp Anh của Blackstone. Shakespeare đã tạo ra cho họ một ngôn ngữ chung, tao nhã, với nhịp điệu có thể được sử dụng để tạo ra hiệu quả thuyết phục cao. Và, dù giàu hay nghèo, họ đều hiểu cách cư xử của những quý ông, và họ từ chối hành động như những kẻ đểu cáp. Khi chúng ta chứng kiến những người đàn ông đó quan sát lẫn nhau trong cuộc bỏ phiếu giành độc lập, chúng ta được nhắc nhở rằng đất nước này, ngay từ khi thành lập, đã chia sẻ một bộ quy tắc đạo đức cơ bản đủ mạnh để gắn kết đất nước và duy trì nó vượt qua cuộc chiến tranh giành độc lập đầy khó khăn - và cả sau đó.

Và nếu chúng ta tự hỏi tại sao ngày nay không có ai tầm cỡ như những người sáng lập vĩ đại nhất nắm giữ các chức vụ cao trong chính quyền, John Adams đưa ra một câu trả lời: bởi vì nền văn hóa đạo đức công cộng của chúng ta đã bị xói mòn bởi chủ nghĩa cá nhân quyết đoán và chủ nghĩa vị lợi thô thiển đến mức chất keo kết dính một nền cộng hòa dựa trên nguyên tắc “từ nhiều thành một” đã phần lớn tan rã, nhường chỗ cho sự tầm thường ngự trị.

Nhiệm vụ công khai của Giáo Hội Công Giáo trong năm kỷ niệm 250 năm này là thu hút sự chú ý của quốc gia đến điều đó, và truyền đạt một cách rõ ràng và đầy lòng trắc ẩn những chân lý vĩnh cửu đã được tuyên bố là hiển nhiên và chứng tỏ là mang lại sự giải phóng cách đây 250 năm.

---

Source:National Catholic Register

Semiquincentennial Prep With HBO

 

1. Anh bất đồng với Pháp và Ý về cuộc đàm phán với Putin.

Anh đã bất đồng quan điểm với Pháp và Ý về việc liệu Âu Châu có nên nối lại các cuộc đàm phán trực tiếp với Putin hay không, với Ngoại trưởng Yvette Cooper cảnh báo rằng Mạc Tư Khoa không cho thấy bất kỳ sự quan tâm đáng tin cậy nào đến hòa bình.

Trả lời phỏng vấn POLITICO hôm thứ Năm, Cooper đã bác bỏ những đề xuất từ các nhà lãnh đạo ở Paris và Rôma rằng các đồng minh Âu Châu nên xem xét việc nối lại quan hệ ngoại giao với Putin như một phần nỗ lực nhằm chấm dứt chiến tranh ở Ukraine.

“Tôi nghĩ điều chúng ta cần là bằng chứng cho thấy Putin thực sự muốn hòa bình, và hiện tại, tôi vẫn chưa thấy điều đó”, bà nói.

Những bình luận này được đưa ra trong bối cảnh Brussels lo ngại rằng Liên Hiệp Âu Châu có thể bị gạt ra ngoài lề nếu Washington dẫn đầu bất kỳ cuộc đàm phán nào trong tương lai với Mạc Tư Khoa. Những lo ngại đó đã thúc đẩy các động thái ở Brussels nhằm củng cố ảnh hưởng của Liên Hiệp Âu Châu, bao gồm kế hoạch thành lập một đặc phái viên chuyên trách của Liên Hiệp Âu Châu tại Ukraine để bảo đảm khối này có tiếng nói trong bất kỳ cuộc đàm phán nào trong tương lai.

Cooper lập luận rằng hiện tại, trọng tâm ngoại giao nằm ở Ukraine và những người ủng hộ thân cận nhất của nước này.

Bà nói: “Những gì chúng ta đã thấy là sự cam kết rất lớn của Ukraine đối với công việc đang được thực hiện cùng với Mỹ và được Âu Châu hỗ trợ để xây dựng các kế hoạch hòa bình bao gồm cả các bảo đảm an ninh. Nhưng cho đến nay, tôi chưa thấy bằng chứng nào cho thấy Putin sẵn sàng ngồi vào bàn đàm phán, hoặc sẵn sàng thảo luận.”

Bà nói, trong trường hợp thiếu bằng chứng đó, áp lực lên Mạc Tư Khoa phải được gia tăng chứ không phải giảm bớt, thông qua các biện pháp trừng phạt và hỗ trợ quân sự.

“Tôi nghĩ rằng song song với công việc quan trọng này, chúng ta vẫn phải sẵn sàng gây thêm áp lực, áp lực kinh tế, và cả áp lực quân sự lên Nga thông qua hỗ trợ quân sự cho Ukraine”, Cooper nói thêm.

[Politico: UK splits with France and Italy over Putin talks]

2. Khartiia tuyên bố 70 binh sĩ Nga “bị tiêu diệt” trong cuộc tấn công gần Kharkiv.

Lữ đoàn Khartiia của Ukraine cho biết ngày 15 Tháng Giêng rằng một nhóm lớn binh sĩ Nga đang băng qua vùng đất phủ đầy tuyết phía bắc Kharkiv đã bị máy bay điều khiển từ xa, pháo binh và bộ binh tiêu diệt, khiến khoảng 70 người thiệt mạng.

Lữ đoàn Khartiia đã đẩy lùi một cuộc tấn công của Liên bang Nga và “tiêu diệt” khoảng 70 lính xâm lược Nga, đơn vị này cho biết trong một bài đăng trên YouTube.

“Trong một tuần, lực lượng xâm lược của Nga đã cố gắng tấn công khu vực trách nhiệm của Lữ đoàn 13 thuộc Lực lượng Vệ binh Quốc gia Khartiia ở phía bắc Kharkiv. Nhờ sự phối hợp nhịp nhàng của các thành viên Khartiia — bộ binh, người điều khiển UAV, pháo binh và các đơn vị khác — nỗ lực này đã bất thành”, thông báo cho biết thêm.

[Kyiv Independent: 70 Russian soldiers 'destroyed' during assault near Kharkiv, Khartiia claims]

3. Dân biểu đảng Cộng hòa chỉ trích mạnh mẽ việc Tổng thống Trump phát biểu về cuộc xâm lược Greenland là “một trong những điều ngu ngốc nhất” có thể phá hoại NATO.

Ngày 14 tháng Giêng, Dân biểu đảng Cộng hòa Don Bacon nói với tờ Kyiv Independent rằng việc Mỹ xâm lược Greenland sẽ là “một trong những điều tồi tệ nhất” mà bất kỳ tổng thống Mỹ nào đã làm trong những năm gần đây, khi Tòa Bạch Ốc leo thang những lời lẽ chỉ trích đối với vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch.

Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần khẳng định Greenland có tầm quan trọng sống còn đối với an ninh quốc gia của Mỹ, nói rằng Washington sẽ giành được hòn đảo này “bằng cách này hay cách khác” và tất cả các lựa chọn, bao gồm cả sử dụng vũ lực, đều vẫn được xem xét.

Greenland và Đan Mạch đã kiên quyết bác bỏ mọi đề xuất về việc bán hoặc chiếm giữ hòn đảo này, cảnh báo rằng các mối đe dọa bằng vũ lực là liều lĩnh và các vấn đề an ninh nên được giải quyết giữa các đồng minh, chứ không phải bằng sự cưỡng ép.

Những phát ngôn của Tổng thống Trump đã khiến các đồng minh của Mỹ lo ngại và vấp phải sự phản đối từ chính đảng của ông.

Những tuyên bố của Tổng thống Trump đã thúc đẩy Bacon, cùng với các Dân biểu Dân chủ Hạ viện, đưa ra dự luật “Không cấp kinh phí cho cuộc xâm lược NATO”, một đạo luật nhằm ngăn chặn bất kỳ hành động quân sự nào của Mỹ chống lại lãnh thổ NATO.

“Tôi đã nói với các bạn cách đây một hoặc hai tháng rằng điều đó thật nực cười,” Bacon nói. “Nhưng Tổng thống Trump và nhóm của ông ấy cứ khăng khăng rằng phương án quân sự vẫn đang được xem xét.”

“Đó là một trong những điều ngu ngốc nhất mà tôi từng nghe. Tôi rất tiếc phải nói như vậy,” anh ta nói thêm.

Ông Bacon cho rằng đường lối của Tòa Bạch Ốc thật đáng kinh ngạc, không chỉ vì nội dung mà còn vì nó coi các đồng minh như kẻ thù. Ông lập luận rằng Đan Mạch và Greenland có lẽ đã sẵn sàng hợp tác sâu rộng hơn nếu Washington theo đuổi vấn đề này bằng con đường ngoại giao.

Cơ hội bị bỏ lỡ với các đồng minh

Theo Bacon, Greenland và Đan Mạch trước đây đã thể hiện sự sẵn lòng thảo luận về việc mở rộng sự hiện diện quân sự của Mỹ, bao gồm cả việc xây dựng thêm các căn cứ, nếu được tiếp cận với tư cách là đối tác chứ không phải là mục tiêu.

Ông lưu ý rằng Greenland cũng hoan nghênh đầu tư trên cơ sở cùng có lợi, bao gồm cả các dự án khai thác mỏ, do những thách thức về hậu cần khi hoạt động ở Bắc Cực.

“Tổng thống Trump hoàn toàn có thể làm điều này với tư cách là một người bạn, chứ không phải là một kẻ thù.”

