Andrea Gagliarducci (*), trong bản tin ngày 13 tháng 3 năm 2026 của tạp chí National Catholic Register, đã đăng tải cuộc phỏng vấn của ông với Linh mục Christian Venard về tình hình hiện nay của Monaco, nơi Đức Leo XIV sẽ tới viếng thăm vào cuối tháng này.

Đức Giáo Hoàng Leo XIV đang chuẩn bị vào ngày 28 tháng 3 để trở thành vị giáo hoàng đầu tiên trong thời hiện đại đến thăm Monaco, quốc gia châu Âu cuối cùng mà Công Giáo là quốc giáo.

Cha Christian Venard, đại diện giám mục phụ trách truyền thông của tổng giáo phận Công quốc, gần đây đã có cuộc trò chuyện với EWTN News để thảo luận về bối cảnh của chuyến thăm và một số thách thức mà tổng giáo phận với khoảng 38,000 người đang phải đối diện.

Bối cảnh của sự kiện này là gì?

Sự kiện này cần được đặt trong bối cảnh chung của những lời mời mà Hoàng tử Albert II đã gửi đến Đức Giáo Hoàng, ngay từ thời Đức Giáo Hoàng Benedict XVI. Ông đã nhiều lần mời Đức Giáo Hoàng Phanxicô, và tôi tin rằng đây là một trong những yếu tố đã thúc đẩy Đức Giáo Hoàng Leo XIV đáp lại một cách tích cực lần này. Được biết, trong chuyến thăm ngày 17 tháng 1 [tại Vatican], Hoàng tử Albert II và Đức Giáo Hoàng đã có một cuộc trò chuyện riêng, và chính trong buổi tiếp kiến này, Quốc vương Monaco đã trao cho Đức Giáo Hoàng bức thư chính thức mời ngài đến Công quốc. Đức Giáo Hoàng tuyên bố rằng ngài sẽ xem xét yêu cầu một cách tích cực, và sau đó, Tổng giám mục Monaco cũng đã trình bày một bức thư mời chính thức.

Giáo phận Công quốc Monaco có những đặc điểm gì? Các tín hữu tham gia như thế nào? Đạo Công Giáo được thực hành ra sao?

Nằm trong lãnh thổ Pháp, Công quốc Monaco thể hiện những sắc thái của một xã hội chắc chắn chịu ảnh hưởng của Pháp, nhưng cũng chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi văn hóa Ý và quốc tế. Bên cạnh người Monaco, người Pháp và người Ý, mỗi dân tộc chiếm một phần năm dân số, còn có khoảng 150 quốc tịch khác (đáng kể nhất là người Bồ Đào Nha và người Philippines, cả hai đều tham gia rất tích cực vào đời sống Giáo hội) — chỉ có ba hoặc bốn quốc tịch trên thế giới được cho là không có đại diện trong công quốc. Xã hội học giáo phận này cho thấy một kiểu tín ngưỡng không thể nhầm lẫn với tín ngưỡng của Pháp hay thậm chí các giáo phận lân cận của Pháp.

Xã hội học này cũng được đặc trưng bởi sự pha trộn xã hội, kết hợp với tính quốc tế của đất nước. Do đó, trong khi có những người rất giàu có, thì những người bình thường, đôi khi thậm chí rất giản dị, cũng cần thiết để hệ thống hoạt động. Sự pha trộn xã hội này mang lại cho Giáo hội giáo phận của chúng tôi một đặc điểm thực sự độc đáo. Đôi khi trong nhà thờ, một tỷ phú và một người giúp việc có thể ngồi cùng một hàng ghế. Nhà thờ là một trong những nơi hiếm hoi mà xã hội giao thoa trong công quốc và phải tính đến khía cạnh quan trọng này trong hoạt động tông đồ hàng ngày của mình. Về số liệu, giáo phận của chúng tôi có 38,000 cư dân, trong đó 25% dưới 24 tuổi. Tỷ lệ người thực hành đạo chỉ dưới 10%.

Cha nghĩ thông điệp của Đức Giáo Hoàng Leo XIV gửi đến Công quốc Monaco sẽ là gì?

Đó là một câu hỏi tuyệt vời, và rõ ràng là nên đặt câu hỏi này cho chính Đức Thánh Cha! Tất nhiên, không có định kiến, nhưng chúng ta vẫn có thể nhận thấy một số điểm tương đồng. Chúng ta biết rằng Đức Thánh Cha và Hoàng tử Albert II chia sẻ nhiều cam kết: sự quan tâm đặc biệt đến việc tôn trọng sự sống con người từ khi bắt đầu đến khi kết thúc, mối quan tâm đến sinh thái toàn diện và bảo vệ “ngôi nhà chung” của chúng ta, và niềm đam mê chung đối với thể thao và những gì nó đại diện cho nhân loại. Chúng ta cũng có thể thêm vấn đề “học thuyết xã hội của Giáo hội”, rất được Đức Giáo Hoàng Leo XIV coi trọng, điều này có thể có tiếng vang đặc biệt trong công quốc của chúng tôi.

Monaco là một quốc gia mà Công Giáo là tôn giáo chính thức, và nơi mà Thái tử Albert gần đây đã từ chối ký luật hợp pháp hóa phá thai. Tình hình này có lợi thế và bất lợi như thế nào đối với Giáo hội?

