BÀI ĐỌC 1 Ed 33:7-9
Bài trích sách ngôn sứ Ê-dê-ki-en.
Đức Chúa phán như sau: “Phần ngươi, hỡi con người, Ta đã đặt ngươi làm người canh gác cho nhà Ít-ra-en. Ngươi sẽ nghe lời từ miệng Ta phán ra, rồi thay Ta báo cho chúng biết. Nếu Ta phán với kẻ gian ác rằng: ‘Hỡi tên gian ác, chắc chắn ngươi phải chết,’ mà ngươi không chịu nói để cảnh cáo nó từ bỏ con đường xấu xa, thì chính kẻ gian ác ấy sẽ phải chết vì tội của nó, nhưng Ta sẽ đòi ngươi đền nợ máu nó. Ngược lại, nếu ngươi đã báo cho kẻ gian ác phải từ bỏ con đường của nó mà trở lại, nhưng nó không trở lại, thì nó sẽ phải chết vì tội của nó; còn ngươi, ngươi sẽ cứu được mạng sống mình.”
Đó là lời Chúa.


BÀI ĐỌC 2 Rm 13:8-10
Bài trích thư của thánh Phao-lô tông đồ gửi tín hữu Rô-ma.
Thưa anh em, anh em đừng mắc nợ gì ai, ngoài món nợ tương thân tương ái; vì ai yêu người, thì đã chu toàn Lề Luật. Thật thế, các điều răn như: Ngươi không được ngoại tình, không được giết người, không được trộm cắp, không được ham muốn, cũng như các điều răn khác, đều tóm lại trong lời này: Ngươi phải yêu người thân cận như chính mình. Đã yêu thương thì không làm hại người đồng loại; yêu thương là chu toàn Lề Luật vậy.
Đó là lời Chúa.

TUNG HÔ TIN MỪNG 2Cr 5:19

Alleluia. Alleluia.
Trong Đức Ki-tô, Thiên Chúa đã cho thế gian được hoà giải với Người, và giao cho chúng tôi công bố lời hoà giải. Alleluia.


TIN MỪNG Mt 18:15-20
Tin mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu.
Khi ấy, Đức Giê-su nói với các môn đệ rằng: “Nếu người anh em của anh trót phạm tội, thì anh hãy đi sửa lỗi nó, một mình anh với nó mà thôi. Nếu nó chịu nghe anh, thì anh đã chinh phục được người anh em. Còn nếu nó không chịu nghe, thì hãy đem theo một hay hai người nữa, để mọi công việc được giải quyết, căn cứ vào lời hai hoặc ba chứng nhân. Nếu nó không nghe họ, thì hãy đi thưa Hội Thánh. Nếu Hội Thánh mà nó cũng chẳng nghe, thì hãy kể nó như một người ngoại hay một người thu thuế.
“Thầy bảo thật anh em: dưới đất, anh em ràng buộc những điều gì, trên trời cũng sẽ ràng buộc như vậy; dưới đất, anh em tháo cởi những điều gì, trên trời cũng sẽ tháo cởi như vậy.
“Thầy còn bảo thật anh em: nếu ở dưới đất, hai người trong anh em hợp lời cầu xin bất cứ điều gì, thì Cha Thầy, Đấng ngự trên trời, sẽ ban cho. Vì ở đâu có hai ba người họp lại nhân danh Thầy, thì có Thầy ở đấy, giữa họ.”
Đó là lời Chúa.

 

Mang lấy nhau trong tình yêu mến

CHÚA NHẬT XXIII THƯỜNG NIÊN NĂM – A

(Mt 18, 15 – 20)

Không ai trong chúng ta là một hòn đảo. Thiên Chúa dựng nên con người để sống với nhau, thuộc về nhau và nâng đỡ nhau trong tình yêu liên đới. Vì thế, đời sống Kitô hữu không chỉ là chuyện “tôi với Chúa”, nhưng còn là chuyện “tôi với anh chị em”, một sự hiệp thông được xây dựng bằng trách nhiệm, tha thứ và tình liên đới.

Vì bác ái với dân Israel, Chúa đã làm cho Êdêkiel

Trong Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu dạy chúng ta sửa lỗi cho nhau không phải để kết án, nhưng để “chinh phục được người anh em”; đồng thời Người khẳng định: “Ở đâu có hai hoặc ba người tụ họp nhân danh Thầy, thì Thầy ở giữa những người ấy” (Mt 18,19-20). Như thế, hiệp thông đích thực cùng mang lấy nhau trong tình yêu.

Tình liên đới

Từ việc Chúa đặt Êdêkiel làm lính canh nhà Israel (Ed 33,7), giúp chúng ta hiểu rằng, Thiên Chúa không đặt để con người sống biệt lập, nhưng buộc mỗi người phải gắn kết sinh mệnh mình với anh chị em. Sự sống và cái chết của kẻ gian ác không chỉ thuộc về riêng họ, mà còn là gánh nặng trách nhiệm đè lên vai người được ơn nghe Lời Chúa: “Nếu ngươi không chịu nói... Ta đòi máu nó bởi tay ngươi” (Ed 33,8). Lời cảnh báo đanh thép này lột tả tình yêu nhạy bén của Thiên Chúa, Đấng không muốn bất kỳ ai hư mất.

Món nợ tình yêu

Đoạn thư Rm 13,8-10 mở ra một cuộc cách mạng luân lý triệt để của Kitô giáo, nơi Thánh Phaolô đúc kết toàn bộ hệ thống lề luật Cựu Ước vào một mối dây duy nhất: "Yêu thương là chu toàn cả lề luật" (Rm 13,10). Vị Tông đồ dân ngoại khuyên nhủ các tín hữu hãy sống trong tình trạng "mắc nợ" tình yêu vĩnh cửu đối với tha nhân, một món nợ không bao giờ trả dứt. Các điều răn cấm đoán của Lề luật (x. Xh 20,13-17) không bị bãi bỏ, nhưng được nâng lên và kiện toàn bởi giới răn nền tảng: "Ngươi hãy yêu mến kẻ khác như chính mình" (Rm 13,9). Tình yêu thương đích thực không chỉ là cảm xúc hời hợt, nhưng là nguyên tắc hành động mang tính tuyệt đối: "Lòng yêu thương không làm hại kẻ khác" (Rm 13,10).

Khi bàn về ý nghĩa của giới răn yêu thương thánh Tôma Aquinô khẳng định: "Tình bác ái là hình thức của mọi nhân đức, là linh hồn khiến cho các lề luật khác có sức sống và đạt tới cùng đích của chúng trong Thiên Chúa." Quả thật, con người không thể tìm thấy chính mình nếu không hiến thân trọn vẹn cho tha nhân bằng một thứ tình yêu chân thành và vị tha, vì Thiên Chúa là Tình Yêu.

Nghệ thuật sửa lỗi

Thánh Matthêu phác họa hiến chương của Hội Thánh sơ khai về nghệ thuật sửa trị huynh đệ và đời sống cộng đoàn. Chúa Giêsu thiết lập một tiến trình ba bước đầy bác ái và khôn ngoan: từ việc gặp riêng tư để bảo vệ phẩm giá anh em, đến việc mời nhân chứng, và cuối cùng đưa ra cộng đoàn (Mt 18,15-17). Hình phạt xem chừng khắc nghiệt "coi như người ngoại giáo" thực chất là lời cảnh tỉnh để đưa tội nhân trở về. Đỉnh cao của đoạn văn là quyền tháo gỡ và buộc ràng, cùng lời hứa vĩ đại: "Vì ở đâu có hai hoặc ba người tụ họp nhân danh Thầy, thì Thầy ở giữa những người ấy" (Mt 18,20), khẳng định sự hiện diện sống động của Đấng Phục Sinh trong lòng cộng đoàn hiệp nhất.

Theo thánh Gioan Kim Khẩu thì việc: “Sửa dạy anh em không phải để kết án, nhưng để cứu chuộc; tình yêu chân chính không bao giờ nhắm mắt làm ngơ trước lỗi lầm, nhưng tìm mọi cách để mang con chiên lạc trở về”. Thiên Chúa không muốn cứu rỗi một người, nhưng là tất cả mọi người và quy tụ họ thành một Dân duy nhất hiệp thông trong Ba Ngôi.

Chúng ta thường dễ rơi vào hai thái cực: hoặc bàng quan, dửng dưng trước lầm lỗi của tha nhân theo kiểu “đèn nhà ai nhà nấy rạng”, hoặc vội vã bêu rếu, phán xét trên mạng xã hội. Chúa Giêsu đưa ra các cấp độ hành xử với anh em trong cộng đoàn, dựa trên sự tôn trọng và yêu thương lẫn nhau miễn sao lợi được người anh em. Chúa cũng muốn Giáo hội trở thành không gian thực sự có Chúa ngự trị qua tình bác ái, hiệp nhất và lời cầu nguyện chung, để thế giới nhận ra dấu chỉ của Chúa giữa lòng nhân loại.

Lạy Chúa, xin biến mỗi người chúng con thành người biết quan tâm, biết sửa lỗi, biết tha thứ và đồng hành với anh chị em, để Giáo hội Chúa thực sự trở thành nơi tình yêu Chúa hiện diện và nối kết mọi người. Amen.





Lm. An-tôn Nguyễn Văn Độ

 

Dòng Tên đã sản sinh ra một số bộ óc khoa học quan trọng nhất trong lịch sử. Dưới đây là ba người bạn nên biết.

D. R. Esparza của tạp chí Aleteia, trong bản tin ngày 04/09/2026, cho rằng: Quan niệm phổ biến về khoa học và tôn giáo thường như sau: Giáo hội đàn áp sự tìm tòi, khoa học giải phóng nó, và hai bên luôn căng thẳng kể từ đó. Lịch sử của Giáo hội cho thấy một bức tranh phức tạp hơn nhiều, và lịch sử của Dòng Tên đã bác bỏ nhiều quan niệm phản khoa học đó. Được thành lập vào năm 1540, Dòng Tên chỉ trong vài thập niên đã trở thành một trong những tổ chức khoa học quan trọng nhất trên thế giới — điều hành các đài quan sát, lập bản đồ bầu trời, cải cách lịch, phân loại các vì sao và liên lạc với mọi nhà khoa học lớn ở châu Âu. Ba nhân vật từ truyền thống đó xứng đáng được biết đến nhiều hơn.

Christopher Clavius, người đã tạo ra lịch cho bạn

Mỗi sáng khi bạn kiểm tra ngày trên điện thoại, bạn đang sử dụng một hệ thống được thiết kế phần lớn bởi một nhà toán học dòng Tên đến từ Bamberg. Christopher Clavius (1538–1612) là trưởng khoa toán học tại Collegio Romano ở Rome, được những người đương thời gọi là “Euclid của thế kỷ 16”, và được đánh giá cao đến nỗi ngay cả các đối thủ khoa học của ngài cũng thừa nhận rằng họ thà bị Clavius chỉ trích còn hơn là được bất cứ ai khác khen ngợi. Năm 1579, Đức Giáo Hoàng Gregory XIII đã giao cho ngài nhiệm vụ giám sát cuộc cải cách Lịch Julian — vốn đã tích lũy sai số 10 ngày qua nhiều thế kỷ, khiến ngày Lễ Phục Sinh và ngày Xuân phân bị lệch.

Clavius chủ trì ủy ban, nghiên cứu kỹ lưỡng các phép toán, chấp nhận các đề xuất của bác sĩ Aloysius Lilius với một số sửa đổi, và bảo vệ Lịch Gregorian sau đó trong hàng nghìn trang ấn phẩm nghiêm ngặt chống lại các cuộc tấn công từ các nhà thần học Tin lành và các nhà toán học đối thủ. Quy tắc mà ngài thiết lập — rằng những năm chia hết cho 100 chỉ là năm nhuận nếu cũng chia hết cho 400 — vẫn còn được sử dụng cho đến ngày nay, và sẽ không cần phải cải cách lịch thêm nữa trong hàng ngàn năm tới. Lịch mà bạn sử dụng hàng ngày, ở một mức độ đáng kể, là công trình của một linh mục Dòng Tên.