Bacon cho biết ông cảm thấy buộc phải lên tiếng.

“ Tôi sẽ đứng lên phản đối điều đó. Tôi ước mình không phải làm vậy. Tôi nghĩ điều đó thật ngớ ngẩn,” ông nói. “Tôi cảm thấy mình có nghĩa vụ phải đứng lên và nói rằng người Cộng hòa này không đồng ý.”

NATO đang gặp nguy hiểm

Ngoài Greenland, Bacon cảnh báo rằng bất kỳ động thái nào của Mỹ chống lại vùng lãnh thổ này đều có nguy cơ gây thiệt hại thảm khốc cho NATO, mà ông mô tả là “liên minh thành công nhất” trong lịch sử hiện đại.

“Điều này khiến tôi đau lòng và buồn rầu,” ông nói, lập luận rằng chính quyền hiện tại đang làm suy yếu NATO cả về lời nói lẫn chính sách. “Lời nói và hành động đã làm suy yếu NATO.”

Bacon cũng cảnh báo rằng chủ nghĩa “Nước Mỹ trên hết” đang nghiêng về chủ nghĩa biệt lập một cách nguy hiểm.

“Chúng ta muốn đặt nước Mỹ lên hàng đầu và chỉ riêng nước Mỹ,” ông nói. “Khi nói chỉ riêng nước Mỹ, điều đó có nghĩa là nước Mỹ yếu hơn, phải không? Nước Mỹ không có liên minh là một quốc gia yếu hơn.”

Một số quốc gia hàng đầu của Liên Hiệp Âu Châu đã công khai ủng hộ Đan Mạch trong cuộc tranh chấp này, cho thấy mức độ lo ngại sâu sắc ở Âu Châu. Tuy nhiên, Tổng thống Trump lập luận rằng NATO sẽ trở nên “mạnh mẽ và hiệu quả hơn” nếu Greenland nằm dưới sự kiểm soát của Mỹ.

Ngược lại, Nga dường như hoan nghênh lập trường của Tổng thống Trump. Cựu Tổng thống Nga Dmitry Medvedev thậm chí còn mỉa mai kêu gọi Tổng thống Trump nhanh chóng sáp nhập Greenland.

Giá trị chiến lược, sự phản kháng của công chúng

Tầm quan trọng của Greenland nằm ở vị trí địa lý của nó. Khi băng ở Bắc Cực tan chảy, hòn đảo này đang trở thành trung tâm của các tuyến đường vận chuyển mới nổi và là nơi tiếp cận nguồn tài nguyên khoáng sản rộng lớn.

Hòn đảo này, nơi sinh sống của khoảng 56.000 người, hiện đã có một căn cứ quân sự của Mỹ.

Tuy nhiên, lập trường của Tổng thống Trump lại trái ngược với dư luận trong nước. Một cuộc khảo sát của Reuters/Ipsos cho thấy chỉ có 17% người Mỹ ủng hộ nỗ lực sáp nhập Greenland.

Đối với Bacon, khoảng cách giữa lời nói và thực tế là rất rõ rệt — và nguy hiểm.

“Họ dường như quên rằng chúng ta đã tham gia Thế chiến II, chúng ta có NATO, và nó đã thành công, và chúng ta là người lãnh đạo thế giới tự do,” ông nói. “Chúng ta phải hành động như vậy.”

[Kyiv Independent: Republican congressman blasts Trump's Greenland invasion talk as 'one of the dumbest things' that could wreck NATO]

4. Pháp sẽ gửi ‘lực lượng trên bộ, trên không và trên biển’ đến Greenland

Tổng thống Emmanuel Macron hôm thứ Năm cho biết Pháp sẽ tăng cường hiện diện quân sự tại Greenland trong những ngày tới, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tiếp tục gia tăng áp lực trong nỗ lực sáp nhập lãnh thổ của Đan Mạch này.

“Một đội ngũ binh sĩ Pháp ban đầu đã có mặt tại hiện trường và sẽ được tăng cường trong những ngày tới bằng các phương tiện trên bộ, trên không và trên biển”, Macron nói với các tướng lĩnh quân đội cao cấp trong bài phát biểu năm mới trước quân đội.

“Pháp và các nước Âu Châu phải tiếp tục hiện diện ở bất cứ nơi nào lợi ích của họ bị đe dọa, mà không leo thang xung đột, nhưng phải kiên quyết tôn trọng chủ quyền lãnh thổ”, ông nói thêm khi phát biểu tại Istres, một căn cứ không quân ở miền nam nước Pháp, nơi đóng quân của các máy bay chiến đấu có khả năng mang vũ khí hạt nhân.

Hôm thứ Tư, một số quốc gia Âu Châu, bao gồm Pháp, Đức, Thụy Điển và Na Uy, tuyên bố sẽ cử quân đội đến Greenland để tham gia cuộc tập trận quân sự của Đan Mạch, trong bối cảnh Tổng thống Trump liên tục đe dọa rằng Mỹ có thể dùng vũ lực để chiếm hòn đảo này.

Sau cuộc gặp tại Tòa Bạch Ốc hôm thứ Tư, Đan Mạch và Greenland “vẫn còn bất đồng cơ bản” với Mỹ, theo tuyên bố của Đan Mạch.

Trong một động thái rõ ràng nhằm chỉ trích Tổng thống Trump, người mà ông không nêu tên, Macron đã phê phán “một chủ nghĩa thực dân mới đang hoành hành trong một số người”. Ông nói thêm rằng người Âu Châu có đủ khả năng để bớt phụ thuộc vào Mỹ, đồng thời tiết lộ rằng hai phần ba năng lực tình báo của Ukraine hiện do Pháp cung cấp.

Trong bài phát biểu trước Nội閣 hôm thứ Tư, Macron cảnh báo rằng nếu Hoa Kỳ chiếm Greenland từ Đan Mạch, điều đó sẽ gây ra một loạt hậu quả “chưa từng có”, một phát ngôn nhân của chính phủ cho biết.

Theo POLITICO đưa tin, tổng thống Pháp đã triệu tập cuộc họp hội đồng quốc phòng sáng thứ Năm để thảo luận về cả cuộc nổi dậy ở Iran và tình hình ở Greenland.

Ông Macron bắt đầu tăng chi tiêu quốc phòng trở lại ngay sau khi đắc cử vào năm 2017, thậm chí trước cả cuộc tấn công toàn diện của Nga vào Ukraine và cam kết của NATO về việc tăng ngân sách.

Tổng thống Pháp xác nhận rằng Pháp sẽ tìm cách tăng chi tiêu quốc phòng thêm 36 tỷ euro trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời cho biết ông muốn dự luật kế hoạch quân sự sửa đổi được quốc hội thông qua trước ngày 14 tháng 7. Ông nói với cử tri: “Thập niên tái vũ trang của Pháp đang mang lại kết quả… và những nỗ lực tái vũ trang sẽ tiếp tục”.

Tuy nhiên, luật kế hoạch quân sự đã bị trì hoãn do cuộc khủng hoảng chính trị leo thang ở Pháp. Ban đầu, luật này dự kiến được thông qua vào mùa thu năm ngoái và đã bị hoãn lại nhiều lần. Bên cạnh đó, khoản tăng ngân sách 6,7 tỷ euro cho năm 2026 vẫn chưa được các nhà lập pháp phê duyệt, và vẫn chưa rõ liệu chính phủ có thể thuyết phục các nghị sĩ thông qua ngân sách năm nay hay không (và khi nào).

Trong một động thái công kích khác nhằm vào Tổng thống Trump, Macron nói rằng Paris không tăng chi tiêu quân sự để “làm hài lòng đồng minh này hay đồng minh kia, mà dựa trên phân tích của chúng tôi về mối đe dọa”. Đó là ám chỉ đến quyết định của NATO năm ngoái về việc đặt mục tiêu chi tiêu quốc phòng mới là 5% GDP - sau áp lực đáng kể từ tổng thống Mỹ.

Ba ưu tiên chính trong việc tăng chi tiêu của Pháp là: tăng kho dự trữ đạn dược; phát triển năng lực tự chủ trong phòng không, hệ thống cảnh báo sớm, không gian và các cuộc tấn công tầm xa; và nâng cao khả năng hành động nhanh chóng của quân đội.

“Năm nay sẽ là một phép thử về uy tín trên nhiều phương diện, và chúng tôi đã sẵn sàng,” Macron nói.

Tổng thống Pháp, người có tiền lệ cải tổ ngành công nghiệp quốc phòng, cũng chỉ trích các nhà thầu quân sự của nước này, cho rằng một số trong số họ có nguy cơ bị “buộc phải rời khỏi thị trường” vì tốc độ đổi mới và giao hàng chậm.

“Tôi muốn yêu cầu các bạn nhiều hơn nữa. Chúng ta cần sản xuất nhanh hơn, sản xuất với số lượng lớn và tiếp tục tăng cường sản xuất hàng loạt với các hệ thống nhẹ hơn và các phương pháp đổi mới,” Macron nói. “Tôi cần một ngành công nghiệp không coi quân đội Pháp là khách hàng độc quyền. Chúng ta có thể tìm kiếm các giải pháp của Âu Châu nếu chúng nhanh hơn hoặc hiệu quả hơn. Chúng ta cũng phải trở nên Âu Châu hơn trong hoạt động mua sắm và trong các chiến lược công nghiệp của mình.”