Điều 9 của Hiến pháp quy định: “Tôn giáo Công Giáo, Tông truyền và Rôma là tôn giáo nhà nước.” Sự công nhận này mang lại một đặc điểm đặc biệt cho giáo phận của chúng tôi. Do đó, nhà nước hỗ trợ hoạt động của Giáo hội, công nhận vai trò của Giáo hội trong các thể chế của đất nước và cung cấp hỗ trợ tài chính cho công việc của Giáo hội. Tuy nhiên, bất chấp vị thế đặc quyền được đảm bảo bởi một nhà nước Công Giáo, một điểm nhức nhối, cũng như ở nhiều giáo phận khác ở châu Âu, vẫn là một hình thức thế tục hóa xã hội. Đến mức ở Monaco, cũng có sự suy giảm nhất định về số lượng trẻ em tham gia các lớp giáo lý, Lễ Rước lễ lần đầu và Lễ Thêm sức, cũng như sự suy yếu của các phong trào thanh niên.

Cuối cùng, bản chất mang tính thể chế cao và gốc rễ sâu sắc của Giáo hội ở Monaco trong cộng đồng quốc gia đôi khi có thể gây ra những vấn đề. Điều này dẫn đến việc giới giáo sĩ và tín hữu thiếu nhiệt huyết đối với một sứ mệnh mục vụ truyền giáo mới. Theo nghĩa này, mọi người đều hy vọng rằng chuyến thăm của Đức Thánh Cha sẽ mang lại sự đổi mới sâu sắc cho cá nhân và cộng đồng, trong đức tin và sứ mệnh.

Cha cảm nhận như thế nào về sự gần gũi với nước Pháp thế tục hóa? Và liệu có hiện tượng nào ở công quốc giống như sự bùng nổ số lượng người lớn được rửa tội ở Paris không?

Mặc dù về mặt địa lý nằm trong lãnh thổ Pháp, Công quốc Monaco thể hiện những sắc thái của một xã hội chắc chắn chịu ảnh hưởng của Pháp, nhưng cũng chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi văn hóa Ý (hãy nhớ đến nguồn gốc Genoa của Monaco) và văn hóa quốc tế. Monaco, nằm trong một nền văn minh châu Âu ngày càng xa rời cội nguồn Kitô giáo, cũng là một nơi thử nghiệm cho luật pháp xã hội. Một mặt, bản chất tôn giáo của nhà nước; mặt khác, sức ép của các hệ tư tưởng đương đại, áp lực từ Hội đồng Châu Âu... những yêu cầu về việc phi hình sự hóa phá thai, luật đạo đức sinh học, hôn nhân cho tất cả mọi người... Giáo hội là một đối tác thiết yếu trong các quá trình lập pháp. Monaco có thể đóng vai trò là mô hình để giải quyết tất cả những câu hỏi này.

Ở đây, thách thức để trở thành một quốc gia Công Giáo gương mẫu cũng rất lớn. Cũng như ở Pháp, giáo phận hiện đang chứng kiến một số lượng đáng kể những người dự tòng hoặc những người bắt đầu lại đức tin. Năm nay, 70 người nam và nữ, chủ yếu là thanh niên, đang tham gia chương trình đào tạo do giáo phận cung cấp để hướng dẫn họ đến với các bí tích rửa tội, xưng tội, rước lễ lần đầu và thêm sức. Thêm vào vấn đề hướng dẫn họ là mối quan tâm đến việc tìm kiếm một điểm tựa cho họ trong các cộng đồng giáo xứ, để tiếp tục việc học hỏi trong đời sống Kitô giáo.

Các cha đang chuẩn bị như thế nào cho chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng Leo XIV? Và những điểm nổi bật của chuyến thăm sẽ là gì?

Về bình diện thiêng liêng, mọi người được mời gọi cầu nguyện, đặc biệt là trong Mùa Chay này, để chuyến thăm này mang lại nhiều kết quả tốt đẹp. Đức Tổng Giám Mục của chúng tôi, Đức cha Dominique-Marie David, đã ban hành một lời cầu nguyện về vấn đề này, trích đoạn như sau: “Chúng con cảm tạ Chúa vì chuyến viếng thăm sắp tới của Đức Giáo Hoàng Leo XIV đến đất nước chúng con và chúng con xin Chúa che chở ngài. Lạy Chúa, xin hãy che chở tất cả những người sẽ quy tụ quanh vị mục tử của chúng con, Đức Giáo Hoàng Leo XIV. Xin cho chúng con, nhờ sự hiện diện, những lời dạy và lời cầu nguyện của ngài, được đổi mới trong đức tin nơi Chúa Kitô, niềm hy vọng của chúng con, và được củng cố trong ước muốn noi theo ngài.”

Về mặt hậu cần, bản chất tôn giáo của quốc gia này có nghĩa là Giáo hội, Chính phủ Hoàng gia và Cung điện Hoàng gia phối hợp chặt chẽ và đã quen với việc cùng nhau chuẩn bị cho nhiều sự kiện diễn ra trong đời sống của Monaco suốt cả năm. Tất nhiên, có một sự huy động mạnh mẽ của tất cả các linh mục và tín hữu của Monaco — chúng tôi là một giáo phận nhỏ với 38,000 cư dân. Trong vài ngày tới, cũng sẽ có thể đăng ký làm tình nguyện viên trên trang web của giáo phận.
_________________________________________________________________

(*) Andrea Gagliarducci là một nhà báo người Ý của Catholic News Agency và là nhà phân tích về Vatican cho ACI Stampa. Ông là cộng tác viên của National Catholic Register.