Camille Dalmas, trong mục Vatican Insight của I.Media, ngày 31 tháng 7, 2026, cho biết: Ngày 15 tháng 6, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã bổ nhiệm cha Francis Xavier Duan Yongkun làm giám mục phó của Giáo phận Bameng, Trung Quốc. Sau đó, Tòa Thánh thông báo: vị này được tấn phong vào ngày 29 tháng 7 năm 2026. Đức Giáo Hoàng đã chấp thuận tư cách ứng viên của ngài trong khuôn khổ Thỏa thuận lâm thời Trung Quốc-Vatican năm 2018, các điều khoản chính xác của thỏa thuận này vẫn được giữ bí mật.
Việc bổ nhiệm này làm nổi bật một tình huống phức tạp: Giáo phận này đã được Tòa Thánh công nhận một cách lặng lẽ vào những năm 1990, theo thông tin mà I.MEDIA thu thập được.
Về phần mình, Hiệp hội Công Giáo Yêu nước Trung Quốc (Cơ quan do nhà nước Trung Quốc phê chuẩn của Giáo Hội Công Giáo không được Tòa Thánh La Mã công nhận) thông báo rằng Giám mục Duan Yongkun đã được “bầu chọn” làm giám mục vào ngày 18 tháng 3. Cho đến lúc đó, ông vẫn đang giữ chức vụ tổng đại diện của giáo phận.
Giám mục Meng Qinglu, phó chủ tịch Hiệp hội Yêu nước, đã chủ trì Thánh lễ tấn phong cho vị giám mục 45 tuổi này vào thứ Tư tại nhà thờ ở Shanba. Giám mục Giáo phận Matthias Du Jiang cũng tham dự. Với tư cách là Giám Mục Phụ Tá, Giám mục Duan Yongkun sẽ tự động kế nhiệm Giám mục Du Jiang 62 tuổi trong trường hợp vị này từ chức hoặc qua đời.
Một tình huống ngoại giao phức tạp
Tuy nhiên, việc bổ nhiệm này có vẻ gây ra vấn đề, vì Giáo phận Bameng, hay Bayannur, dường như không tồn tại chính thức từ góc nhìn của Vatican: Nó không xuất hiện trong Niên giám Giáo hoàng, cuốn sách liệt kê tất cả các giáo phận Công Giáo trên toàn thế giới. Giáo phận Bameng là một trong những giáo phận được Giáo hội Yêu nước Trung Quốc thành lập vào những năm 1980, chủ yếu để thống nhất lãnh thổ giáo hội với ranh giới hành chính. Ban đầu, giáo phận này chính thức là một phần của Giáo phận Ninh Hạ, được thành lập năm 1946.
Khi được I.MEDIA hỏi về tình trạng của Giáo phận Bameng, Văn phòng Báo chí Tòa Thánh trả lời vào ngày 31 tháng 7 rằng giáo phận này đã được Tòa Thánh công nhận một cách kín đáo “vào những năm 1990” dưới thời Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II. Thông tin trong Niên giám Giáo hoàng liên quan đến Trung Quốc, nơi tình hình của Giáo hội “đặc biệt phức tạp”, là “không chính xác”, I.MEDIA được cho biết.
Thông tin này có thể giải thích tại sao, vào năm 2009, Giám mục Joseph Li Jing, khi đó là linh mục của Giáo phận Bameng, đã được Đức Benedict XVI bổ nhiệm làm giám mục của Giáo phận Ninh Hạ lân cận. Điều này cũng giải thích tại sao, một năm sau, Giám mục Matthias Du Jiang — người đã được bí mật thụ phong giám mục của Phủ doãn Tông tòa Lindong vào năm 2004 với sự chấp thuận của Rome — lại được bổ nhiệm đến Bameng với sự đồng ý của Bắc Kinh.
Một sản phẩm của Giáo hội "chính thức"
Như thường thấy với các cuộc bổ nhiệm giám mục gần đây ở Trung Quốc, Giám mục Duan Yongkun là một sản phẩm thuần túy của Giáo hội chính thức. Sinh ra ở Nội Mông trong một gia đình gốc Tây An, ngài học tại chủng viện Công Giáo Hà Bắc từ năm 2000 đến năm 2007. Sau đó, ngài theo học Đại học Bắc Kinh và Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh từ năm 2008 đến năm 2013, và được thụ phong linh mục vào năm 2011. Sau đó, ngài tiếp tục học tại Đại học Công Giáo Fuzen [Thụ Nhân] ở Đài Loan.
Sau khi trở về Bameng, ngài được giao phụ trách trung tâm đào tạo địa phương từ năm 2016 đến năm 2020. Kể từ đó, ngài đã phục vụ với tư cách là tổng đại diện của giáo phận và linh mục quản xứ của nhà thờ chính tòa giáo phận. Ngài cũng là giám đốc chi nhánh địa phương của Hội Yêu nước, đóng vai trò là đại diện của hội tại cơ quan trung ương của Đảng Cộng sản. Trong các thông cáo báo chí chính thức của Hội Yêu nước kể từ năm 2025, ngài đôi khi được gọi là “phó giám mục” hoặc “Giám Mục Phụ Tá”.