Thông thường, nhà nước Pháp chủ yếu mua thiết bị quân sự của các nước sản xuất trong nước, nhưng Paris ngày càng mở rộng chi tiêu cho các nước Âu Châu khác, gần đây nhất là bằng việc ký kết thỏa thuận với hãng Saab của Thụy Điển để mua máy bay giám sát và điều khiển GlobalEye.

Ông cũng cho rằng Pháp đang “chậm chân” trong lĩnh vực máy bay điều khiển từ xa vì các công ty Pháp chưa thiết lập đủ quan hệ đối tác với Ukraine và hiện đang bị các đối thủ vượt mặt.

Mặc dù chỉ trích mạnh mẽ tổ hợp công nghiệp quân sự của Pháp, Macron vẫn dành lời khen ngợi cho Paris vì lập trường hoài nghi lâu nay về việc phụ thuộc quá nhiều vào Mỹ và những lời kêu gọi về quyền tự chủ chiến lược cũng như một trụ cột Âu Châu trong NATO.

“Điều ban đầu là niềm tin của người Pháp trước mối đe dọa ngày càng gia tăng, giờ đã trở nên rõ ràng đối với người Âu Châu,” Macron nói với khán giả. “Chúng ta đã đúng khi bắt đầu, ngay cả khi chỉ dựa vào nỗ lực của riêng mình.”

[Politico: France to send ‘land, air and sea assets’ to Greenland]

5. Tổng thống Trump tuyên bố Putin sẵn sàng đạt được thỏa thuận hòa bình, nhưng Tổng thống Zelenskiy vẫn còn lưng chừng.

Putin sẵn sàng đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến toàn diện của Nga, nhưng Ukraine thì không, Tổng thống Donald Trump nói với Reuters hôm 14 tháng Giêng.

“Tôi nghĩ Putin sẵn sàng đạt được thỏa thuận. Tôi nghĩ Ukraine thì chưa sẵn sàng lắm,” Tổng thống Trump tuyên bố, nói rằng Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đang cản trở nỗ lực này.

“Chúng ta phải thuyết phục Tổng thống Zelenskiy đồng ý với điều đó,” ông nói.

Ukraine đã đồng ý với một số đề xuất hòa bình do Mỹ hậu thuẫn. Nga không đồng ý với bất kỳ đề xuất nào và tiếp tục cuộc chiến mà họ đã phát động gần bốn năm trước.

Khi được hỏi liệu Mỹ có sẵn sàng cung cấp các bảo đảm an ninh cho Ukraine hay không, Tổng thống Trump không loại trừ khả năng này.

“Nếu chúng ta có thể làm được điều gì đó, chúng ta sẽ giúp đỡ. Họ đang mất 30.000 binh sĩ mỗi tháng, cả từ phía họ và Nga. Giờ đây, Âu Châu sẽ giúp chúng ta giải quyết vấn đề đó”, ông nói.

Tổng thống Trump và Tổng thống Zelenskiy đã gặp nhau tại Florida vào ngày 28 tháng 12, nơi hai nhà lãnh đạo mô tả cuộc đàm phán là hiệu quả.

Trước cuộc gặp với Tổng thống Trump, Tổng thống Zelenskiy hôm 26 tháng 12 cho biết kế hoạch hòa bình 20 điểm đã hoàn thành 90%, và ông coi cuộc gặp với nhà lãnh đạo Mỹ là cơ hội để bảo đảm mọi thứ đã sẵn sàng 100%.

Ngày 12 tháng Giêng, Tổng thống Zelenskiy cho biết ông đã chỉ thị cho nhóm đàm phán của Ukraine hoàn thiện văn kiện bảo đảm an ninh với Mỹ và đệ trình để xem xét “ở cao cấp nhất”.

Ông nói: “Chúng tôi đã vạch ra tầm nhìn của mình, và cần có phản hồi rõ ràng từ phía Nga về việc liệu họ đã sẵn sàng chấm dứt chiến tranh trên những điều khoản thực tế hay chưa”.

Trong bối cảnh những nỗ lực đó, một quan chức Tòa Bạch Ốc nói với tờ Kyiv Independent rằng “trong vài tuần qua, nhóm của Tổng thống Trump đã đạt được tiến bộ vượt bậc trong việc chấm dứt chiến tranh giữa Nga và Ukraine.”

Ukraine sẵn sàng chấp nhận những nhượng bộ lớn, bao gồm việc trì hoãn gia nhập NATO nếu được bảo đảm an ninh vững chắc và rút quân khỏi các “vùng kinh tế tự do” tiềm năng trong bối cảnh Điện Cẩm Linh yêu cầu Kyiv rút quân khỏi tỉnh Donetsk ở miền đông Ukraine.

“Họ đang tìm kiếm một khu phi quân sự hoặc một khu kinh tế tự do, nghĩa là một mô hình có thể làm hài lòng cả hai bên. Chúng tôi coi khu kinh tế tự do là một lựa chọn tiềm năng”, Tổng thống Zelenskiy nói với các nhà báo vào ngày 23 tháng 12.

Trong khi đó, Nga tiếp tục đưa ra những yêu sách cực đoan, và sau chuyến thăm Mỹ của Tổng thống Zelenskiy vào ngày 28 tháng 12, nước này tuyên bố Ukraine đã cố gắng tấn công dinh thự của Putin bằng 91 máy bay điều khiển từ xa. Sau cáo buộc này, Điện Cẩm Linh cho biết sẽ cứng rắn hơn trong lập trường đàm phán.

Ban đầu, Tổng thống Trump phản ứng trước cáo buộc này, nói rằng ông “rất tức giận” sau khi Putin đích thân nói với ông qua điện thoại. Tuy nhiên, sau khi xem xét thêm thông tin, Tổng thống Trump bày tỏ sự hoài nghi.

Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ, gọi tắt là CIA đánh giá rằng Ukraine không tấn công vào dinh thự này, xác nhận lời phủ nhận ngay lập tức của Kyiv và làm suy yếu tuyên bố của Mạc Tư Khoa, các quan chức Mỹ nói với CNN vào ngày 1 tháng Giêng.

Nga đã nhiều lần từ chối đồng ý ngừng bắn bất chấp những nỗ lực quốc tế nhằm chấm dứt xung đột và thay vào đó đã tăng cường các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn.

Ngày 16 tháng 12, phát ngôn nhân Điện Cẩm Linh Dmitry Peskov cho biết Mạc Tư Khoa đã bác bỏ một thỏa thuận ngừng bắn vào dịp Giáng Sinh vì nó sẽ mang lại cho Ukraine một thời gian tạm lắng, và ngày 21 tháng 10, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov tuyên bố rằng Nga sẽ không chấm dứt các hành động thù địch nếu không có một “thỏa thuận hòa bình toàn diện”, lập luận rằng điều đó có nghĩa là “quên đi những nguyên nhân gốc rễ của cuộc xung đột này”.

Vào đêm 8-9 tháng Giêng, Nga đã oanh tạc Ukraine bằng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa, khiến ít nhất 4 người thiệt mạng và 25 người khác bị thương ở Kyiv, làm mất điện cho hàng trăm ngàn người và gián đoạn nguồn cung cấp nhiệt khi nhiệt độ giảm mạnh.

Thứ trưởng Bộ Năng lượng Nga, Mykola Kolisnyk, cho biết ngày 13 Tháng Giêng rằng Nga đang “dồn toàn lực” để phá hủy cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine sau vụ tấn công quy mô lớn thứ hai trong vòng chưa đầy một tuần.

Theo các báo cáo, các vùng ngoại ô Bucha, Hostomel và Irpin của Kyiv đã bị mất điện và nước sinh hoạt sau các cuộc không kích của Nga. Ukrenergo đưa tin, tình trạng cắt điện khẩn cấp cũng đã được thực hiện ở Kyiv và một số khu vực thuộc tỉnh Kyiv.

Năm 2025 là năm gây thương vong nhiều nhất cho thường dân ở Ukraine kể từ năm 2022, khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện, theo báo cáo của Phái bộ Giám sát Nhân quyền Liên Hiệp Quốc tại Ukraine, gọi tắt là HRMMU ngày 12 tháng Giêng.

[Kyiv Independent: Trump claims Putin ready to reach peace deal, Zelensky in the way]

6. Nga cáo buộc nhà ngoại giao Anh làm gián điệp và trục xuất người này khỏi đất nước.

Giới chức Nga đã ra lệnh cho một nhà ngoại giao Anh tại Mạc Tư Khoa phải rời khỏi nước này trong vòng hai tuần, với cáo buộc người này phạm tội gián điệp.

“Mạc Tư Khoa sẽ không dung thứ cho các hoạt động của các sĩ quan tình báo Anh không khai báo trên lãnh thổ Nga”, Bộ Ngoại giao Nga tuyên bố trong một thông cáo được công bố sáng thứ Năm.

Đại biện lâm thời của Anh tại Nga, Danae Dholakia, đã được triệu tập đến Bộ Ngoại giao và nhận được lời cảnh cáo. Mạc Tư Khoa tuyên bố: “Nga khẳng định sẽ tiếp tục thực hiện lập trường không khoan nhượng về vấn đề này, phù hợp với lợi ích quốc gia của nước ta”.

Tuyên bố cũng cảnh báo Luân Đôn không nên “làm leo thang tình hình”, đồng thời đe dọa sẽ có “phản ứng 'tương xứng' quyết liệt”.