Clavius cũng đã làm một việc có tầm quan trọng lâu dài đối với thể chế: Ngài gần như một mình chịu trách nhiệm cho việc áp dụng một chương trình giảng dạy toán học nghiêm ngặt trong các trường Dòng Tên vào thời điểm mà toán học bị các triết gia coi thường như một môn học thứ yếu. Nền giáo dục toán học của cả một thế hệ các nhà khoa học châu Âu đã trải qua hệ thống mà ngài xây dựng. À, còn nữa, một miệng núi lửa trên Mặt Trăng được đặt theo tên ông.

Athanasius Kircher, người đàn ông cuối cùng biết mọi thứ

Athanasius Kircher (1602–1680) là một trong những nhân vật phi thường nhất trong lịch sử tư tưởng phương Tây — và là một trong những người khó phân loại nhất. Sinh ra ở Đức, ngài đã trốn khỏi Chiến tranh Ba mươi năm và định cư ở Rome, nơi ngài dành phần đời còn lại tại Collegio Romano, hoạt động, theo lời một nhà viết tiểu sử, như “một trung tâm trí thức duy nhất thu thập thông tin văn hóa và khoa học không chỉ từ các nguồn châu Âu mà còn từ mạng lưới rộng khắp của các nhà truyền giáo Dòng Tên”. Ngài đã xuất bản hơn 40 tác phẩm lớn về hầu hết mọi thứ: Ai Cập học, địa chất học, từ tính, âm nhạc, quang học, ngôn ngữ học, y học, tôn giáo so sánh, văn hóa Trung Quốc và Ai Cập, Con tàu Nô-ê, Tháp Ba-ben và cấu tạo bên trong trái đất.

Ngài được gọi là “người cuối cùng biết mọi thứ” - và cũng là “một người đầy những quan niệm sai lầm”, điều này cũng chính xác không kém. Những đóng góp khoa học của ngài phần lớn là thành công và thất bại: Ngài đã cố gắng giải mã chữ tượng hình Ai Cập và gần như mắc sai lầm; ngài đã xây dựng những lý thuyết phức tạp về lửa ngầm dưới lòng đất, sai về chi tiết nhưng lại chỉ ra một hướng đi hữu hiệu; ngài đề xuất lý thuyết mầm bệnh đã dự đoán trước Pasteur mà không cung cấp đủ bằng chứng. Nhưng ảnh hưởng của ngài đối với những người đến sau là vô cùng lớn. Leibniz đã đọc ngài. Huygens đã đọc ngài. Có lý lẽ cho rằng Newton cũng đã đọc ngài. Bằng cách đặt ra các câu hỏi, công bố dữ liệu từ mạng lưới truyền giáo Dòng Tên toàn cầu và tạo ra những mối liên hệ giữa các lĩnh vực mà các chuyên gia chưa từng nghĩ đến, Kircher đã tạo ra những điều kiện để những nhà tư tưởng nghiêm túc hơn có thể làm việc tốt hơn.

Khoảnh khắc nghiên cứu đích thân nổi tiếng nhất của ngài là việc ngài tự mình chui xuống miệng núi lửa Vesuvius ngay sau khi nó phun trào năm 1631 để đo đạc. Ngài đã sống sót. Và đúng vậy, cũng có một miệng núi lửa trên Mặt Trăng được đặt theo tên ngài.

Angelo Secchi, cha đẻ của vật lý thiên văn

Đến giữa thế kỷ 19, thiên văn học là một ngành được định nghĩa bởi vị trí và chuyển động: kính viễn vọng lập bản đồ vị trí và hướng di chuyển của các thiên thể, nhưng lại ít nói về bản chất thực sự của chúng. Ví dụ, Angelo Secchi (1818–1878), một linh mục Dòng Tên người Ý và giám đốc đài thiên văn tại Trường Cao đẳng La Mã, đã thay đổi điều đó.

Secchi là một trong những nhà thiên văn học đầu tiên áp dụng kỹ thuật quang phổ mới — phân tích ánh sáng bị tách qua lăng kính thành các bước sóng thành phần — vào việc nghiên cứu có hệ thống các vì sao. Làm việc từ một đài thiên văn mà ngài đã xây dựng trên mái nhà thờ Sant'Ignazio ở Rome — ngay phía trên không gian nơi ngài và các đồng nghiệp Dòng Tên của mình cử hành Thánh lễ hàng ngày — ngài đã nghiên cứu và phân loại quang phổ của hơn 4,000 ngôi sao, đề xuất một hệ thống các loại sao dựa trên đặc điểm quang phổ của chúng, hệ thống này vẫn là phân loại tiêu chuẩn cho đến khi Đại học Harvard phát triển một phiên bản cải tiến vào đầu thế kỷ XX. Ngài được coi là một trong những người sáng lập ra vật lý thiên văn — nhánh của thiên văn học nghiên cứu về bản chất vật lý của các thiên thể chứ không chỉ đơn thuần là vị trí của chúng.

Ngài cũng có những đóng góp lớn cho vật lý mặt trời, từ trường Trái đất, khí tượng học và hải dương học. Năm 1870, khi nước Ý thống nhất và Rome sáp nhập vào Vương quốc Ý, Secchi từ chối chuyển lòng trung thành từ Đức Giáo Hoàng Pius IX sang Vua Victor Emmanuel II. Ngài đã đủ danh tiếng đến mức chính phủ Ý mới quyết định không ép buộc ngài – ngài vẫn giữ chức giám đốc đài thiên văn bằng cách đe dọa rời khỏi đất nước hoàn toàn và nhận một trong số những lời mời mà ngài đã nhận được ở những nơi khác tại châu Âu. Đài thiên văn được quốc hữu hóa sau khi ngài qua đời năm 1878, nhưng được khôi phục vào năm 1891 với tên gọi Đài thiên văn Vatican, và vẫn hoạt động cho đến ngày nay. Một cặp đài quan sát mặt trời đặt trên quỹ đạo không gian hiện đang hoạt động – tàu vũ trụ STEREO – mang theo một gói thiết bị mang tên SECCHI để vinh danh ngài.

Ba linh mục, ba thế kỷ, ba lĩnh vực. Một cuốn lịch, một ngọn núi lửa, một bản đồ sao. Câu chuyện về khoa học của dòng Tên rất đáng để tìm hiểu — một phần vì nó làm phức tạp thêm một câu chuyện vốn quá đơn giản để có thể hữu ích, và một phần vì Clavius, Kircher và Secchi đơn giản là những con người phi thường mà công trình của họ đã thay đổi những gì người đương thời biết về thế giới.

 

Tom Keating (*), trên tạp chí mạng Eureka Street của các Cha Dòng Tên Úc, số ra ngày 02 tháng 9 năm 2026, cho hay: Cuộc tranh luận về trí tuệ nhân tạo hiện nay đã đi vào hai hướng chính. Thứ nhất là về kinh tế, liên quan đến việc công việc nào sẽ biến mất, công việc nào sẽ thay đổi và lợi ích từ năng suất có thể là gì. Thứ hai là về môi trường, liên quan đến điện năng mà các trung tâm dữ liệu tiêu thụ, nước làm mát chúng và khoáng sản được khai thác để xây dựng chúng. Cả hai khía cạnh này đều quan trọng và đều xứng đáng được xem xét kỹ lưỡng. Nhưng chúng đều có chung một giả định: mỗi cách tiếp cận đều coi trí tuệ nhân tạo như một nhập lượng (input) mới trong một thế giới mà mục đích của nó đã được định sẵn, và chỉ xem xét chi phí vận hành của nó.

Có một câu hỏi thứ ba, khó nhận thấy hơn và, theo tôi, có tầm quan trọng hơn cả hai. Đó không phải là những hệ thống này sẽ tác động như thế nào đến thị trường lao động hay lưới điện, mà là chúng sẽ tác động như thế nào đến chúng ta với tư cách là người hiểu biết: đến cách chúng ta tin tưởng vào mọi thứ, những gì chúng ta chấp nhận là sự hiểu biết, người mà chúng ta tin tưởng và liệu chúng ta có giữ được những thói quen tư duy mà một xã hội biết suy nghĩ phụ thuộc vào hay không. Hãy gọi đó là vấn đề nhận thức luận. Một xã hội có thể tái cấu trúc việc làm và, với nỗ lực, có thể tìm thấy năng lượng. Một xã hội đánh mất sự khác biệt giữa thông tin và hiểu biết đã đánh mất thứ gì đó khó phục hồi hơn nhiều, nhất là vì nó có thể đánh mất chính phương tiện để nhận ra sự mất mát đó.

Trong tác phẩm Phaedrus của Pla-tông, thần Theuth tặng cho nhà vua Ai Cập món quà là chữ viết, ca ngợi nó như một phương thuốc cho trí nhớ và sự khôn ngoan. Nhà vua không bị thuyết phục. Ông nói rằng chữ viết sẽ sinh ra sự lãng quên vì mọi người sẽ tin tưởng vào những dấu hiệu trên trang giấy thay vì rèn luyện trí nhớ; và nó sẽ tạo ra vẻ ngoài của sự khôn ngoan thay vì thực chất của nó bởi vì người đọc sẽ tiếp thu rất nhiều mà hiểu rất ít. Mọi kỹ thuật về ngôn từ kể từ đó đều nhận được cùng một lời phàn nàn, và trong mỗi trường hợp, sự báo động đều bị thổi phồng một phần vì mỗi công cụ đó đều truyền tải, lưu trữ hoặc chỉ ra những từ ngữ mà một người nào đó đã viết và về nguyên tắc, có thể chịu trách nhiệm.

Trí tuệ nhân tạo tạo sinh thì khác. Nó không lấy một văn bản hiện có. Nó soạn thảo một văn bản mới mẻ và trôi chảy, để đáp ứng một lời nhắc nhở, và không ai đã viết nó trước đó. Đây là tác động đầu tiên và ít được chú ý nhất. Khi một người nói với bạn điều gì đó, họ đang khẳng định một điều: họ tự nhận mình biết điều đó, bạn có thể hỏi họ làm sao họ biết, và bạn có thể tin hoặc nghi ngờ họ tùy thuộc vào sự trung thực và thành tích của họ. Hầu hết mọi thứ chúng ta biết về thế giới rộng lớn đều đến với chúng ta theo cách này, thông qua lời chứng của người khác, được gắn kết bởi sợi dây trách nhiệm đó. Kết quả xuất lượng (output) của máy móc mang ngữ pháp của lời chứng nhưng thiếu nội dung. Câu văn có hình thức của một lời khẳng định, nhưng không ai đưa ra nó. Không có người biết đằng sau nó, không có ai để hỏi về cơ sở, không có danh tiếng nào bị đặt cuộc. Chúng ta nhận được sự khẳng định mà không có người khẳng định, và chúng ta bị cám dỗ mở rộng lòng tin mà chúng ta dành cho một người cung cấp thông tin thẳng thắn và có năng lực. Đó là một sai lầm, và là một sai lầm tự nhiên.