Một video được đăng tải trên kênh Telegram của Bộ Ngoại giao Nga cho thấy một người dường như là Dholakia rời khỏi tòa nhà bộ trong tiếng hô vang “Anh là một quốc gia khủng bố!” từ đám đông hàng chục người biểu tình cầm biểu ngữ.

Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Anh cho biết Anh đang “cân nhắc kỹ lưỡng” phản ứng của mình.

“Đây không phải là lần đầu tiên Điện Cẩm Linh đưa ra những cáo buộc ác ý và vô căn cứ chống lại nhân viên của chúng tôi.

“Việc họ tấn công vào các nhà ngoại giao Anh xuất phát từ sự tuyệt vọng và những hành động như thế này làm suy yếu các điều kiện cơ bản cần thiết để các phái đoàn ngoại giao hoạt động.”

[Politico: Russia accuses British diplomat of spying and boots them out of country]

7. Máy bay điều khiển từ xa kiểu Shahed mới của Nga bị bắn hạ.

Hôm Thứ Sáu, 16 Tháng Giêng, Trung đoàn 413 “Reid” thuộc Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa Ukraine cho biết lực lượng nước này đã bắn hạ một chiếc máy bay điều khiển từ xa kiểu Shahed của Nga, được trang bị hỏa tiễn không đối không R-60 thời Liên Xô.

Trong suốt cuộc chiến toàn diện, Nga liên tục mở rộng phạm vi và cường độ các cuộc tấn công vào các thành phố của Ukraine, dựa trên công nghệ máy bay điều khiển từ xa chủ yếu do đồng minh Iran cung cấp. Nga lần đầu tiên điều động máy bay điều khiển từ xa Shahed-131 và Shahed-136 do Iran sản xuất chống lại Ukraine vào năm 2022.

Đến năm sau, Nga đã bắt đầu sản xuất các phiên bản cải tiến của riêng mình — Geran-1 và Geran-2 — dựa trên thiết kế của Iran, và sau đó bắt đầu sản xuất phiên bản chạy bằng hỏa tiễn có tên là Geran-3.

Reid đặt tên cho phiên bản vừa bị bắn hạ là Geran-4, cho biết nó có tốc độ bay hành trình cao hơn — lên đến 500 km/h — so với Geran 3.

Ukraine thường xuyên điều động trực thăng trang bị súng máy hạng nặng để theo dõi và tiêu diệt các máy bay điều khiển từ xa kiểu Shahed mà Nga phóng vào Ukraine mỗi đêm, và việc trang bị hỏa tiễn không đối không cho các máy bay điều khiển từ xa này dường như là một nỗ lực nhằm bắn trả chúng.

Vấn đề càng trở nên phức tạp hơn khi vào đầu năm nay, lực lượng Nga cũng lần đầu tiên sử dụng máy bay điều khiển từ xa tấn công Geran-5 mới chống lại Ukraine, theo báo cáo của tình báo quân sự, gọi tắt là HUR ngày 11 tháng Giêng. Theo HUR, phương tiện điều khiển từ xa này, có hình dáng tương tự như máy bay điều khiển từ xa Karrar do Iran thiết kế, sử dụng động cơ phản lực Telefly, nhưng có lực đẩy lớn hơn so với mẫu Geran-3.

[Kyiv Independent: New type of Russian Shahed-type drone shot down]

8. Cuộc khủng hoảng năng lượng ở Kyiv “cực kỳ nghiêm trọng”, khi SBU đưa ra bằng chứng về “tội ác chống lại nhân loại” của Nga.

Ngày 15 tháng Giêng, các quan chức cho biết cuộc khủng hoảng năng lượng đang diễn ra ở Kyiv vẫn “vô cùng nghiêm trọng”, trong khi Cơ quan An ninh Ukraine tuyên bố các cuộc tấn công liên tục của Nga vào cơ sở hạ tầng năng lượng là “tội ác chống lại loài người”.

Theo Lực lượng Không quân Ukraine, còi báo động không kích ở thủ đô đã liên tục vang lên trong 24 giờ qua khi Nga phóng ít nhất 82 máy bay điều khiển từ xa loại Shahed trên khắp cả nước.

Một số máy bay điều khiển từ xa — bao gồm cả các phiên bản tiên tiến hơn sử dụng động cơ hỏa tiễn — đã tấn công vào một nhà máy nhiệt điện ở Kyiv, theo các kênh Telegram giám sát địa phương cho biết.

Maxim Timchenko, Giám đốc điều hành của DTEK, công ty năng lượng tư nhân lớn nhất Ukraine, đã nói vào ngày 15 Tháng Giêng rằng ngành năng lượng của Ukraine đang đối mặt với “tình hình cực kỳ nghiêm trọng” do “các cuộc tấn công chưa từng có của Nga và đợt rét đậm trên khắp cả nước.”

Nhiệt độ tại Kyiv lúc 3 giờ chiều giờ địa phương là -11 độ C.

Trong vài ngày qua, Nga đã oanh tạc Kyiv và cả nước bằng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa, khiến khoảng 70% thủ đô mất điện vào ngày 13 tháng Giêng. Trong khi các công nhân ngành điện đang khắc phục thiệt hại, nhiệt độ băng giá đang gây khó khăn và thiết bị thay thế đang dần cạn kiệt.

Ngày 14 tháng Giêng, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy tuyên bố tình trạng khẩn cấp trong lĩnh vực năng lượng, đặc biệt chú trọng đến Kyiv, nơi đang chao đảo vì các cuộc tấn công của Nga khiến người dân mất điện, thiếu hệ thống sưởi ấm và nước sinh hoạt trong điều kiện nhiệt độ dưới 0 độ C.

[Kyiv Independent: Kyiv energy crisis 'extremely serious,' as SBU presents evidence of Russian 'crimes against humanity']

9. 2 người thiệt mạng, 20 người bị thương, trong đó có 4 trẻ em, trong các cuộc tấn công đêm qua của Nga vào Ukraine.

Ít nhất hai người thiệt mạng và 20 người khác bị thương trong các cuộc tấn công của Nga nhằm vào Ukraine trong ngày hôm qua, phát ngôn nhân cảnh sát quốc gia Ukraine, Đại Úy Alyona Lyutnytska, cho biết như trên hôm Thứ Sáu, 16 Tháng Giêng.

Lực lượng Không quân Ukraine cho biết Nga đã phóng 82 máy bay điều khiển từ xa loại Shahed trong đêm qua. Hệ thống phòng không Ukraine cho biết họ đã bắn hạ hoặc vô hiệu hóa 61 máy bay điều khiển từ xa.

Không quân cho biết thêm 21 máy bay điều khiển từ xa đã tấn công 13 địa điểm.

Tại tỉnh Donetsk, các cuộc tấn công của Nga đã làm bị thương 5 người trong ngày qua, Thống đốc Vadym Filashkin cho biết.

Tại tỉnh Kherson, các cuộc tấn công của Nga đã khiến một người thiệt mạng trong ngày qua, Thống đốc Oleksandr Prokudin cho biết.

Tại tỉnh Kharkiv, một người bị thương trong các cuộc tấn công của Nga, Thống đốc Oleh Syniehubov cho biết.

Tại tỉnh Sumy, chính quyền khu vực cho biết bảy người, trong đó có bốn trẻ em, đã bị thương do các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga.

Tại tỉnh Zaporizhzhia, các cuộc tấn công của Nga đã khiến một người thiệt mạng và sáu người khác bị thương trong ngày qua, Thống đốc Ivan Fedorov cho biết.

Tại tỉnh Chernihiv, một người bị thương trong một vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga, Thống đốc Viacheslav Chaus cho biết.

[Kyiv Independent: 2 killed, 20 injured including 4 children in Russian overnight attacks on Ukraine]

 

1. Đài truyền hình nhà nước Iran đe dọa Tổng thống Donald Trump: “Viên đạn sẽ không trượt mục tiêu”

Đài truyền hình nhà nước Iran hôm thứ Tư đã phát sóng một đoạn phóng sự cảnh báo Tổng thống Donald Trump rằng “lần này, viên đạn sẽ không trượt”, làm leo thang lời lẽ kích động của Tehran trong bối cảnh căng thẳng khu vực leo thang.

Đoạn tin nhắn bao gồm hình ảnh Tổng thống Trump bị bao vây bởi các đặc vụ Mật vụ sau vụ ám sát hụt năm 2024 tại một cuộc mít tinh tranh cử ở Butler, Pennsylvania. Amichai Stein, phóng viên của i24 News và The Giêrusalem Post, đã chia sẻ bài đăng trên X kèm theo bản dịch từ tiếng Ba Tư.

Đài truyền hình nhà nước Iran hôm thứ Tư đã phát sóng một đoạn phóng sự, cảnh báo Tổng thống Trump rằng “lần này, viên đạn sẽ không trượt mục tiêu.”

Các quan chức Iran và truyền thông nhà nước đã nhiều lần đưa ra những lời đe dọa đối với Tổng thống Trump kể từ sau vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Mỹ khiến tướng Qassem Soleimani thiệt mạng vào Tháng Giêng năm 2020.

Các chỉ huy cao cấp của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran đã thề sẽ trả đũa, đôi khi ám chỉ rằng Tổng thống Trump sẽ là mục tiêu, và truyền hình nhà nước định kỳ phát sóng các lời đe dọa hoặc cảnh báo mang tính biểu tượng gắn liền với lời hứa đó. Giới lãnh đạo Tehran đã coi những tuyên bố này là một phần trong cam kết trả thù cho cái chết của Soleimani.

Tổng thống Trump cảnh báo rằng Mỹ có thể sẽ hành động quân sự nếu người biểu tình bị hành quyết, trong khi chế độ Iran đáp trả bằng những lời đe dọa và tuyên thệ kháng chiến của riêng mình, kêu gọi người biểu tình hôm thứ Ba “tiếp tục biểu tình và giành lấy các thể chế của các bạn”.

Đoạn phim do truyền thông nhà nước Iran phát sóng trong một lễ tang ở Tehran hôm thứ Tư, bao gồm hình ảnh ám chỉ vụ ám sát hụt Tổng thống Trump năm 2024, được chiếu giữa những biểu ngữ có dòng chữ “Cái chết cho nước Mỹ”, khi hàng ngàn người tập trung để tưởng niệm các thành viên lực lượng an ninh và những người khác thiệt mạng trong các cuộc biểu tình gần đây. Sự kiện này, được các hãng thông tấn quốc tế đưa tin, là một trong số các cuộc biểu tình ủng hộ chế độ do chính phủ tổ chức sau cuộc đàn áp bạo lực của nhà nước đối với các cuộc biểu tình, theo hãng thông tấn Agence France-Presse, gọi tắt là AFP.

Theo báo cáo của AFP, chính phủ Iran đã tuyên bố sẽ tiến hành các phiên tòa công khai nhanh chóng đối với những người bị bắt giữ trong các vụ việc mà các quan chức mô tả là hành vi “bạo loạn” và “khủng bố”, sau nhiều tuần biểu tình chống chính phủ, trở thành thách thức lớn nhất đối với Cộng hòa Hồi giáo kể từ năm 1979.

Chánh án Tòa án tối cao Iran, Gholamhossein Mohseni Ejei, xuất hiện trên truyền hình nhà nước, tuyên bố rằng những người bị buộc tội phạm tội bạo lực sẽ bị truy tố nhanh chóng, đồng thời tự mình thẩm vấn những người bị giam giữ trước ống kính máy quay.

Các tổ chức nhân quyền báo cáo rằng việc cắt internet gần như hoàn toàn - được áp đặt từ ngày 8 tháng Giêng, theo nhóm giám sát Netblocks - đã cho phép chính quyền ngăn chặn thông tin và che giấu quy mô của bạo lực.

Erfan Soltani là ai?

Erfan Soltani, một người biểu tình 26 tuổi người Iran, được trang tin tiếng Farsi của Bộ Ngoại giao Mỹ và các nhóm nhân quyền đưa tin là người biểu tình đầu tiên bị kết án tử hình trong làn sóng bất ổn hiện nay.

Vụ án của Soltani đã trở thành tâm điểm chú ý của các nhà hoạt động quốc tế, trong đó có Tổ chức Ân xá Quốc tế, tổ chức đã kêu gọi chấm dứt ngay lập tức tất cả các vụ hành quyết có liên quan đến các cuộc biểu tình.

Đã có bao nhiêu người biểu tình thiệt mạng ở Iran?

Số liệu chính xác về số người chết vẫn còn gây tranh cãi do tình trạng mất điện nghiêm trọng và các hạn chế của chính phủ.

Theo báo cáo của hãng tin AP, các nhà hoạt động cho biết đã có ít nhất 2.500 người thiệt mạng trong cuộc nổi dậy và hơn 10.000 người bị bắt giữ.

Mỹ có sắp gây chiến với Iran không?

Mặc dù Tổng thống Trump đã đưa ra cảnh báo về “hành động rất mạnh mẽ” và gợi ý phản ứng quân sự trực tiếp nếu các vụ hành quyết hoặc giết người hàng loạt tiếp tục diễn ra, nhưng không có dấu hiệu chính thức nào được xác minh cho thấy Mỹ đã bắt đầu hoặc có kế hoạch phát động chiến tranh công khai chống lại Iran.

Các tuyên bố chính sách tiếp tục dao động giữa đe dọa sử dụng vũ lực và sẵn sàng đàm phán, trong đó Tổng thống Trump cũng cho biết sẵn sàng đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân của Iran nếu đáp ứng được một số điều kiện nhất định.

Các nhà lãnh đạo Iran đã lên án những lời đe dọa của Mỹ và phát tín hiệu rằng họ sẽ không từ bỏ các chính sách an ninh của mình, kêu gọi sự đoàn kết quốc gia ngay cả khi điều kiện kinh tế và sự bất mãn của công chúng ngày càng gia tăng.

[Newsweek: Iran State TV Threatens Donald Trump—’Bullet Won’t Miss’]

2. Tổng thống Zelenskiy gặp cựu tư lệnh quân đội Ukraine Zaluzhnyi và các tình nguyện viên nổi bật trong khuôn khổ ‘chính sách mới’.

Trong một động thái bất ngờ, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đã gặp gỡ một số nhân vật công chúng nổi tiếng trong những ngày gần đây, người mới nhất là Đại sứ Ukraine tại Anh kiêm cựu Tổng tư lệnh Valerii Zaluzhnyi.

“Tôi đã cảm ơn Zaluzhnyi vì những đóng góp của ông ấy trong đội ngũ của Ukraine,” tổng thống nói vào ngày 15 tháng Giêng. “Chúng tôi đã thảo luận về những nhiệm vụ ngoại giao quan trọng hiện nay và có thể củng cố tất cả chúng ta — Ukraine, và khả năng phục hồi của chúng ta.”

Một nguồn tin từ Văn phòng Tổng thống cho biết với tờ Kyiv Independent rằng ông Zaluzhnyi đã đến Kyiv trong khuôn khổ một chuyến công tác.

Ông Zaluzhnyi, người bị sa thải khỏi quân đội vào năm 2024 trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa ông và Tổng thống Zelenskiy, được nhiều người coi là ứng cử viên tiềm năng hàng đầu trong các cuộc bầu cử tổng thống tương lai.

Ngay cả sau khi bị điều đi làm đại sứ, Zaluzhnyi vẫn được cả quân đội và dân chúng yêu mến nhờ vai trò lãnh đạo cuộc kháng chiến của đất nước chống lại Nga trong giai đoạn đầu của cuộc chiến tranh toàn diện.

Theo cuộc khảo sát của Socis được công bố vào cuối tháng 12, Tổng thống Zelenskiy sẽ nhận được 22% số phiếu phổ thông trong vòng đầu tiên, nhỉnh hơn một chút so với 21% của Zaluzhnyi. Trong một vòng bầu cử thứ hai giả định giữa hai người, Zaluzhnyi sẽ giành chiến thắng áp đảo, với 64% số phiếu so với 36% của Tổng thống Zelenskiy, theo cuộc thăm dò này.

Tuy nhiên, trước đó Zaluzhnyi đã phủ nhận việc tiến hành chiến dịch chính trị và bày tỏ sự phản đối việc tổ chức bầu cử chừng nào chiến tranh còn tiếp diễn.

Chuyên gia chính trị Ihor Reiterovych nói với tờ Kyiv Independent rằng: “Ông ấy cũng muốn chứng minh rằng không có vấn đề gì, không có xung đột nào cả”.

Đầu tuần này, Tổng thống Zelenskiy cũng đã có cuộc gặp với hai tình nguyện viên nổi bật là Serhiy Prytula và Serhiy Sternenko. Ông đã thảo luận với cả hai về việc hỗ trợ cho lực lượng tình nguyện và quân đội.

Prytula, người dẫn chương trình truyền hình và diễn viên hài kỳ cựu, bước chân vào chính trường năm 2019, gia nhập đảng Holos mới thành lập trong một thời gian ngắn. Ông cũng tranh cử chức thị trưởng Kyiv và giành vị trí thứ ba. Sau khi chiến tranh tổng lực bùng nổ, Prytula đã cống hiến hết mình cho công tác tình nguyện và gây quỹ cho quân đội.

Sternenko, một nhà hoạt động nổi tiếng ở Kyiv, cũng được biết đến với việc hỗ trợ quân đội. Kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện, ông đã đóng vai trò quan trọng trong việc phổ biến máy bay điều khiển từ xa góc nhìn thứ nhất, gọi tắt là FPV, gây quỹ để cung cấp chúng và các thiết bị khác cho tiền tuyến.

Đôi khi, Sternenko chỉ trích giới lãnh đạo chính trị và quân sự về đường lối vấn đề quốc phòng của đất nước. Gần đây, ông lên tiếng phản đối việc từ chức của nhà lãnh đạo Cơ quan An ninh Vasyl Maliuk, gọi việc cách chức ông này là một “sai lầm”.

“Điều quan trọng là phải có càng nhiều thông tin thực tế càng tốt từ mọi cấp độ,” Tổng thống Zelenskiy nói trên mạng xã hội sau cuộc gặp với ông Sternenko.

Một nguồn tin từ Văn phòng Tổng thống mô tả các cuộc gặp gần đây của Tổng thống Zelenskiy là một phần của “chính sách mới về sự cởi mở và hợp tác”. Nguồn tin này cho biết thêm rằng dự kiến sẽ có thêm nhiều cuộc gặp nữa trong tương lai gần.

Trong bối cảnh cải tổ chính phủ lớn gần đây, Tổng thống Zelenskiy cũng đã gặp cựu Ngoại trưởng Dmytro Kuleba, gọi ông là “một phần của đội ngũ Ukraine” và khẳng định họ sẽ tiếp tục hợp tác. Liệu ông Kuleba có được bổ nhiệm vào một vị trí mới trong chính phủ hay không vẫn còn là một câu hỏi bỏ ngỏ.