Nó trở nên tồi tệ hơn bởi tác động thứ hai, trong đó sự trôi chảy đã bị tách rời khỏi sự thật. Triết gia John Searle từng tưởng tượng một người bị nhốt trong một căn phòng, sắp xếp các ký tự tiếng Trung theo một cuốn sách quy tắc và tạo ra tiếng Trung hoàn hảo mà không hiểu một từ nào. Một mô hình ngôn ngữ quy mô lớn giống như một căn phòng khổng lồ, sắp xếp ngôn ngữ theo mô hình thống kê, mà không hề hiểu nội dung thực sự của các từ ngữ. Một số nhà triết học gần đây đã lập luận, mượn cách sử dụng chính xác thuật ngữ của Harry Frankfurt, rằng sản phẩm của nó được hiểu rõ nhất là "vô nghĩa", chứ không phải là nói dối. Nói dối đòi hỏi phải quan tâm đến sự thật để che giấu nó, nhưng lời nói được tạo ra mà không hề quan tâm đến sự thật thì được mô tả đúng là "vô nghĩa". Mối nguy hiểm rất tinh tế. Trong cuộc sống thường nhật, chúng ta coi sự trôi chảy, tự tin và mạch lạc là dấu hiệu cho thấy ai đó biết họ đang nói về điều gì. Các hệ thống này tạo ra cả ba điều đó một cách dồi dào, bất kể những tuyên bố cơ bản có đúng hay không, bởi vì chúng được xây dựng để bắt chước hình thức của một câu trả lời hay hơn là để đạt được một câu trả lời đúng. Sự trau chuốt bị nhầm lẫn với kiến thức, và không có kiến thức nào bên dưới nó. Các nhà nghiên cứu đã bắt đầu gọi đây là ảo tưởng về sự hiểu biết.

Ở đây, truyền thống cũ vẫn giữ được giá trị của nó bởi vì hiểu biết chưa bao giờ chỉ là một thứ duy nhất. A-ris-tốt đã phân biệt một số loại trí tuệ, và loại mang tính nhân bản nhất trong số đó ông gọi là phronesis, trí tuệ thực tiễn: khả năng phán đoán đọc hiểu một tình huống cụ thể để tìm ra điều gì thực sự quan trọng trong đó, được hình thành dần dần qua kinh nghiệm bởi người phải sống với những hậu quả của nó. Thánh Tô-ma A-qui-nô đã vạch ra một ranh giới xa hơn giữa lý luận, sự vận động từng bước từ tiền đề đến kết luận, và sự hiểu biết, sự nắm bắt thực sự của trí tuệ về điều gì là đúng, mà lý luận chỉ phục vụ. Theo quan điểm lâu đời và bền vững này, biết một điều gì đó là có mối quan hệ với thực tại thông qua ý nghĩa. Một mô hình ngôn ngữ không có mối quan hệ như vậy. Nó hoạt động trên các dấu hiệu bên ngoài của từ ngữ, chứ không bao giờ trên những thứ mà chúng gọi tên. Nó có thể bắt chước các chuyển động của lý luận... Kỹ năng kỳ lạ trong khi không nắm bắt được gì. Nguy hiểm không phải là sự bắt chước kém cỏi. Nguy hiểm là sự bắt chước quá xuất sắc, khiến chúng ta nhầm lẫn nó với bản gốc, và giao phó cho nó chính công việc mà sự hiểu biết đòi hỏi.

Sự giao phó đó là hiệu quả thứ ba, và là điều đáng lo ngại đối với bất cứ ai quan tâm đến đời sống công cộng. Việc giảm bớt lao động trí óc không phải là điều mới mẻ hay xấu xa; chúng ta luôn sử dụng sổ tay, bản đồ và máy tính để mở rộng khả năng của trí óc. Nhưng có một ranh giới giữa việc giao phó một nhiệm vụ cụ thể trong khi vẫn giữ được khả năng tư duy và việc từ bỏ chính khả năng tư duy, chấp nhận câu trả lời của máy móc như của riêng mình mà hầu như không cần nhìn. Các nghiên cứu ban đầu, cần được đọc kỹ, chỉ ra hướng sai, cho thấy rằng việc phụ thuộc nhiều hơn vào các công cụ này dẫn đến tư duy phản biện yếu hơn và những người dựa vào chúng để hoàn thành công việc thường làm kém hơn khi không còn được hỗ trợ. Khả năng trí tuệ là thói quen. Chúng chỉ được duy trì bằng cách sử dụng, và sẽ mai một nếu không được sử dụng. Nhà triết học kỹ thuật Shannon Vallor gọi trí tuệ nhân tạo (AI) là tấm gương phản chiếu trí thông minh của chính chúng ta, và cảnh báo rằng một tấm gương có thể tâng bốc và bóp méo sự thật dễ dàng như nó có thể cung cấp thông tin.

Điều này có những tác động thực tiễn đối với chính sách và các ngành nghề. Y học, luật pháp, công tác xã hội và quản lý công đều dựa trên trí tuệ thực tiễn, trên sự am hiểu từng trường hợp cụ thể. Hãy xem xét một bác sĩ lâm sàng giàu kinh nghiệm, người cảm nhận rằng lời kể của bệnh nhân không hoàn toàn phù hợp với chẩn đoán rõ ràng, hoặc một nhân viên công tác xã hội đánh giá rằng một gia đình đang gặp khó khăn cần sự hỗ trợ hơn là giám sát. Nhận thức đó không phải là một quy tắc có thể được viết ra và đưa cho máy móc; đó là túi khôn, được xây dựng từng trường hợp một, và nó phải chịu trách nhiệm trước người đang ở trước mặt bạn. Hệ thống hỗ trợ ra quyết định tự động có thể đưa ra khuyến nghị, nhưng không phải là phán đoán có tính cân nhắc cần thiết. Một người hành nghề theo thói quen tuân theo hệ thống có thể nhận thấy, theo thời gian, rằng khả năng phán đoán mà tổ chức đó tồn tại để cung cấp đã âm thầm bị mai một. Sự suy giảm kỹ năng của đôi tay là điều dễ thấy. Sự suy giảm khả năng phán đoán thì không, cho đến khi nó cần thiết và bị thiếu hụt.

“Thước đo những cỗ máy này không chỉ nằm ở khả năng sản xuất, mà còn ở tác động của chúng đến khả năng hiểu biết của chúng ta. Thước đo đó cần được đặt ở trung tâm cuộc tranh luận về trí tuệ nhân tạo, chứ không phải ở rìa của nó.”

Cuối cùng, có cả môi trường chung mà trong đó tất cả những điều này diễn ra. Khi văn bản được tạo ra tràn lan, việc phân biệt lời chứng thực của con người với sản phẩm của máy móc ngày càng khó khăn, và bản thân các mô hình cũng suy giảm khi chúng tự dựa vào chính xuất lượng của chúng. Khi không ai có thể chắc chắn liệu một bức ảnh, một tài liệu hay một câu trích dẫn có phải là thật hay không, niềm tin mặc định mà cuộc đối thoại công cộng dựa vào bắt đầu lung lay. Nền tảng tri thức công cộng, giống như bất cứ tài sản chung nào, có thể bị ô nhiễm và cạn kiệt. Trong khi đó, các công cụ dường như dân chủ hóa tri thức lại tập trung quyền lực thực sự vào tay một số ít các công ty, mà các lựa chọn riêng tư của họ quyết định các điều khoản của lý luận công cộng ngày càng nhiều.

Tất cả những điều này không phải là lập luận để từ chối. Các hệ thống này thực sự hữu ích cho việc truy xuất (retrieval), soạn thảo và khám phá, và việc giả vờ ngược lại sẽ không thuyết phục được ai. Nhưng đó là lập luận ủng hộ việc sử dụng chúng theo cách bảo vệ những thứ mà chúng có thể âm thầm làm xói mòn: coi xuất lượng của chúng như một gợi ý cho sự tìm tòi, mang tính tạm thời và cần được kiểm chứng, chứ không phải là một phán quyết cần được chấp nhận; giữ lại sự phán đoán của con người ở những nơi cần đến túi khôn thực tiễn; và thiết kế các định chế chống lại sự phục tùng lười biếng. Trên hết, hãy dạy cho thế hệ trẻ nhận ra khoảng cách giữa tính hợp lý và sự thật. Và hãy khôi phục lại trong chính mình sự khác biệt rõ ràng giữa việc có thông tin và hiểu biết một điều gì đó, điều mà toàn bộ vấn đề xoay quanh.

Giá trị của những cỗ máy này không chỉ nằm ở những gì chúng có thể tạo ra, mà còn ở những gì chúng tác động đến khả năng hiểu biết của chúng ta. Giá trị đó cần được đặt ở trung tâm của cuộc tranh luận về trí tuệ nhân tạo, chứ không phải ở rìa của nó.

________________________________________

(*) Tiến sĩ Tom Keating là một nhà tư vấn chính sách và tác giả học thuật. Ông viết về chính sách công, quản lý xã hội và lịch sử tư tưởng

 

Sơ Renée Mirkes, OSF, trong bản tin ngày 4 tháng 9 năm 2026 của tạp chí The Catholic Thing, cho rằng: Bài phát biểu của Đức Hồng Y Robert Sarah trước Nghị viện Châu Âu mùa hè này đã chỉ ra một vấn đề cơ bản trong diễn ngôn đạo đức sinh học đương thời: khoảng cách ngày càng lớn giữa ngôn ngữ và thực tại. Những từ ngữ từng mang ý nghĩa ổn định – “chăm sóc sức khỏe”, “quyền”, “phẩm giá” – ngày càng được sử dụng với sự linh hoạt về mặt ý thức hệ.

ĐHY Sarah cảnh báo rằng sự bất ổn về ngôn ngữ này tạo thành một “cuộc khủng hoảng của logos hay của lý trí”, một sự đổ vỡ trong mối quan hệ giữa ngôn từ và thực tại mà chúng biểu thị. Ngôn ngữ không còn tương ứng với thực tại; lý trí mất đi chỗ đứng, và phán đoán đạo đức trở nên dễ bị tổn thương bởi tình cảm, ý thức hệ hoặc sự cưỡng chế chính trị.

Luận điểm của ĐHY Sarah dựa trên ba nguyên tắc triết học bắt nguồn sâu xa từ truyền thống trí thức Công Giáo.

Thứ nhất, ngôn ngữ phải tương ứng với thực tại. Đối với ĐHY Sarah, ngôn ngữ không phải là một công cụ trung lập mà là một công cụ của sự thật. Từ ngữ được dùng để tiết lộ thực tại, chứ không phải che khuất nó. Một khi ngôn ngữ y khoa sử dụng uyển ngữ hoặc thuật ngữ mơ hồ, việc xác định bản chất đạo đức của các hành động y tế trở nên khó khăn. Khi các thuật ngữ như “chăm sóc sức khỏe”, “lựa chọn” hoặc “hỗ trợ y tế trong việc chết” che giấu thực tại tiềm ẩn của việc giết người trực tiếp hoặc giết người có chủ đích, sự mất đi sự rõ ràng về ngôn ngữ dẫn đến sự mất đi sự rõ ràng về đạo đức.

Thứ hai, lý trí là nền tảng của phán đoán đạo đức. Phê bình của ĐHY Sarah giả định một sự hiểu biết cổ điển và Kitô giáo về lý trí như là năng lực có khả năng phân biệt sự thật. Đến lượt mình, phán đoán đạo đức phụ thuộc trực tiếp vào khả năng của lý trí trong việc nắm bắt bản chất của con người và những điều tốt đẹp phù hợp với sự phát triển của con người. Thay vì tìm hiểu một cách lý trí về những điều tốt đẹp của con người, nhiều cuộc tranh luận về đạo đức sinh học ngày nay trở thành những cuộc tranh giành tình cảm hoặc quyền lực chính trị đơn thuần.

Thứ ba, phẩm giá con người là khách quan và nội tại. ĐHY Sarah khẳng định phẩm giá con người không phụ thuộc vào “quyền tự chủ”, tính hữu dụng hoặc sự đồng thuận chính trị. Nó bắt nguồn từ bản chất của con người như một hình ảnh của Thiên Chúa, một hữu thể được tạo ra theo hình ảnh của Thiên Chúa. Hậu quả của việc bỏ qua những nguyên tắc này đặc biệt nghiêm trọng trong đạo đức sinh học, nơi mà, như ĐHY Sarah lập luận, vấn đề liên quan đến sự sống, thể xác và phẩm giá con người.

Vì lý do này, bài trình bầy của ĐHY Sarah đánh giá một cách mạch lạc bốn vấn đề đạo đức sinh học chính: phá thai, thụ tinh trong ống nghiệm, hệ tư tưởng chuyển giới và tự tử có sự hỗ trợ của bác sĩ. Trong mỗi trường hợp, ngài chứng minh cách thức bóp méo ngôn ngữ hoạt động như một điều kiện tiên quyết cho sự nhầm lẫn về đạo đức và sai lầm trong chính sách.

Ví dụ, việc gọi phá thai là “sức khỏe” là một sự thao túng ngôn ngữ che giấu việc tước đoạt sự sống. ĐHY Sarah trích dẫn các văn kiện chính sách của Mỹ, châu Âu và quốc tế, trong đó “sức khỏe tình dục và sinh sản” thường xuyên được sử dụng để bao gồm cả phá thai. Ngài lập luận rằng sự “đảo ngược ngôn từ” nghiêm trọng này đã định hình lại việc cố ý chấm dứt sự sống của con người như một hình thức chăm sóc sức khỏe, đặt điều kiện phẩm giá con người vào sự lựa chọn của người mẹ và coi thai nhi như một vật thể mà sự tồn tại của nó phụ thuộc vào sự chấp thuận từ bên ngoài.

ĐHY Sarah khẳng định rằng sự bóp méo ngôn ngữ của các từ “sức khỏe”, “lựa chọn” và “quyền” đã bình thường hóa việc phá thai bằng cách gắn nó vào ngôn ngữ y học và Hiến pháp. Nhưng nếu phá thai được mô tả là “chăm sóc sức khỏe”, thì thai nhi trở thành một bệnh lý, thực tại đạo đức của việc giết người trực tiếp bị che khuất, và lý trí bị lệ thuộc vào lợi ích chính trị. Trong khuôn khổ khái niệm này, Đức Hồng Y Sarah cảnh báo, sẽ rất khó – nếu không muốn nói là không thể – nhận ra mức độ nghiêm trọng của hành vi phá thai.

Đức Hồng Y Sarah cũng lập luận rằng ngôn ngữ “quyền sinh sản” biện minh cho thụ tinh trong ống nghiệm, bảo quản lạnh phôi thai, giảm số lượng phôi thai và tiêu hủy phôi thai. Trong khi thuật ngữ “quyền” được sử dụng để định hình đứa trẻ và việc sản xuất nó trong phòng thí nghiệm như những đặc quyền, nó lại ngầm che khuất những hàm ý đạo đức của việc tạo ra và hủy diệt con người ở giai đoạn phôi thai.

Và khi thụ tinh trong ống nghiệm được định hình như một “quyền”, đứa trẻ trở thành sản phẩm của kỹ thuật chứ không phải là kết quả của một hành động kết hợp của tình yêu vợ chồng. Sự hình thành của một con người mới được chuyển từ tình yêu kết hợp giữa cha mẹ sang chuyên môn kỹ thuật của các nhà phôi học và nội tiết học. Với những thủ đoạn ngôn từ như vậy, lý trí bị thay thế bởi chủ nghĩa thực chứng kỹ thuật, trong khi luận lý học của sự sinh sản trong phòng thí nghiệm thay thế luận lý học của sự ban tặng.

Theo đánh giá của ĐHY Sarah, hệ tư tưởng chuyển giới tách rời “bản sắc” khỏi cơ thể. Bằng những thủ đoạn ngôn ngữ lừa dối – điều mà Đức Hồng Y cho rằng là nền tảng của hệ tư tưởng chuyển giới – các thuật ngữ như “bản sắc giới tính”, “được chỉ định khi sinh” và “chăm sóc khẳng định” tách rời bản sắc giới tính khỏi giới tính sinh học và hoàn toàn che khuất thực tại mang thân xác [embodiment].

Như ĐHY Sarah cảnh báo, một khi bản sắc bị tách rời khỏi cơ thể, lý trí mất khả năng phân biệt ý nghĩa của việc mang thân xác. Cơ thể của một người không còn mang tính biểu lộ nữa; nó trở nên tùy tiện. Thay vì một món quà tiết lộ bản sắc cá nhân, nó trở thành một thứ tùy ý. Trong bối cảnh bản sắc cá nhân, cơ thể được coi như một bức tranh để tự phát biểu.

Và xuất phát từ kiểu thủ đoạn ngôn từ này, phán xét đạo đức về hệ tư tưởng chuyển phái tính nói chung và “chuyển sang phái tính đối lập” nói riêng hoàn toàn dựa trên cảm xúc hoặc suy nghĩ chủ quan hơn là sự phản ánh lý trí về bản chất con người.

ĐHY Sarah chứng minh cách thức các thủ đoạn ngôn từ – những thuật ngữ như “hỗ trợ y tế trong việc chết”, “chết một cách phẩm giá” và “lựa chọn nhân ái” – che giấu thực tại của việc cố ý giết bệnh nhân. Sự thay đổi ngôn ngữ này định hình lại việc giết người thành “sự chăm sóc”.

Như ĐHY Sarah chỉ ra, nếu việc giết người trực tiếp có thể được định nghĩa lại là lòng thương xót, thì lòng thương xót sẽ mất đi ý nghĩa. Nếu tự sát có thể được định nghĩa lại là chăm sóc sức khỏe, thì chăm sóc sức khỏe sẽ mất đi ý nghĩa.

Trong toàn bộ “cuộc khủng hoảng của lý lẽ” này, ĐHY Sarah cho thấy lý trí bị tước đoạt các công cụ khái niệm cần thiết để phân biệt giữa chữa lành và gây hại. Người bệnh trở thành gánh nặng cần phải loại bỏ hơn là người hàng xóm cần được chăm sóc. Phẩm giá con người trở nên phụ thuộc vào chức năng, và toàn bộ nghề y bị bóp méo khi vai trò của bác sĩ biến đổi từ người chữa bệnh thành người hành quyết. Luận điểm của ĐHY Sarah gắn kết tương lai của đạo đức sinh học với tương lai của ngôn ngữ. Khi chúng ta mất khả năng nói sự thật về con người, chúng ta mất khả năng bảo vệ con người và sự sống con người, tức là sinh học.

Theo đánh giá của ĐHY Sarah, cuộc khủng hoảng của logos hay lý trí là cuộc khủng hoảng của toàn bộ nền văn minh chúng ta.

Chỉ có sự phục hồi lý trí mới có thể khôi phục phẩm giá con người. Và chỉ có sự phục hồi phẩm giá con người mới có thể khôi phục hy vọng vào tương lai của chúng ta và tương lai của đạo đức sinh học.

 

1. Tổng thống Trump tuyên bố sẽ yêu cầu Âu Châu hoàn trả tiền cho Mỹ về số vũ khí đã gửi cho Ukraine dưới thời Tổng thống Joe Biden

Tổng thống Trump cho biết chính phủ liên bang sẽ yêu cầu Âu Châu hoàn trả tiền hay số vũ khí đã cung cấp cho Ukraine dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, trong bối cảnh Tòa Bạch Ốc đang phải vật lộn với tình trạng thiếu hụt vũ khí trầm trọng khi cuộc chiến ở Iran đã kéo dài sang tháng thứ bảy.

"Hàng trăm tỷ đô la đã được trao cho Ukraine và NATO miễn phí, số tiền mà Âu Châu lẽ ra phải trả — nếu họ được yêu cầu, nhưng chúng ta sẽ yêu cầu số tiền đó, dù có phần muộn màng!" Tổng thống Trump nói hôm thứ Năm, trong một loạt bài đăng nhằm bảo vệ quy mô kho dự trữ đạn dược và đổ lỗi cho Tổng thống Biden về bất kỳ sự thiếu hụt nào.

Dưới thời Tổng thống Biden, chính phủ liên bang đã viện trợ hàng tỷ đô la cho quân đội Ukraine trong bối cảnh cuộc chiến chống Nga, là điều mà Tổng thống Trump đã nhiều lần chỉ trích trước và sau khi trở lại Tòa Bạch Ốc. Năm ngoái, Tòa Bạch Ốc và Âu Châu đã cùng nhau thống nhất kế hoạch Washington gửi vũ khí cho Ukraine thông qua các giao dịch được tài trợ bởi các đồng minh trên lục địa.

Nhưng cuộc chiến ở Iran đã tạo ra một điểm căng thẳng khác, có thể nói là lớn hơn.

Tính đến cuối tháng 7, quân đội Mỹ đã sử dụng khoảng 1.500 hỏa tiễn đánh chặn phòng không Patriot kể từ khi chiến tranh bắt đầu, khiến số lượng dự trữ còn lại dưới 1.000 chiếc, theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, gọi tắt là CSIS, một tổ chức nghiên cứu về phát triển vũ khí. Trong khi đó, số lượng hỏa tiễn đánh chặn phòng không tầm cao, gọi tắt là THAAD đã giảm từ 452 xuống còn dưới 300 chiếc, theo CSIS.

Nhưng Tổng thống Trump khẳng định rằng "chúng ta có nguồn cung cấp đạn dược tầm trung đến cao cấp gần như không giới hạn", và gọi những báo cáo cho thấy điều ngược lại là "phản quốc". Ông nói rằng quân đội đang xây dựng lại kho dự trữ bằng cách lấy đạn dược "cho chính mình, cho Hoa Kỳ, chứ không phải bán cho người khác".

"Những người và các phương tiện truyền thông cứ liên tục nhấn mạnh rằng chúng ta không có đạn dược (và họ hoàn toàn sai!), thực chất họ là những kẻ phản bội," ông viết. "Họ làm vậy vì họ thà thấy Hoa Kỳ THUA một cuộc chiến mà chúng ta dễ dàng THẮNG, còn hơn là thấy tôi THẮNG!"

[Politico: Trump says he’ll ask Europe to pay back US for munitions sent to Ukraine]

2. Ukraine đẩy nhanh tiến độ phát triển máy bay đánh chặn máy bay điều khiển từ xa Shahed chạy bằng động cơ phản lực.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy cho biết hôm thứ Năm, ngày 3 tháng 9, sau khi chủ trì cuộc họp của Bộ Tham mưu Tổng tư lệnh tối cao, rằng Ukraine đang đẩy nhanh tiến độ phát triển máy bay điều khiển từ xa đánh chặn tốc độ cao để đối phó với các máy bay Shahed chạy bằng động cơ phản lực mà Nga đang triển khai ngày càng nhiều.

Tổng thống Zelenskiy cho biết các nhà sản xuất Ukraine đã phát triển các nguyên mẫu và đang nỗ lực để đưa các loại vũ khí mới đạt đến mức độ hiệu quả cần thiết.

Tổng thống Zelenskiy nói: "Ở Ukraine có các nhà sản xuất đủ khả năng hoàn thành nhiệm vụ này. Điều quan trọng là phải hoàn thành nó trong thời hạn đã định."

Ukraine đẩy mạnh sản xuất hàng loạt các nguyên mẫu.

Thông báo này được đưa ra trong bối cảnh Nga đang mở rộng việc sử dụng các máy bay Shahed chạy bằng động cơ phản lực nhanh hơn, vốn khó đánh chặn và tốn kém hơn so với các mẫu máy bay cánh quạt thông thường.

Ngày 30 tháng 8, Tổng thống Zelenskiy cho biết Nga đã phóng gần 1.500 máy bay điều khiển từ xa các loại vào Ukraine trong vòng bốn ngày, trong đó có khoảng 800 loại chạy bằng động cơ phản lực, theo tờ The Guardian.