Ông Kuleba, một trong những bộ trưởng nổi bật nhất trong chính phủ, đã bị cách chức vào năm 2024, khi nhà lãnh đạo Văn phòng Tổng thống lúc bấy giờ là ông Andriy Yermak mở rộng ảnh hưởng của mình đối với chính sách đối ngoại, trên thực tế đảm nhận vai trò nhà ngoại giao hàng đầu của Ukraine.

Reiterovych cho rằng sự thay đổi trong cách giao tiếp của Tổng thống Zelenskiy là một phần của “hình ảnh mới” cho cả ông và Văn phòng Tổng thống, sau khi Yermak bị cách chức.

“Một mặt, theo tôi, Tổng thống Zelenskiy đã chọn chiến thuật này vào thời điểm hiện tại để củng cố tối đa cấu trúc quyền lực của mình. Mặt khác, ông ấy đang cố gắng thể hiện sự đoàn kết với đại diện của các lực lượng chính trị khác nhau, khu vực công và xã hội dân sự”, chuyên gia này nhận định.

“Thông điệp này (của Tổng thống Zelenskiy) — 'Chúng ta là đội Ukraine' — đối với tôi không chỉ là một khẩu hiệu, mà còn là một chiến lược chính trị. Đó là một nỗ lực nhằm gắn kết những người này với ông ta, để gửi những thông điệp nhất định đến đối tượng mục tiêu hoặc thậm chí là cử tri của họ.”

[Kyiv Independent: Zelensky meets Ukraine's ex-army chief Zaluzhnyi, prominent volunteers as part of 'new policy']

3. Hỏa tiễn phòng không của Nga được tường trình đã bắn trúng một tòa nhà chung cư của Nga ở Rostov-on-Don, và một đám cháy đã xảy ra tại một nhà máy gần đó.

Theo lời kể của nhân chứng và các đoạn video được đăng tải trên mạng xã hội, một hỏa tiễn phòng không của Nga được tường trình đã bắn trúng một tòa nhà dân cư ở thành phố Rostov-on-Don của Nga vào đêm 14 tháng Giêng.

Theo các kênh truyền thông Telegram của Nga, người dân đã báo cáo về các vụ nổ trong thành phố suốt đêm và đăng tải các video cho thấy hệ thống phòng không đang hoạt động trên Rostov. Giới chức Nga cảnh báo về một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine và cũng đưa ra nhiều cảnh báo hỏa tiễn đối với khu vực này.

Video từ kênh Telegram Exilenova+ được tường trình ghi lại cảnh một hỏa tiễn phòng không của Nga rơi xuống Rostov-on-Don vào ngày 14 tháng Giêng.

Bộ Quốc phòng Nga ngày 14 Tháng Giêng cho biết họ đã bắn hạ 48 máy bay điều khiển từ xa của Ukraine trong đêm, trong đó có 25 chiếc ở tỉnh Rostov. Họ không tiết lộ tổng số máy bay điều khiển từ xa bị bắn hạ.

Thị trưởng Rostov-on-Don, Alexander Skryabin, đã xác nhận thông tin về một vụ cháy tại một căn nhà, mặc dù ông cho rằng nguyên nhân là do mảnh vỡ máy bay điều khiển từ xa của Ukraine. Thống đốc tỉnh Rostov, Yuri Slyusar, cho biết một người đàn ông đã thiệt mạng sau khi một căn nhà bốc cháy, và bốn người khác, trong đó có một bé bốn tuổi, bị thương ở Rostov-on-Don và vùng ngoại ô của thành phố.

Slyusar cũng tuyên bố rằng một doanh nghiệp công nghiệp đã bốc cháy do cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa, mặc dù ông không tiết lộ tên của cơ sở đó. Ông cũng cho biết một tòa nhà chung cư nhiều tầng đang bốc cháy và các đội cấp cứu đang có mặt tại hiện trường.

Các đoạn video trên mạng xã hội cho thấy mục tiêu có thể là các bể chứa nhiên liệu của nhà máy sơn Empils, mặc dù chưa rõ liệu hỏa lực của Ukraine hay Nga là nguyên nhân gây ra thiệt hại được báo cáo.

Tờ Kyiv Independent không thể tự mình xác minh các báo cáo hay tuyên bố do các quan chức Nga đưa ra.

Hoàn cảnh xung quanh vụ tấn công được tường trình tự gây ra vẫn chưa rõ ràng.

Mặc dù trước đây lực lượng Nga từng vô tình tấn công các mục tiêu trên lãnh thổ của mình khi cố gắng đẩy lùi các cuộc tấn công trên không của Ukraine, Kyiv cũng cáo buộc Mạc Tư Khoa dàn dựng các chiến dịch giả mạo tinh vi nhằm mục đích lan truyền thông tin sai lệch và biện minh cho cuộc chiến của họ ở Ukraine.

Quân đội Ukraine vẫn chưa đưa ra bình luận nào về vụ tấn công được báo cáo.

Ukraine thường xuyên tiến hành các cuộc tấn công sâu vào các cơ sở quân sự và công nghiệp của Nga, chủ yếu dựa vào máy bay điều khiển từ xa do nước này tự phát triển.

Rostov-on-Don nằm cách biên giới Nga-Ukraine khoảng 100 km về phía đông và giáp với Biển Azov, khiến cảng này và khu vực xung quanh trở thành mục tiêu chính của các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các tàu chở dầu và các cơ sở dầu khí.

[Kyiv Independent: Russia's own air defense missile reportedly hits apartment building in Rostov-on-Don, fire seen at nearby factory]

4. Klitschko cho biết, 300 tòa nhà chung cư ở Kyiv vẫn không có hệ thống sưởi ấm.

Tính đến ngày 15 tháng Giêng, khoảng 300 tòa nhà chung cư ở Kyiv vẫn chưa có hệ thống sưởi ấm, theo Thị trưởng Vitali Klitschko. Tình trạng mất điện xảy ra sau vụ tấn công hỏa tiễn của Nga vào ngày 9 tháng Giêng, ban đầu khiến hơn 6.000 tòa nhà bị mất hệ thống sưởi ấm.

Ông Klitschko cho biết các đội sửa chữa điện đang làm việc suốt ngày đêm để khôi phục dịch vụ. Tuy nhiên, Kyiv vẫn đang trong tình trạng mất điện khẩn cấp, và lịch cắt điện theo giờ thông thường không còn hiệu lực.

Thành phố đã cung cấp điện cho cơ sở hạ tầng thiết yếu bằng các máy phát điện lớn và điều động các trạm nồi hơi di động. Một số tòa nhà dân cư lớn đã bị mất điện và sưởi ấm trong sáu ngày đang được kết nối với các nguồn điện tạm thời.

Để hỗ trợ người dân, hơn 1.200 điểm sưởi ấm đã được thiết lập trên khắp thủ đô.

“Chúng tôi đang làm mọi thứ có thể trong điều kiện này. Nhưng tình hình vẫn vô cùng khó khăn, cả về năng lượng lẫn thời tiết”, Klitschko nói.

[Kyiv Independent: 300 apartment buildings in Kyiv remain without heating, Klitschko]

5. Cập nhật tình hình Greenland: Lãnh đạo cảnh báo Mỹ rằng đất nước này “không phải để bán”.

Lãnh đạo Greenland đã nhắc lại rằng vùng lãnh thổ chiến lược ở Bắc Cực này “không phải để bán” sau khi các quan chức Đan Mạch và Greenland không thể ngăn chặn sự leo thang căng thẳng giữa Âu Châu và Mỹ trong cuộc họp cao cấp tại Tòa Bạch Ốc hôm thứ Tư.

“Greenland không phải để bán. Greenland không muốn thuộc sở hữu của Hoa Kỳ”, Jens-Frederik Nielsen tuyên bố trên mạng xã hội hôm thứ Năm. “Greenland không muốn bị Hoa Kỳ cai trị. Greenland không muốn là một phần của Hoa Kỳ.”

Tổng thống Trump và các quan chức cao cấp của ông khẳng định Washington cần kiểm soát Greenland để bảo vệ an ninh quốc gia trước các cường quốc toàn cầu khác và củng cố hệ thống phòng thủ của NATO. Nhưng các nhà quan sát cho rằng sự quan tâm không ngừng của Mỹ đối với hòn đảo này, một phần tự trị của Đan Mạch, cũng nhằm mục đích mở rộng phạm vi ảnh hưởng của Washington ở Tây bán cầu và bảo đảm các nguồn tài nguyên thiết yếu.

Nhiều người dân Greenland ủng hộ việc vùng lãnh thổ này cuối cùng sẽ cắt đứt quan hệ với Đan Mạch, nhưng các cuộc thăm dò dư luận cho thấy đại đa số người dân Greenland không muốn hòn đảo phần lớn bị bao phủ bởi băng này trở thành một phần của Hoa Kỳ.

Mỹ không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để chiếm Greenland, điều này sẽ vi phạm luật quốc tế. Một cuộc tấn công của Mỹ vào Đan Mạch, một thành viên khác của NATO, cũng có thể dẫn đến sự kết thúc của liên minh này.

Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen hôm thứ Tư cho biết vẫn còn một “sự bất đồng cơ bản” về Greenland sau cuộc gặp với các quan chức chính quyền Mỹ tại Washington.

“ Cuộc họp diễn ra trong không khí nghiêm chỉnh nhưng mang tính xây dựng”, Nielsen cho biết trong tuyên bố của mình. “Đối thoại và ngoại giao là con đường đúng đắn, ngay cả khi rủi ro cao và áp lực rõ rệt.”

Một đoạn video được lan truyền rộng rãi trên mạng hôm thứ Tư cho thấy Ngoại trưởng Greenland, Vivian Motzfeldt, tỏ ra xúc động rõ rệt trong một cuộc phỏng vấn trực tiếp, bà cho biết thêm mình cảm thấy “quá xúc động”.

Nielsen từng nói rằng cư dân Greenland sẽ đứng về phía Đan Mạch, NATO và Liên minh Âu Châu thay vì Mỹ. Đáp lại những phát biểu này, Tổng thống Trump nói rằng điều đó sẽ “là một vấn đề lớn” đối với nhà lãnh đạo Greenland. Các quốc gia Âu Châu nhìn chung đã ủng hộ chính phủ ở Nuuk và Copenhagen.

Trong nhiều tuần qua, chính quyền Tổng thống Trump đã liên tục chỉ trích gay gắt hệ thống phòng thủ hiện có ở Greenland và khẳng định Đan Mạch không đủ khả năng để đảm nhiệm việc bảo vệ lãnh thổ này.

“Vấn đề là, Đan Mạch không thể làm gì nếu Nga hoặc Trung Quốc muốn xâm lược Greenland, nhưng chúng tôi có thể làm mọi thứ có thể,” Tổng thống Trump nói với các phóng viên hôm thứ Tư. Phó Tổng thống JD Vance, trong chuyến thăm Greenland hồi tháng 3 năm 2025, đã cáo buộc Copenhagen bỏ bê khu vực này.

Các quan chức Đan Mạch thừa nhận Copenhagen chưa cấp đủ kinh phí cho quốc phòng ở Greenland, nhưng cho biết nước này đã tăng mạnh chi tiêu quân sự cho hòn đảo. Trong khi đó, NATO đang cân nhắc cách thức tăng cường các hoạt động ở Bắc Cực.

Ông Rasmussen của Đan Mạch trong phát biểu với giới truyền thông hôm thứ Tư cho biết Trung Quốc và Nga không gây ra “mối đe dọa tức thời” đối với Đan Mạch và Greenland mà các vùng lãnh thổ NATO “không thể dung thứ”.

Một quan chức quân sự NATO từ một quốc gia vùng Bắc Cực, người được yêu cầu giấu tên vì không được phép phát ngôn công khai, đã nói với Newsweek hồi đầu tuần này rằng không có cơ sở thực tế nào cho tuyên bố của Tổng thống Trump.

[Newsweek: Greenland Update: Leader Issues Warning to US That Country ‘Not for Sale’]

6. Ba Lan phê duyệt việc chuyển giao 9 máy bay chiến đấu cho Ukraine.

Ngày 15 tháng Giêng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Ba Lan Pawel Zalewski cho biết trong một cuộc phỏng vấn với truyền thông Ba Lan rằng nước này đã phê duyệt việc chuyển giao 9 máy bay chiến đấu MiG-29 cho Ukraine.

Ông Zalewski cho biết chính phủ Ba Lan đang chờ phản hồi từ Bộ Quốc phòng Ukraine trong khi các cuộc thảo luận về việc chuyển giao vẫn đang tiếp diễn. “Chúng tôi đang chờ câu trả lời từ Bộ Quốc phòng Ukraine. Các cuộc thảo luận đang diễn ra… đây hoàn toàn là các cuộc thảo luận kỹ thuật”, ông nói.

Khi được hỏi liệu Ukraine đã đồng ý chấp nhận lời đề nghị của Ba Lan hay chưa, Zalewski cho biết Kyiv dường như cởi mở với việc chuyển nhượng. “Tôi tin rằng… người Ukraine đã đưa ra quyết định chấp nhận lời đề nghị này. Tất nhiên, như thường lệ, vẫn còn một số khía cạnh kỹ thuật cần được làm rõ”, ông nói thêm.

Vào tháng 12, một thứ trưởng quốc phòng khác của Ba Lan, Cezary Tomczyk, cho biết sáu đến tám máy bay phản lực MiG-29 thời Liên Xô sắp hết thời hạn sử dụng trong không quân Ba Lan và có thể được chuyển giao cho Ukraine như một phần của thỏa thuận trao đổi thiết bị quân sự tiềm năng.

Trước đó, Ba Lan đã xác nhận việc chuyển giao 14 máy bay chiến đấu MiG-29 cho Ukraine vào mùa xuân năm 2023, trở thành quốc gia đầu tiên cung cấp máy bay chiến đấu cho Kyiv sau khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện vào năm 2022.

Warsaw là một trong những đồng minh mạnh mẽ nhất của Ukraine trong suốt cuộc chiến, cung cấp viện trợ quân sự quy mô lớn và đóng vai trò là trung tâm hậu cần quan trọng cho viện trợ của phương Tây đổ vào nước này.

[Kyiv Independent: Poland approves transfer of 9 fighter jets to Ukraine]

7. Nga phóng hỏa tiễn tấn công cơ sở hạ tầng cảng ở Chornomorsk.

Ông Oleksii Kuleba, Phó Chánh Văn phòng Tổng thống Ukraine, viết trên Facebook ngày 15 Tháng Giêng rằng một hỏa tiễn đạn đạo của Nga đã tấn công cơ sở hạ tầng cảng ở thành phố Chornomorsk, miền nam Ukraine, tấn công vào hàng hóa dân sự mang cờ Malta.

Kuleba cho biết một thành viên phi hành đoàn đã bị thương và hiện đang được điều trị y tế cần thiết sau vụ tấn công.

“Con tàu đang chuẩn bị cho một chuyến hàng container,” ông viết.

Vụ va chạm đã gây hư hại cho ba container và dẫn đến sự việc tràn dầu. Các đội cấp cứu đã điều động phao chắn dầu để khoanh vùng ô nhiễm và giảm thiểu tác động đến môi trường.

“ Đây lại là một hành động khủng bố khác của Nga nhằm vào cơ sở hạ tầng cảng dân sự, thương mại quốc tế và an ninh hàng hải”, Kuleba nói.

Vụ việc xảy ra trong bối cảnh các cuộc tấn công liên tục nhằm vào các cảng của Ukraine, vốn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì xuất khẩu ngũ cốc và hàng hóa theo các thỏa thuận quốc tế.

[Kyiv Independent: Russia launches missile strike on port infrastructure in Chornomorsk]

8. Điện Cẩm Linh cho biết Tổng thống Trump im lặng về đề nghị vũ khí hạt nhân của Putin.

Điện Cẩm Linh cho biết Tổng thống Donald Trump vẫn chưa trả lời đề nghị của Putin về việc gia hạn hiệp ước New START, hiệp ước hạn chế vũ khí hạt nhân chiến lược và sẽ hết hạn vào tháng Hai.

Nga đã đình chỉ việc tham gia vào các quy trình xác minh của Hiệp ước New START vào tháng 2 năm 2023, khi căng thẳng leo thang với NATO liên quan đến cuộc xâm lược Ukraine của Mạc Tư Khoa, mặc dù nước này không hoàn toàn từ bỏ hiệp ước.

Kể từ đó, Putin đã đề xuất gia hạn tự nguyện thêm một năm đối với các hạn chế của hiệp ước về kho vũ khí hạt nhân chiến lược kể từ khi hết hạn vào ngày 5 tháng 2, đồng thời mời Mỹ làm điều tương tự.

Mối đe dọa chiến tranh hạt nhân hiện hữu đang bao trùm cuộc xung đột ở Ukraine, với hai kho vũ khí lớn nhất thế giới, của Nga và Mỹ, nằm ở hai phía đối lập, làm tăng thêm tính cấp thiết trong việc kiểm soát các loại vũ khí có khả năng xóa sổ nhân loại.

“Dĩ nhiên, chúng tôi đang chờ phản hồi về sáng kiến của Putin”, Dmitry Peskov, phát ngôn nhân của Putin, cho biết hôm thứ Năm, theo hãng thông tấn nhà nước RIA Novosti đưa tin.

“ Chúng tôi coi đây là một vấn đề rất quan trọng,” Peskov tiếp tục, bằng tiếng Nga. “Chúng tôi tin rằng, đương nhiên, cần một văn kiện có lợi hơn, một hiệp ước có lợi hơn cho tất cả mọi người.”

“Nhưng việc đạt được một hiệp ước như vậy là một quá trình rất phức tạp và kéo dài theo thời gian.”

Tòa Bạch Ốc đã ra tín hiệu rằng họ sẽ không gia hạn hiệp ước hiện tại khi thời hạn đang đến gần.

“Nếu nó hết hạn, thì cứ để nó hết hạn,” Tổng thống Trump nói về Hiệp ước New START với tờ The New York Times vào ngày 7 tháng Giêng. “Chúng ta sẽ ký một thỏa thuận tốt hơn.”

Hiệp ước START mới về giới hạn vũ khí hạt nhân

Theo Hiệp ước New START, các bên chỉ được phép điều động tối đa 700 hỏa tiễn đạn đạo liên lục địa, gọi tắt là ICBM, hỏa tiễn đạn đạo phóng từ tàu ngầm, gọi tắt là SLBM và máy bay ném bom hạng nặng trang bị vũ khí hạt nhân.