Ông cho biết bốn công ty Ukraine đã phát triển công nghệ đánh chặn liên quan, trong đó một công ty sản xuất hệ thống triển vọng nhất.

Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Yevhen Khmara cho biết bốn mẫu hỏa tiễn đánh chặn tiềm năng có khả năng tiêu diệt máy bay phản lực Shahed đã trải qua các cuộc thử nghiệm thực địa. Theo báo Ukrainska Pravda, nhiệm vụ tiếp theo là cải tiến hệ thống và mở rộng sản xuất lên hàng ngàn chiếc.

Tổng thống Zelenskiy cảm ơn tất cả các công ty tham gia phát triển vũ khí nhưng không nêu tên nhà sản xuất hoặc tiết lộ thời hạn đã được đặt ra tại cuộc họp.

Các doanh nghiệp sẽ tham gia sản xuất vũ khí phòng không.

Các quan chức cũng thảo luận về việc huy động các doanh nghiệp Ukraine tham gia vào sản xuất, cung cấp và cấu hình một số hệ thống phòng không được lựa chọn. Tổng thống Zelenskiy cho biết các nhiệm vụ và thời hạn cụ thể đã được thiết lập cho công việc này.

Mục tiêu rộng hơn là cung cấp cho Ukraine đủ số lượng máy bay điều khiển từ xa đánh chặn tốc độ cao và hỏa tiễn giá rẻ hơn khi Nga tăng cường sản xuất vũ khí tấn công tốc độ cao của riêng mình.

Tổng thống Zelenskiy cho biết các cơ quan tình báo Ukraine có thông tin chi tiết về kế hoạch của Nga và Kyiv đang tập trung nguồn lực để đối phó với mối đe dọa ngày càng gia tăng.

"Chúng tôi cũng sẽ hành động không đối xứng," ông nói. "Các hoạt động liên quan đã được phê duyệt."

Theo đúng các yêu cầu an ninh hoạt động, gọi tắt là OPSEC tiêu chuẩn, tổng thống không cung cấp chi tiết về các hoạt động hoặc mục tiêu tiềm năng của chúng.

[Kyiv Post: Ukraine Fast-Tracks Interceptors for Jet-Powered Shahed]

3. Quan chức Nga ngã từ cửa sổ ngay sau khi từ chức.

Theo các báo cáo, một viên chức cảnh sát cao cấp của Nga, người được giao nhiệm vụ chống khủng bố, đã được tìm thấy chết sau khi ngã từ cửa sổ không lâu sau khi ông từ chức, đây là cái chết bí ẩn mới nhất của một quan chức cao cấp Nga.

Hôm Thứ Bẩy, 05 Tháng Chín, Trung Tướng Igor Krasnov, Tổng Công Tố Nga, cho biết cơ quan của ông đã chính thức mở cuộc điều tra hình sự về cái chết của một Đại Tá cảnh sát Nga.

Đại tá Sergei Shalaginov được tìm thấy đã chết bên ngoài một tòa nhà ở thành phố Yekaterinburg, trung tâm hành chính của vùng, nằm cách Mạc Tư Khoa khoảng 800 dặm về phía đông. Ông từng là phó giám đốc Trung tâm Chống Chủ nghĩa Cực đoan thuộc Bộ Nội vụ vùng Sverdlovsk.

Kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện Ukraine, nhiều quan chức và doanh nhân cao cấp của Nga đã thiệt mạng do rơi từ cửa sổ trong những vụ việc mà phần lớn chưa được giải thích rõ.

Hiện chưa có mối liên hệ nào được biết đến giữa vụ việc mới nhất và cuộc chiến, nhưng các phương tiện truyền thông Nga đã đưa ra nhiều thông tin khác nhau về hoàn cảnh cái chết của Shalaginov, vụ việc này cũng được các phương tiện truyền thông Ukraine đưa tin, đối với họ, cái chết của các quan chức Nga là một vấn đề được quan tâm đặc biệt.

Đã có nhiều thông tin khác nhau trên các phương tiện truyền thông và mạng xã hội Nga về hoàn cảnh cái chết. Trang Web thân Nga URA.ru cho biết Shalaginov đã tự tử sau khi bị sa thải khỏi Bộ Nội vụ do bất đồng với lãnh đạo bộ này.

Tuy nhiên, trang tin UA.News của Ukraine đưa tin rằng bài báo khẳng định điều này đã bị xóa khỏi trang Web URA.ru.

Cơ quan Sverdlovsk thuộc Bộ Nội vụ đã xác nhận cái chết của Shalaginov, nhưng phủ nhận việc ông có bất kỳ mâu thuẫn nào trong tổ chức.

Phát ngôn nhân của sở cảnh sát Sverdlovsk, Valery Gorelykh, cho biết Shalaginov đã được đề nghị thăng chức nhưng đã từ chối, đồng thời bác bỏ tin đồn rằng cái chết có liên quan đến công việc của ông, mô tả đây là "một mất mát không thể bù đắp", theo News Rambler.ru đưa tin.

Tờ báo địa phương "KP-Yekaterinburg" đưa tin rằng ông Shalaginov vừa mới nghỉ hưu và từng giữ các chức vụ lãnh đạo trong các cơ quan thực thi pháp luật.

Một nguồn tin giấu tên nói với E1 rằng ông Shalaginov vừa mới nghỉ hưu sau khi đảm nhiệm các vị trí lãnh đạo và được mọi người kính trọng, đồng thời cho biết thêm ông là "một người rất tốt và có năng lực, ông luôn đấu tranh vì cấp dưới của mình."

Những hình ảnh được đăng tải trên các phương tiện truyền thông cho thấy một thi thể dường như bị làm mờ nằm trên vỉa hè cạnh một tòa nhà dân cư trên đường Shchorsa trong thành phố. Tờ Visegrad của Đông Âu cho biết Shalaginov đã ngã từ tầng chín.

Vụ việc xảy ra trong bối cảnh một tướng Nga có liên quan đến vụ tấn công vào một bệnh viện nhi ở Ukraine trong cuộc xâm lược toàn diện của Mạc Tư Khoa bị bắn vào đầu trong một vụ được tường trình âm mưu ám sát.

Thiếu tướng Nikolai Varpakhovich đã bị bắn vào sáng thứ Năm tại làng Probuzhdenie gần Engels, vùng Saratov.

Tờ báo trực tuyến Mash của Nga cho biết một tay súng đã đi xe máy đến một ngôi nhà riêng và bắn hai phát đạn vào đầu ông Varpakhovich. Hung thủ được mô tả là một phụ nữ làm bộ hỏi đường và đã trò chuyện một hồi với vị Tướng trước khi rút súng bắn hai phát ở khoảng cách rất gần.

Hãng thông tấn độc lập SotaVision của Nga mô tả đây là vụ ám sát thứ ba nhằm vào các sĩ quan Nga trong hai tuần qua.

Kyiv cho rằng ông ta đứng sau vụ tấn công hỏa tiễn vào Bệnh viện Nhi Okhmatdet hồi tháng 7 năm 2024, khi ông ta còn là chỉ huy của Sư đoàn Không quân Ném bom hạng nặng số 22 thuộc lực lượng không quân Nga, một vụ tấn công bị lên án rộng rãi.

[Newsweek: Russian Official Falls From Window Soon After Resigning]

4. Một chính trị gia Iran cho rằng "những tháng đen tối đang chờ đợi" nền kinh tế Mỹ, đồng thời cảnh báo về sự chuyển hướng sang các chiến thuật "bất đối xứng".

Phó Tổng thống thứ nhất của Iran, Mohammad Reza Aref, hôm thứ Năm cảnh báo rằng "những tháng đen tối đang chờ đợi" nền kinh tế Mỹ. Ông kêu gọi người Mỹ tích trữ nhiên liệu, cho rằng Iran đã quyết định chuyển sang các chiến thuật "bất đối xứng" và "đa tầng" để trả đũa "những tội ác mới của Hoa Kỳ đối với người dân Iran".

Trong một bài đăng trên mạng xã hội, Aref có lẽ ám chỉ đến cuộc không kích của Mỹ mà các quan chức Iran cho rằng đã giết chết ít nhất bốn thường dân tại một lễ cưới vào tối thứ Ba ở tỉnh Hormozgan, nói rằng hành động của Mỹ đã "thay đổi các tính toán an ninh và học thuyết phòng thủ của chúng tôi".

"Từ nay trở đi, phản ứng của chúng ta sẽ là ‘bất đối xứng’, ‘đa tầng’ và ‘tước đoạt an ninh của kẻ xâm lược’. Người Mỹ nên nghĩ đến việc tích trữ xăng dầu; những tháng khó khăn đang chờ đợi nền kinh tế Mỹ", ông nói mà không đưa ra thêm bất kỳ chi tiết nào.

Quân đội Mỹ hôm thứ Tư cho biết họ đang điều tra các báo cáo về vụ tấn công được tường trình nhằm vào đám cưới. Phát ngôn viên của Bộ Tư lệnh Trung ương, Đại úy Tim Hawkins, liên tục nhấn mạnh rằng "quân đội Mỹ không bao giờ tấn công vào thường dân", điều mà ông cáo buộc lực lượng quân sự Iran đã làm.

[CBSNews: Iranian politician says "dark months await" U.S. economy, warns of shift to "asymmetric" tactics]

5. Bộ trưởng Quốc phòng Đức sẽ gặp ông Hegseth sau lần bị từ chối trước đó.

Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius sẽ gặp Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tại Washington trong tháng này, một sự thay đổi bất ngờ sau khi nhà lãnh đạo Ngũ Giác Đài từ chối cuộc gặp hồi đầu năm nay.

Cuộc gặp sẽ diễn ra trong khuôn khổ chuyến đi của Pistorius tới Mỹ để tham dự lễ ra mắt máy bay chiến đấu F-35 mà Đức đã mua, theo hai quan chức quốc phòng NATO và một quan chức quốc phòng Mỹ quen thuộc với kế hoạch này, những người yêu cầu giấu tên để thảo luận về một vấn đề nhạy cảm.

Cuộc đàm phán này có ý nghĩa quan trọng, xét đến việc ông Hegseth trước đó đã từ chối tham gia trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước liên quan đến các cuộc chiến ở Iran và Ukraine.

Quan hệ giữa hai nước đã trở nên lạnh nhạt và có thể là một yếu tố ảnh hưởng đến quyết định trước đó của Hegseth không gặp Pistorius. Tổng thống Trump đã ra lệnh rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức vào tháng 5 sau khi Tổng thống Đức Friederich Merz chỉ trích cuộc chiến của Mỹ với Iran. Việc tái bố trí quân đội dự kiến sẽ mất đến một năm để hoàn tất.

Nhiều khả năng hai người sẽ thảo luận về vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga nhằm vào một phi trường ở Đức gần đây trong cuộc gặp ngày 15 tháng 9, cũng như việc Ngũ Giác Đài xem xét lại sự hiện diện quân sự của Mỹ ở Âu Châu. Chính quyền Trump đang cân nhắc nhiều lựa chọn, bao gồm cả việc giảm đáng kể quân số trên lục địa này.

Đức có thể sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ bất kỳ sự cắt giảm nào, do có hàng chục ngàn binh sĩ Mỹ đóng quân tại đó cùng với một số căn cứ lớn và trường bắn huấn luyện.

Pistorius sẽ đến Mỹ để tham dự lễ ra mắt tại Texas cho những chiếc máy bay chiến đấu F-35 đầu tiên dự kiến được bàn giao cho quân đội Đức.

Đức vẫn là một quốc gia đóng góp lớn cho NATO và là một trong những nước mua vũ khí lớn nhất của Mỹ ở Âu Châu, bao gồm đơn đặt hàng 35 máy bay chiến đấu F-35 và một lượng lớn 8 máy bay trinh sát P-8, trong đó những chiếc đầu tiên đã được giao.