Ngoài ra, số lượng đầu đạn hạt nhân được phép mang theo trong các đợt điều động đó cũng bị giới hạn ở mức 1.550, cùng với 800 bệ phóng hỏa tiễn đạn đạo liên lục địa, gọi tắt là ICBM, bệ phóng hỏa tiễn đạn đạo phóng từ tàu ngầm, gọi tắt là SLBM và máy bay ném bom hạng nặng (cả đã điều động và chưa điều động).

Hiệp ước này buộc các bên phải thực hiện các quy trình xác minh phức tạp và mang tính kỹ thuật, bao gồm cả việc kiểm tra, để bảo đảm tuân thủ.

Cuộc chiến của Nga ở Ukraine đã làm gián đoạn các kế hoạch đàm phán gia hạn hiệp ước, vốn có hiệu lực từ năm 2011 dưới thời chính quyền Obama và được gia hạn lần cuối vào năm 2021 thêm 5 năm vào những tháng đầu nhiệm kỳ của chính quyền Tổng thống Biden.

Đây là hiệp ước kế thừa các hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân trước đó giữa Mỹ và Nga, và trước khi Liên Xô tan rã vào năm 1991, giữa hai nước này.

Các quan chức Điện Cẩm Linh và các đồng minh của họ trên các phương tiện truyền thông nhà nước đã liên tục ca ngợi vũ khí hạt nhân của Nga trong suốt cuộc chiến, nhằm gieo rắc nỗi sợ hãi và làm rõ những hậu quả nếu sự ủng hộ của NATO dành cho Ukraine dẫn đến một cuộc đối đầu trực tiếp giữa các đồng minh phương Tây và Mạc Tư Khoa.

[Newsweek: Kremlin Says Trump Silent on Putin’s Nuclear Weapons Offer]

9. Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ, gọi tắt là ICE, bắt giữ tỷ phú người Trung Quốc, chủ sở hữu sòng bạc thất bại trên một hòn đảo của Mỹ.

Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ, gọi tắt là ICE đã bắt giữ Thôi Lập Kiệt (Cui Lijie, 崔立杰) một công dân Trung Quốc và là nhân vật chủ chốt đứng sau một sòng bạc xa hoa trên đảo Saipan thuộc quần đảo Bắc Mariana, một lãnh thổ chưa sáp nhập của Hoa Kỳ ở Tây Thái Bình Dương.

Bà Kiệt là cổ đông chính của Imperial Pacific International LLC có trụ sở tại Hương Cảng, một công ty đầu tư nắm giữ cổ phần của Trung Quốc hiện đã phá sản, từng sở hữu giấy phép kinh doanh sòng bạc duy nhất trên đảo.

Vụ bắt giữ diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Trump đã tăng cường đáng kể các nỗ lực giam giữ và trục xuất người nhập cư không có giấy tờ hợp pháp, đồng thời viện dẫn các quyền tùy ý rộng rãi mà một số chuyên gia pháp lý cho rằng trong một số trường hợp có thể vi phạm quyền được xét xử công bằng và các quyền khác.

Bà Kiệt, 68 tuổi, cựu cư dân lâu năm của Hương Cảng, đã bị ICE bắt giữ hôm thứ Ba vì nghi ngờ vi phạm luật nhập cư, theo báo địa phương Marianas Variety đưa tin.

Theo tờ báo, Bà Kiệt đang bị giam giữ tại Sở Cải huấn ở làng Susupe. Tính đến thời điểm đăng bài, ICE vẫn chưa công bố bất kỳ chi tiết nào về việc bắt giữ Bà Kiệt, cũng như chưa thông báo ngày xét xử bà trước thẩm phán nhập cư.

Bà Kiệt và con trai là Kỷ Hiểu Ba (Ji Xiaobo, 纪晓波 ) cũng là người Trung Quốc, đã kiếm được khối tài sản khổng lồ từ ngành dịch vụ đưa đón khách du lịch ở Ma Cao trước khi chuyển sang kinh doanh trò chơi. Họ tham gia rất nhiều vào việc phát triển khách sạn Imperial Pacific Palace cũng như một khách sạn ven biển trị giá 600 tỷ đô la.

Nhiều tranh cãi đã nổ ra xung quanh trung tâm cờ bạc này, với một cuộc điều tra của Bloomberg năm 2018 đã phát hiện những cáo buộc về việc sử dụng lao động bất hợp pháp tràn lan người Trung Quốc bằng visa du lịch, vi phạm an toàn và hàng triệu đô la được chi trả cho các quan chức địa phương và người thân của họ.

Theo cáo trạng, vào năm 2020, ba giám đốc điều hành của IPI và MCC International Saipan - đơn vị được ký hợp đồng xây dựng sòng bạc và khách sạn - đã bị truy tố với các tội danh bao gồm sử dụng lao động nước ngoài bất hợp pháp và chuyển hơn 24 triệu đô la sang Hoa Kỳ để thúc đẩy các hoạt động bất hợp pháp.

Sòng bạc này buộc phải đóng cửa vào tháng 3 năm đó và nộp đơn xin phá sản theo Chương 11 vào tháng 4 năm 2024, báo cáo khoản nợ lên tới 165,8 triệu đô la, theo Marianas Variety.

[Newsweek: ICE Arrests Chinese Billionaire Owner of Failed Casino on US Island]

10. Các vụ nổ xảy ra ở Kyiv khi Nga tiếp tục tấn công không ngừng vào cơ sở hạ tầng năng lượng trong bối cảnh nhiệt độ đóng băng.

Sáng nay, các vụ nổ vang lên ở trung tâm Kyiv khi Nga tăng cường các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn vào cơ sở hạ tầng điện và sưởi ấm của thành phố, lợi dụng nhiệt độ đóng băng bên ngoài nhằm mục đích làm suy yếu tinh thần của người dân Ukraine.

Giới chức địa phương cho biết hệ thống phòng không ở thủ đô đã được kích hoạt do một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa khác của Nga. Họ chưa nêu rõ Nga tấn công vào đâu trong cuộc tấn công này, cũng như số lượng máy bay điều khiển từ xa bị bắn hạ.

Khoảng hai giờ trước vụ tấn công mới nhất, Tymur Tkachenko, nhà lãnh đạo Cơ quan Quân sự Thành phố Kyiv, đã báo cáo về mối đe dọa từ máy bay điều khiển từ xa nhắm vào thủ đô.

Những ngày gần đây, máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn của Nga đã liên tục tấn công vào cơ sở hạ tầng trọng yếu trong một chiến dịch tấn công chớp nhoáng nhằm cắt đứt nguồn cung cấp điện và sưởi ấm của người dân trong điều kiện nhiệt độ dưới 0 độ C, gần bốn năm sau khi cuộc chiến toàn diện bắt đầu.

Thứ trưởng Bộ Năng lượng Mykola Kolisnyk cảnh báo rằng Nga đang “dồn toàn lực” để phá hủy cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine sau vụ tấn công quy mô lớn thứ hai trong vòng chưa đầy một tuần.

[Kyiv Independent: Explosions in Kyiv as Russia's relentless assault on energy infrastructure continues amid freezing temperatures]

11. Vùng xám mở rộng gần biên giới Ukraine ở tỉnh Sumy, theo báo cáo của DeepState.

Theo báo cáo cập nhật mới nhất ngày 15 Tháng Giêng của dự án tình báo nguồn mở DeepState của Ukraine, vùng xám đã mở rộng đáng kể gần làng Komarivka thuộc tỉnh Sumy, sát biên giới quốc gia của Ukraine.

“Gần đây, kẻ thù đã tăng cường hoạt động dọc theo biên giới quốc gia của Ukraine, lợi dụng cơ hội để xâm nhập các làng biên giới, tìm cách củng cố vị trí và gây bất ổn tình hình”, DeepState cho biết.

Theo báo cáo, lực lượng Nga đang dò tìm điểm yếu với ý định thiết lập chỗ đứng và gây bất ổn trong khu vực.

“Kẻ thù đang thăm dò địa bàn và tìm cách củng cố vị trí tại các địa điểm như Komarivka và Hrabovske. Những cuộc xâm nhập này nhằm mục đích mở rộng phạm vi ảnh hưởng và quyền kiểm soát hoạt động”, DeepState cho biết.

Lực lượng Quốc phòng Ukraine đang tích cực đáp trả những động thái này bằng cách tấn công vào bộ binh Nga khi họ cố gắng củng cố vị trí. Tuy nhiên, việc vô hiệu hóa hoàn toàn được tường trình không phải lúc nào cũng khả thi.

Tình hình dọc biên giới quốc gia Ukraine vẫn đang diễn biến phức tạp, và DeepState nhấn mạnh sự cần thiết phải giám sát liên tục.

“Ngày càng có nhiều khu vực như vậy xuất hiện. Trong nhiều trường hợp, kẻ thù bị tiêu diệt ngay từ khi bắt đầu nỗ lực tiến công, điều này thường khiến việc lập bản đồ trở nên không cần thiết. Nhưng khi những cuộc xâm nhập này lặp đi lặp lại, và kẻ thù успе giữ được lãnh thổ, chúng tôi sẽ đánh dấu những diễn biến này trên bản đồ một cách phù hợp,” DeepState lưu ý.

[Kyiv Independent: Grey zone expands near Ukraine's border in Sumy Oblast, DeepState reported]