Đức là một trong số ít các đồng minh của Mỹ mua máy bay săn tàu ngầm tiên tiến, cho phép hải quân Đức đảm nhận vai trò lớn hơn trong việc theo dõi tàu ngầm Nga và giám sát các tuyến cáp ngầm cũng như cơ sở hạ tầng dưới biển ở biển Baltic và Bắc Đại Tây Dương.

Âu Châu ngày càng lo ngại rằng Nga sẽ tấn công cơ sở hạ tầng dưới biển đó, do Mạc Tư Khoa muốn trả đũa Âu Châu vì đã ủng hộ Ukraine. Một máy bay điều khiển từ xa chở chất nổ mới đây đã được phát hiện tại một phi trường ở Leipzig, và chính phủ Đức cho biết thiết bị này do Nga sản xuất.

Hegseth và Pistorius đã gặp nhau trước đó, tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 7 và mùa hè năm ngoái trong một chuyến thăm Ngũ Giác Đài. Vài tháng sau những cuộc gặp đó, chính quyền Trump đã phê duyệt việc bán hỏa tiễn hành trình tầm xa Tomahawk cho Đức.

Hiện có 38.000 binh sĩ Mỹ đóng quân tại Đức, nơi cũng là căn cứ chính của các bộ chỉ huy Mỹ tại Âu Châu và Phi Châu. Đây là đợt triển khai quân sự lớn nhất của Mỹ tại Âu Châu.

[Politico: German defense chief to meet with Hegseth after earlier snub]

6. Tổng thống Zelenskiy cho biết Ukraine dự kiến ông Witkoff và ông Kushner sẽ đến thăm Kyiv trong những ngày tới.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy cho biết ngày 3 tháng 9 rằng các đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump, Steve Witkoff và Jared Kushner, đã xác nhận họ có thể sẽ đến thăm Ukraine trong những ngày tới.

Chuyến đi theo kế hoạch sẽ đánh dấu lần đầu tiên hai đặc phái viên của Mỹ đến thăm Ukraine, sau nhiều chuyến thăm Mạc Tư Khoa để gặp Putin và các quan chức cao cấp khác của Nga.

Theo Tổng thống Zelenskiy, ông Witkoff và ông Kushner cũng dự kiến sẽ đến Mạc Tư Khoa một lần nữa. Ông cho biết lịch trình dự kiến cho chuyến thăm Kyiv của họ đã được ấn định và phía Ukraine đang chuẩn bị cho các cuộc gặp.

"Chúng tôi hy vọng sẽ đón tiếp các đại diện của tổng thống Mỹ tại Kyiv... Chúng tôi dự kiến cuộc gặp sẽ diễn ra trong những ngày tới", Tổng thống Zelenskiy nói.

"Điều này rất quan trọng. Điều quan trọng là Hoa Kỳ phải tiếp tục hoạt động tích cực. Chúng tôi sẵn sàng gặp họ tại Ukraine — ở cấp độ phù hợp và để thảo luận thực chất."

Tuy nhiên, một quan chức Ukraine am hiểu vấn đề này đã nói với tờ Kyiv Independent rằng chuyến thăm có thể sẽ không diễn ra, bất chấp lời hứa của các phái viên.

Kyiv đã phải hứng chịu một loạt các cuộc tấn công không ngừng nghỉ bằng máy bay điều khiển từ xa phản lực của Nga, trải qua tám ngày liên tiếp bị tấn công tính đến ngày 3 tháng 9.

Washington chưa đưa ra bình luận nào về kế hoạch thăm Ukraine của ông Witkoff và ông Kushner.

Ông Witkoff và ông Kushner dự kiến sẽ thực hiện chuyến thăm đầu tiên tới Ukraine vào đầu tháng này, nhưng chuyến đi đã bị hoãn lại, được tường trình vì Tổng thống Trump muốn giữ các nhà ngoại giao này ở gần do tình trạng bế tắc chưa được giải quyết với Iran.

Thông báo của Tổng thống Zelenskiy được đưa ra vài ngày sau khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gặp Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov tại Mỹ để thảo luận về kế hoạch hòa bình 28 điểm của Tổng thống Trump.

Bản dự thảo ban đầu của kế hoạch hòa bình 28 điểm, do ông Witkoff và đặc phái viên Nga Kirill Dmitriev làm trung gian và được công bố lần đầu vào tháng 11 năm ngoái, đã đưa ra những yêu cầu khắc nghiệt đối với Ukraine và được nhiều người coi là yêu cầu Kyiv phải đầu hàng.

Kế hoạch này sau đó đã được sửa đổi và rút gọn xuống còn 20 điểm trong một loạt cuộc đàm phán giữa các quan chức Ukraine và phương Tây, nhưng Điện Cẩm Linh đã bác bỏ những thay đổi này, và các cuộc đàm phán rơi vào bế tắc.

Hiện vẫn chưa rõ ông Bessent đã trình bày phiên bản nào của kế hoạch hòa bình, và một quan chức Ukraine nói với tờ Kyiv Independent rằng Ukraine "không biết gì" về cuộc gặp giữa Bộ trưởng Tài chính và Bộ trưởng Nga.

[Kyiv Independent: Ukraine expects Witkoff, Kushner to visit Kyiv in coming days, Zelensky says]

7. Nhà máy sản xuất Coca-Cola tại khu vực Kyiv xác nhận thiệt hại do máy bay điều khiển từ xa của Nga gây ra.

Ngày 3 tháng 9, lực lượng Nga đã tấn công vào một nhà máy sản xuất Coca-Cola ở Brovary, vùng Kyiv, là điều mà Tổng thống Volodymyr Zelenskiy gọi là "một tín hiệu rõ ràng" gửi tới Mỹ.

Đáp lại yêu cầu từ RBC-Ukraine, công ty đã đưa ra một tuyên bố sau khi có thông tin xuất hiện vào đầu ngày rằng cơ sở này, nằm ở làng Velyka Dymerka, đã bị tấn công.

"Chúng tôi xác nhận rằng vào ngày 3 tháng 9, cơ sở sản xuất của chúng tôi tại Brovary đã bị hư hại do một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa", công ty cho biết, đồng thời nói thêm rằng họ đang hợp tác với các cơ quan chức năng có liên quan để đánh giá tình hình.

Coca-Cola cho biết: "Sự an toàn và sức khỏe của nhân viên vẫn là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi", đồng thời khẳng định không có nhân viên nào bị thương trong cuộc tấn công.

Tổng thống Zelenskiy gọi cuộc tấn công là một thông điệp gửi tới Mỹ.

Tờ Ukrainska Pravda là tờ báo đầu tiên đưa tin về vụ cháy tại nhà máy, trích dẫn nguồn tin riêng của mình, trước khi có thông tin chính thức xác nhận.

Các đoạn video lan truyền trên các kênh Telegram địa phương cho thấy khói dày đặc bốc lên từ hiện trường ngay sau vụ tấn công.

Theo các nguồn tin, một máy bay điều khiển từ xa đã tấn công các kho chứa thành phẩm tại nhà máy Brovary, một trong những nhà máy sản xuất nước giải khát lớn nhất Âu Châu.

Theo thông tin riêng từ RBC-Ukraine, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đã xác nhận vụ tấn công trong bài phát biểu tối hôm đó, cho biết lực lượng Nga đã tấn công cơ sở này bằng máy bay điều khiển từ xa Shahed.

Theo RBC-Ukraine, Tổng thống Zelenskiy coi cuộc tấn công này là "một tín hiệu rõ ràng của Nga gửi tới Mỹ".

Cuộc tấn công diễn ra sau khi Tổng thống Zelenskiy xác nhận sẽ gặp gỡ các đặc phái viên của Tổng thống Mỹ là Jared Kushner và Steve Witkoff trong những ngày tới, với lịch trình các cuộc gặp sơ bộ đã được ấn định.

Tổng thống Zelenskiy nói: "Chúng tôi đã nhận được xác nhận từ họ: sẽ có một cuộc họp ở Mạc Tư Khoa, cũng như một cuộc họp ở Kyiv", đồng thời nhấn mạnh rằng "điều quan trọng là Mỹ tiếp tục duy trì sự tham gia tích cực".

Chuyến thăm của các đặc phái viên đã được lên kế hoạch từ cuối tháng 7, khi hai người được tường trình đã đồng ý đến Kyiv lần đầu tiên sau các cuộc gặp của Tổng thống Zelenskiy với Tổng thống Donald Trump tại Tòa Bạch Ốc.

Trong khi đó, Nga tiếp tục tăng cường các cuộc tấn công trên toàn quốc vào Ukraine, với Kyiv phải hứng chịu phần lớn các cuộc tấn công.

Sáng thứ Năm, Tổng thống Zelenskiy cho biết Nga đã bắt đầu một đợt leo thang mới trong chiến dịch không kích sau các cuộc tấn công đêm trước đó gây thiệt hại ở 13 khu vực của Ukraine và làm 17 người bị thương ở Odessa.

Theo Không quân Ukraine, Nga đã phóng 163 máy bay điều khiển từ xa tấn công vào Ukraine từ 18h00 thứ Tư đến 8h00 thứ Năm, bao gồm các máy bay điều khiển từ xa loại Shahed, trong đó khoảng một nửa được trang bị động cơ phản lực, cũng như các máy bay điều khiển từ xa Gerbera, S8000 Banderol và Parodiya.

Tính đến 22h12 giờ địa phương, tổng số người bị thương trên khắp Kyiv trong các vụ tấn công hôm thứ Năm đã lên tới 13 người, theo báo cáo mới nhất từ Thị trưởng Kyiv Vitali Klitschko, người xác nhận sáu người vẫn đang nằm bệnh viện, trong đó có một bé gái 12 tuổi.

Tại quận Podil của Kyiv, một cuộc tấn công của Nga đã làm hư hại các tầng trên của một tòa nhà chung cư 16 tầng, khiến ba người bị thương vào thứ Ba, ngày 1 tháng 9.

[Kyiv Post: Coca-Cola Production Facility in Kyiv Region Confirms Russian Drone Damage]

8. Một người đàn ông mang súng Kalashnikov bị bắt giữ tại nhà ga Gare du Midi ở Brussels.

Theo truyền thông Bỉ, cảnh sát và các đội tuần tra quân đội đã bắt giữ một người đàn ông tại nhà ga Gare du Midi ở Brussels sau khi nhân viên hải quan phát hiện một khẩu súng trường Kalashnikov trong túi xách của anh ta trong quá trình kiểm tra an ninh.

Bộ trưởng Nội vụ Bernard Quintin đã lợi dụng vụ bắt giữ này để bảo vệ quyết định của chính phủ về việc triển khai các đội tuần tra an ninh chung tại các ga tàu hỏa và ga tàu điện ngầm ở Brussels.

"Cảm ơn các lực lượng chức năng vì hành động nhanh chóng và quyết đoán của họ," Quintin nói. "Điều này chứng tỏ rằng việc tăng cường tuần tra tại các ga tàu và ga tàu điện ngầm với sự hỗ trợ của quân đội là rất quan trọng và cần được tiếp tục, hoặc thậm chí mở rộng."

Nghi phạm vừa mới đến bằng tàu hỏa từ Pháp. Theo các báo cáo, hắn không hề vung súng trường bên trong nhà ga. Các nhà điều tra vẫn đang nỗ lực xác định lý do tại sao hắn lại mang theo vũ khí.

Ga Gare du Midi, cửa ngõ hỏa xa quốc tế chính của Bỉ, từ lâu đã phải vật lộn với tội phạm và tình trạng mất an ninh. Khoảng 3.500 vụ phạm tội đã được ghi nhận tại đây mỗi năm từ năm 2018 đến năm 2022 — gần bằng tổng số vụ phạm tội tại các nhà ga ở 13 thành phố lớn của vùng Flanders cộng lại. Trộm cắp, tống tiền và các tội liên quan đến ma túy là những loại tội phạm phổ biến nhất.

Vụ bắt giữ diễn ra sau một loạt các vụ bạo lực súng đạn khác ở khu vực phía nam Brussels. Một số vụ xả súng đã xảy ra ở Saint-Gilles gần đó vào cuối tháng 8, khiến nhiều người bị thương, trong khi cảnh sát bắt giữ các nghi phạm và thu giữ vũ khí hạng nặng.

[Politico: Man armed with Kalashnikov arrested at Brussels’ Gare du Midi]

9. Li Băng tiếp nhận người bị giam giữ đầu tiên trong số 5 người được Israel trả tự do.

Hôm Thứ Sáu, 04 Tháng Chín, Israel thông báo đã thả năm thường dân bị bắt giữ ở miền nam Li Băng, nơi nước này đang có chiến tranh với nhóm Hezbollah thân Iran, trong đó một người đã được trao trả cho quân đội Li Băng.

Li Băng cho biết quân đội nước này đã tiếp nhận một người đàn ông được trả tự do thông qua Hội Hồng Thập Tự quốc tế, đây là trường hợp đầu tiên kể từ khi Beirut kêu gọi đàm phán vào tháng 8 để thả nhóm người đầu tiên bị bắt giữ kể từ khi bắt đầu cuộc chiến Israel-Hezbollah năm 2024.

Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết trong một tuyên bố: "Sau khi thẩm vấn xong, rõ ràng họ là thường dân, không phải thành viên của bất kỳ tổ chức khủng bố nào, không tham gia vào hoạt động khủng bố, và không có lý do gì để tiếp tục giam giữ họ ở Israel."

Văn phòng của Thủ tướng Netanyahu cho biết quyết định này được đưa ra sau "những nỗ lực sâu rộng" của Israel và Li Băng nhằm tìm kiếm và đưa về thi hài các lãnh đạo cộng đồng Do Thái ở Li Băng bị bắt cóc và sát hại vào những năm 1980 trong cuộc nội chiến kéo dài 15 năm của nước này.

[CBSNews: Lebanon receives first detainee of 5 to be freed by Israel]

10. Ngoại trưởng Ấn Độ cho biết, chiến tranh với Ukraine không thể được giải quyết bằng cách ngừng mua dầu của Nga.

Việc ngừng mua dầu của Nga sẽ không giúp chấm dứt cuộc chiến toàn diện của Mạc Tư Khoa chống lại Ukraine, Ngoại trưởng Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar cho biết vào ngày 3 tháng 9 trong chuyến thăm Kyiv đầu tiên của ông.

Ấn Độ vẫn là khách hàng mua dầu thô lớn thứ hai của Nga, chỉ sau Trung Quốc. Việc mua dầu của Nga từ hai quốc gia này đã cung cấp cho Mạc Tư Khoa một nguồn thu lớn kể từ khi bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện vào năm 2022, giúp tài trợ cho cuộc chiến đang diễn ra.

Phát biểu tại cuộc họp báo với người đồng cấp Ukraine Andrii Sybiha, ông Jaishankar cho biết ông tin rằng các giải pháp cho cuộc chiến của Nga "sẽ không xuất hiện từ chiến trường" và Ấn Độ sẵn sàng đóng góp vào các nỗ lực nhằm chấm dứt nó.

Ông cho biết việc bảo đảm nguồn cung nhiên liệu cho 1,4 tỷ người dân Ấn Độ là một thách thức, đồng thời nói thêm rằng ông tôn trọng lập trường của Ukraine về việc mua dầu của Nga, nhưng mong muốn Ấn Độ cũng tôn trọng lập trường của Ukraine.

"Cuộc xung đột này, hiện đã bước sang năm thứ năm, sẽ không chấm dứt chỉ vì ai đó mua hay không mua dầu mỏ, alumina, khoáng sản hoặc kim loại...", vị bộ trưởng Ấn Độ nói.

"Cuộc xung đột này sẽ được giải quyết bằng đối thoại, bằng ngoại giao, bằng đàm phán. Và đó là lý do tại sao chúng tôi khuyến khích điều đó."

Tháng 8 năm ngoái, Tổng thống Donald Trump đã áp thuế 25% đối với hàng nhập khẩu từ Ấn Độ do hoạt động thương mại năng lượng của nước này với Nga, nâng tổng mức thuế lên 50%. Sau đó, mức thuế đã được giảm xuống còn 18%, trong khi Washington thúc đẩy Ấn Độ thay thế dầu của Nga bằng dầu thô của Venezuela.

Dự kiến Hạ viện Mỹ sẽ bỏ phiếu vào cuối tháng 9 này về một dự luật có thể áp thuế lên tới 100% đối với các quốc gia nằm trong top 5 khách hàng mua dầu hoặc khí đốt của Nga, bao gồm cả Ấn Độ và Trung Quốc.

[Kyiv Independent: War against Ukraine can't be resolved by halting Russian oil purchases, Indian FM says]

11. Iran cho biết 3 phi công quân sự và 3 binh sĩ khác nằm trong số những người thiệt mạng trong các cuộc tấn công mới nhất của Mỹ.

Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran cho biết hôm thứ Năm rằng ít nhất sáu quân nhân Iran đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ vào đêm thứ Ba, trong đó có ba người được xác định là phi công.

Chưa rõ liệu sáu người này có nằm trong số 18 người mà Bộ Y tế Iran cho biết đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Mỹ hôm thứ Ba, theo một tuyên bố được đưa ra vào tối thứ Tư hay không.

Trước đó, chính quyền Iran cho biết các cuộc không kích của Mỹ đã giết chết ít nhất bốn thường dân tham dự một đám cưới ở tỉnh Hormozgan, cũng như bốn thành viên của Lực lượng Không quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, hai thành viên của hải quân nước này và một thành viên của đơn vị bán quân sự Basij.

[CBSNews: Iran says 3 military pilots, 3 other troops among those killed in latest U.S. strikes]

12. Ukraine rút ngắn giờ giới nghiêm ở Kyiv khi nội các điều chỉnh theo chiến thuật không kích thay đổi của Nga.

Dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Serhii Koretskyi, Nội Các Chính phủ đã thông qua một loạt biện pháp mới nhằm duy trì hoạt động kinh tế và đời sống dân sự trong bối cảnh Nga liên tục bị tấn công bằng bom đạn mỗi ngày.

Trong một tuyên bố được công bố vào thứ Năm, ngày 3 tháng 9, Koretskyi đã khuyến nghị chính quyền địa phương điều chỉnh giờ giới nghiêm ở Kyiv từ 1 giờ sáng đến 5 giờ sáng, rút ngắn một giờ so với giờ giới nghiêm hiện tại, bắt đầu từ nửa đêm.

Thủ tướng Koretskyi nói: "Nền kinh tế phải tiếp tục hoạt động, thuế phải tiếp tục được thu vào ngân sách và người dân phải tiếp tục nhận được tiền lương của mình." Ông cũng nói thêm rằng "mục tiêu của tất cả những thay đổi này là để bảo vệ người dân đồng thời không cho phép các cuộc tấn công của kẻ thù làm tê liệt" các thành phố.

Hệ thống cảnh báo phẩm chất không khí mới gắn liền với những thay đổi về giờ giới nghiêm.

Hệ thống cảnh báo trên không mới ban đầu được Tổng thống Volodmyr Tổng thống Zelenskiy công bố hôm thứ Tư, ông cho biết Koretskyi đã báo cáo với ông về các biện pháp đang được chuẩn bị để đối phó với chiến thuật tấn công thay đổi của Nga.

Tổng thống Zelenskiy nói: "Mọi người phải hiểu rõ ràng chính xác họ cần phản hồi về điều gì và phản hồi như thế nào."

Việc điều chỉnh giờ giới nghiêm diễn ra cùng với các mức cảnh báo không phận mới, màu vàng và màu đỏ. Mức vàng sẽ cảnh báo về các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa, trong khi mức đỏ sẽ báo hiệu hỏa tiễn đạn đạo hoặc các cuộc tấn công quy mô lớn.

Ở cấp độ màu vàng, các doanh nghiệp dự kiến sẽ tiếp tục hoạt động, trong khi cấp độ màu đỏ sẽ yêu cầu di chuyển bắt buộc đến nơi trú ẩn.

Thủ tướng Koretskyi cho biết chính phủ đang cho các doanh nghiệp ba tháng để bảo đảm chỗ ở an toàn cho nhân viên và khách đến thăm, đồng thời cảnh báo rằng vấn đề an toàn không thể bị xem nhẹ thêm nữa.

Các nhà lãnh đạo cũng thảo luận về công nghệ máy bay điều khiển từ xa và thương mại, trong bối cảnh Peru tiếp tục đối mặt với các kế hoạch tuyển mộ nhân lực từ Nga.

Ông nói: "Phải bảo đảm quyền tiếp cận các hầm trú ẩn cho cả du khách và nhân viên", đồng thời nhấn mạnh rằng "trong năm thứ năm của cuộc chiến toàn diện, chúng ta không thể bỏ bê sự an toàn của người dân."

Các nhà chức trách đang kêu gọi các cộng đồng đẩy nhanh việc lắp đặt thêm các lều trú ẩn di động để bảo vệ người dân khỏi mảnh vỡ rơi xuống.

Điều chỉnh giao thông

Thủ tướng Koretskyi khuyến nghị Kyiv bảo đảm hệ thống tàu điện ngầm hoạt động hết công suất trong thời gian báo động vàng "để người dân có thể đi làm" và "đến bệnh viện".

Tuyến tàu điện ngầm Syretsko-Pecherska của Kyiv sẽ hoạt động hết công suất trong thời gian cảnh báo màu vàng.

Chính quyền địa phương đã được chỉ thị tăng số lượng phương tiện giao thông công cộng trên mặt đất để bù đắp cho sự gián đoạn dịch vụ trên tuyến Sviatoshynsko-Brovarska trong thời gian báo động.

Việc bổ sung phương tiện giao thông đường bộ dự kiến sẽ làm tăng số lượng hành khách trên tuyến tàu điện ngầm giữa ga Dnipro và ga Lisova.

Chính phủ cũng có kế hoạch cung cấp thêm hỗ trợ tài chính cho các cơ sở y tế nhằm giúp duy trì hoạt động trong thời gian báo động.

Theo Koretskyi, các nhà chức trách cũng sẽ tiến hành rà soát hàng tuần các biện pháp bảo vệ để điều chỉnh phản ứng khi các hình thức tấn công thay đổi.

[Kyiv Post: Ukraine Shortens Kyiv’s Curfew as Cabinet Adjusts to Changing Russian Air Attack Tactics]

13. Ba Lan kêu gọi siết chặt kiểm soát thị thực Liên Hiệp Âu Châu đối với người Nga.

Ngoại trưởng Ba Lan Radosław Sikorski cho biết làn sóng tấn công hỗn hợp do Điện Cẩm Linh hậu thuẫn gần đây trên khắp Âu Châu đòi hỏi phải siết chặt các hạn chế đối với các nhà ngoại giao và công dân Nga khi đi lại trong khối.

"Xét cho cùng, Nga đang cố gắng phá hoại Liên Hiệp Âu Châu từ bên trong và không nên được phép hưởng lợi từ các đặc quyền của tự do di chuyển," ông nói cùng với các đối tác Đức và Pháp sau cuộc họp chung tại thành phố Weimar của Đức hôm thứ Năm.

Những bình luận của Sikorski được đưa ra sau khi chính phủ Đức hôm thứ Ba cáo buộc Nga xâm nhập bằng máy bay điều khiển từ xa mang chất nổ và tuyên bố một loạt các biện pháp ngoại giao trả đũa. Động thái này đánh dấu sự cứng rắn hơn trong lập trường của Berlin đối với Mạc Tư Khoa.

Ngoại trưởng Sikorski kêu gọi hạn chế quyền tự do đi lại của các nhà ngoại giao Nga trong phạm vi các quốc gia mà họ được bổ nhiệm, giới hạn việc cấp thị thực Schengen cho công dân Nga, yêu cầu giấy thông hành sinh trắc học đối với người Nga nhập cảnh vào Liên Hiệp Âu Châu, và giới hạn số lượng nhà ngoại giao Nga đóng tại khối này.

"Chúng ta vẫn còn quá nhiều nhà ngoại giao Nga trên khắp Liên minh Âu Châu. Chúng tôi ước tính có hơn 2.000 người, và chúng tôi ước tính rằng ít nhất 40% trong số họ đang thực hiện các nhiệm vụ không phù hợp với quy chế ngoại giao của mình. Họ làm việc cho các cơ quan cũng tiến hành các hoạt động khủng bố ở các nước chúng ta", ông nói. "Do đó, để thể hiện tình đoàn kết với Đức, chúng ta nên thực hiện tất cả các biện pháp bảo vệ cần thiết cho người dân của mình."

Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot cho biết Paris sẵn sàng ủng hộ các bước tiếp theo "nếu hoàn cảnh đòi hỏi".

Âu Châu, và đặc biệt là Đức, gần đây đã phải đối mặt với một loạt các cuộc tấn công kết hợp. Chỉ riêng trong tuần này, đã có hai vụ tấn công vào các cơ sở điện lực ở các khu vực khác nhau của đất nước và một vụ tấn công vào một công ty quốc phòng - tất cả đều đang được điều tra và chưa được các nhà chức trách xác định thủ phạm.

Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul đã không trả lời câu hỏi về việc liệu Nga có đứng sau vụ tấn công đốt phá nhà máy quốc phòng ở Munich hay không.

"Tôi không thể nói nhiều về vấn đề này trước công chúng. Xét cho cùng, an ninh của Đức và an ninh của các đồng minh là ưu tiên hàng đầu," ông nói. "Nhưng chúng tôi luôn sẵn sàng điều tra những vấn đề này. Vụ việc ở Leipzig đã chứng minh điều đó, và chúng tôi cũng luôn sẵn sàng đưa ra phản hồi. Điều này sẽ tiếp tục được duy trì trong tương lai."

[Politico: Poland calls for stricter controls on EU visas for Russians]

14. Khủng hoảng nhiên liệu và năng lượng tại Crimea, khu vực chiến lược bị Nga tạm chiếm, đang ngày càng trầm trọng.

Hôm Thứ Sáu, 04 Tháng Chín, nhà lãnh đạo Crimea do Nga bổ nhiệm tuyên bố rằng tình trạng thiếu nhiên liệu trên bán đảo Hắc Hải đang trở nên trầm trọng hơn, dẫn đến việc áp đặt các hạn chế mới đối với việc bán xăng và siết chặt hơn việc phân phối nhiên liệu.

Bắt đầu từ thứ Sáu, tất cả các trạm xăng ở Crimea, bất kể thuộc sở hữu nào, sẽ chỉ hoạt động hai lần một ngày, từ 8 giờ sáng đến 10 giờ sáng và từ 6 giờ chiều đến 8 giờ tối. Ngoài những giờ đó, người lái xe sẽ không được phép đổ xăng, theo tuyên bố của ông Aksyonov được văn phòng của ông công bố.

Ông Aksyonov cho biết các trạm xăng sẽ luân phiên đóng cửa và bán nhiên liệu, với lịch trình được chính quyền Crimea giữ bí mật. Danh sách các trạm được phép bán nhiên liệu trong ngày hôm đó sẽ được công bố trực tuyến mỗi sáng lúc 7 giờ.

Ông cho biết kế hoạch này nhằm mục đích ngăn chặn việc người lái xe phải xếp hàng hàng giờ liền chỉ để phát hiện ra rằng trạm xăng đã hết nhiên liệu trước khi đến được cây bơm.

Các hạn chế được áp đặt vào tháng 7, bao gồm giới hạn tối đa 20 lít (5,3 gallon) mỗi lần đổ đầy và hệ thống kiểm soát do nhà nước điều hành cho phép các phương tiện có biển số kết thúc bằng số lẻ được mua nhiên liệu vào các ngày lẻ trong tháng, và các phương tiện có biển số kết thúc bằng số chẵn được mua nhiên liệu vào các ngày chẵn, vẫn còn hiệu lực.

Nguyên nhân của khủng hoảng nhiên liệu

Các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine, vốn gia tăng mạnh vào tháng 7 và tháng 8, đã tập trung vào các đoàn tàu chở nhiên liệu và xe tải chở nhiên liệu của Nga, cũng như các con đường, cầu và tuyến hỏa xa nối Crimea với đất liền Nga. Chiến dịch này đã khiến nhiều trạm xăng trên khắp Crimea chỉ có thể bán nhiên liệu trong vài giờ mỗi ngày, trong khi người lái xe đôi khi phải xếp hàng qua đêm để đổ đầy bình xăng.

Aksyonov, một cựu thương nhân thuốc lá và doanh nhân bất động sản được bổ nhiệm làm "thống đốc" Crimea sau cuộc xâm lược và xâm lược bán đảo của Nga năm 2014, đã không đề cập đến các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine trong tuyên bố được đăng tải trên Telegram, mặc dù Crimea thường xuyên bị tấn công bởi hàng chục, thậm chí hàng trăm máy bay điều khiển từ xa mỗi ngày.

Song song với các cuộc tấn công trên bộ, Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa, gọi tắt là USF của Ukraine kể từ đầu tháng 7 đã phát động một chiến dịch trên biển nhắm vào các tàu chở dầu chở hàng của Nga ở Biển Azov và phía tây bắc Hắc Hải. Các tàu vận chuyển nhiên liệu đến Crimea là mục tiêu ưu tiên hàng đầu, với các cuộc tấn công thường nhắm vào cầu tàu hoặc phòng máy.

Chỉ riêng ngày 11 tháng 7, Ukraine tuyên bố đã tấn công 21 tàu chở dầu, buộc Nga phải hạn chế vận chuyển hàng hóa qua eo biển Kerch và kênh đào Don-Azov.

Thiếu Tá Robert "Magyar" Brovdi, Chỉ huy Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa của Ukraine, gọi tắt là USF, cho biết các phi công và nhân viên bảo dưỡng của ông đang tiến hành một chiến dịch không chỉ nhằm phá hủy cơ sở hạ tầng sản xuất và phân phối nhiên liệu của Crimea, mà còn hướng đến mục tiêu phá hủy cả lưới điện của bán đảo.

Tính đến cuối tháng 8, tình trạng mất điện quy mô lớn tái diễn đã ảnh hưởng đến Crimea, với các thành phố lớn như Simferopol, Sevastopol, Kerch, Feodosia và Yalta đều bị mất điện nghiêm trọng. Khu vực phía bắc Crimea và các vùng nông thôn bị ảnh hưởng nặng nề nhất, với một số làng mạc xa xôi báo cáo không có điện trong hơn một tháng.

Ngày 30 tháng 8, những bình luận từ cư dân Crimea được đăng tải trên Supernova+, một nền tảng thông tin của Ukraine chuyên về nội dung tiếng Nga, đã xác nhận các báo cáo về tình trạng cung cấp điện không ổn định và sự bức xúc của khách hàng.

"Không ai biết đèn sẽ sáng hay tắt. Cũng không ai biết sẽ có nước hay không," một nữ tài xế đi qua một thành phố ven biển cho biết.

"Thật bất thường khi người dân Crimea, trong thế kỷ 21, vẫn phải sống trong bóng tối. Thật không thể chấp nhận được việc tôi phải mang theo bình khí butan đi khắp nơi. Thật không bình thường khi chúng tôi đang quyên góp tiền để gia cố cửa sổ trường học chống vỡ, trong khi ở Mạc Tư Khoa họ lại tranh cãi về việc có nên tổ chức buổi hòa nhạc hay không," một người phụ nữ tại một địa điểm ngoài trời không xác định ở Crimea cho biết. Kyiv Post không thể xác nhận hoàn toàn tính xác thực của video, nhưng các phương tiện truyền thông chính thống của Ukraine đưa tin nội dung là xác thực.

Các cuộc tấn công của USF vào cơ sở hạ tầng năng lượng sâu bên trong lãnh thổ Nga đã làm suy yếu khả năng cung cấp nhiên liệu cho Crimea của Điện Cẩm Linh bằng cách làm tổn hại năng lực sản xuất quốc gia và gây ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu cạnh tranh ở các khu vực mà Mạc Tư Khoa ưu tiên hơn.

Các vụ cháy nhà máy lọc dầu và những thách thức liên tục về nhiên liệu

Theo báo cáo của nhóm nghiên cứu quân sự độc lập Dnipro Osint của Ukraine, một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa vào nhà máy lọc dầu khổng lồ Lukoil Kstovo ngày 26 tháng 8 đã gây ra bốn đám cháy vẫn còn âm ỉ đến tận thứ Tư, làm ngừng hoạt động khoảng 11% công suất sản xuất xăng của Liên bang Nga chỉ trong một đợt tấn công duy nhất.

Cũng vào cuối tháng 8, Cơ quan Tình báo Quân sự Ukraine, gọi tắt là HUR ước tính rằng các cuộc tấn công liên tục của Ukraine đã làm giảm khả năng cung cấp nhiên liệu cho các trạm xăng của Nga ít nhất một phần ba, thậm chí có thể gần một nửa. Các hãng tin phương Tây, Bloomberg và Reuters, hiện đưa ra con số vào khoảng 25-30%.

Tuy nhiên, trong phát biểu trước các nhà lập pháp ngày 1 tháng 9, Putin dường như phủ nhận thiệt hại, nói rằng các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine "tất nhiên không bao giờ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chúng tôi", đồng thời khẳng định 90% sản lượng xăng dầu của Nga vẫn hoạt động bình thường.

Trước những phát biểu của ông, Cơ quan Chống độc quyền Liên bang Nga, Bộ Năng lượng và các công ty dầu mỏ đã được chính phủ nước này yêu cầu áp đặt giá trần đối với xăng dầu tại các khu vực thiếu nhiên liệu như một phần nỗ lực nhằm chống lại cuộc khủng hoảng nhiên liệu ngày càng trầm trọng ở Nga, theo báo cáo của Vazhnie Istorii có trụ sở tại Latvia hôm thứ Năm.

Tuy nhiên, báo cáo cho biết biện pháp này có thể phản tác dụng, bởi vì việc bắt buộc áp đặt giá nhiên liệu thấp ở những khu vực có chi phí vận chuyển cao, như Crimea, có thể khiến các công ty năng lượng không còn thu được lợi nhuận khi cung cấp nhiên liệu đến đó nữa.

Hôm thứ Năm, hãng tin AP đưa tin rằng hệ thống phòng không Nga tuyên bố đã đánh chặn hơn 43.300 máy bay điều khiển từ xa của Ukraine từ tháng 6 đến tháng 8 năm 2026 trên khắp lãnh thổ Nga và các vùng lãnh thổ Ukraine do Cẩm Linh xâm lược, bao gồm cả Crimea. Con số tương tự mà Mạc Tư Khoa báo cáo một năm trước đó là 7.700 máy bay điều khiển từ xa bị đánh chặn.

Theo báo cáo, các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đang mở rộng phạm vi hoạt động, không chỉ nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng mà còn bao gồm việc làm gián đoạn hoạt động của các phi trường Nga và tấn công các trung tâm phân phối lớn, hay các kho hàng kiểu Amazon, bên trong nước Nga.

[Kyiv Post: Fuel, Energy Crisis in Strategic Russia-Occupied Crimea Worsening]