Một số luật sư giáo luật đã chỉ trích báo cáo cuối cùng của ủy ban luật giáo luật thuộc Thượng Hội đồng về tính đồng nghị, mô tả một số thay đổi được đề xuất là đi chệch khỏi giáo lý Công Giáo và trái với giáo huấn của Công đồng Vatican II.

Ủy ban, với báo cáo được Ban Thư ký chung của Thượng Hội đồng công bố ngày 30 tháng 9, đã tìm cách xác định làm thế nào những hiểu biết về thần học và giáo hội học xuất phát từ Thượng Hội đồng về Tính đồng nghị giai đoạn 2021-2024 có thể được chuyển hóa thành các quy phạm giáo luật.

Theo cha Pius Pietrzyk, một linh mục dòng Đa Minh và nhà luật học giáo hội, báo cáo của ủy ban chứa "có lẽ hai ý tưởng tạm được", nhưng ngoài ra thì dao động từ "những thay đổi hình thức ngớ ngẩn đến sự phản bội Công đồng Vatican II và hai thiên niên kỷ giáo lý về Giáo hội".

Các đề xuất lập pháp bao gồm sửa đổi 34 điều luật, trong đó có những điều luật quy định về năng lực của giáo dân trong việc thực thi các chức vụ, trách nhiệm và mục vụ trong Giáo hội. Một số điều luật khác liên quan đến các điều luật quy định về các hội đồng và hội nghị giám mục, đồng thời đề xuất những thay đổi đối với các cơ quan tham gia nhằm mục đích tăng cường sự tham gia và sứ mệnh.

Tính bất khả ngộ và Cảm thức đức tin

Một điểm gây tranh cãi chính là đề xuất trong báo cáo về việc đưa vào phần mở đầu của điều khoản 749 về giáo lý bất khả sai phạm của Giáo hoàng bằng cách đề cập đến Cảm thức đức tin, hay sự đồng thuận phổ quát của dân Chúa.

Mượn ngôn từ từ Lumen Gentium của Công đồng Vatican II, phần bổ sung được đề xuất nêu rõ rằng "toàn thể thân thể các tín hữu Kitô giáo, sau khi đã nhận được sự xức dầu của Chúa Thánh Thần, không thể sai lầm trong các vấn đề đức tin, và đặc tính này được thể hiện qua cảm nhận đức tin siêu nhiên của toàn dân khi, từ các giám mục cho đến người giáo dân cuối cùng, sự đồng thuận phổ quát của toàn thể trong các vấn đề đức tin và luân lý được chứng tỏ."

David Long, trợ lý giáo sư kiêm nhiệm tại Trường Luật Giáo hội thuộc Đại học Công Giáo Hoa Kỳ ở Washington, DC, cho biết rằng trong khi điều khoản được đề xuất nhằm mục đích chính đáng hơn trong việc công nhận về mặt pháp lý giáo huấn của Công đồng Vatican II rằng toàn thể tín hữu không thể sai lầm trong đức tin, ông tin rằng điều khoản này không thuộc về điều khoản 749, điều khoản liên quan đến việc ai có thể giảng dạy một cách bất khả sai lầm.

Thay vào đó, ông thấy nó phù hợp hơn trong điều khoản 750, cùng với lời tuyên xưng đức tin chung của Giáo hội dưới sự hướng dẫn của giáo quyền. Long cũng muốn văn bản làm rõ rằng Cảm thức đức tin chỉ có thể được thực hiện trong sự hiệp thông và dưới sự hướng dẫn của thẩm quyền giảng dạy của Giáo hội, chứ không chỉ đơn thuần là ý kiến đa số.

" Hội đồng chưa bao giờ coi nó là độc lập với giáo quyền," ông nói.

Chức thánh và quản trị

Các đề xuất gây tranh cãi khác bao gồm việc củng cố khả năng pháp lý của nam nữ giáo dân đủ điều kiện để nắm giữ các chức vụ giáo hội, đảm nhận các hoạt động mục vụ và trách nhiệm, và tham gia vào một số lĩnh vực quản trị của Giáo hội; sự tham gia của các thành viên không phải giám mục vào các hội đồng đặc biệt với số lượng bằng với các thành viên đương nhiên; và quyền điều hành của các hội nghị giám mục, bao gồm việc loại bỏ vai trò của Tòa Thánh trong việc ủy quyền cho một giáo dân hỗ trợ các lễ cưới.

Cha Gerald Murray, một luật gia về luật giáo hội và là linh mục của Tổng giáo phận New York, nói với tờ Register rằng những thay đổi được đề xuất đối với luật giáo hội "rõ ràng là một nỗ lực nhằm mở rộng quyền quản trị trong Giáo hội cho những người Công Giáo đã được rửa tội nhưng chưa được thụ phong linh mục và giám mục."

Ngài nhấn mạnh rằng "sự đổi mới này không phải là một sự điều chỉnh nhỏ trong kỷ luật của Giáo Hội Công Giáo," mà là "sự bác bỏ giáo lý của Giáo hội cho rằng ba chức vụ linh mục, tiên tri và vua chỉ được ban cho những người đã được thụ phong làm linh mục và giám mục."

Cha Murray nói rằng theo những thay đổi được đề xuất, "chức vụ ba ngôi có thể được thực hiện một phần, đặc biệt là chức vụ vương giả, bởi những người đã được rửa tội nhưng chưa được thụ phong linh mục." Hơn nữa, ngài nói rằng việc quản trị trong Giáo hội "giờ đây sẽ trở thành một quyền lực được ủy thác cho những người không phải là mục tử," điều này sẽ là "một sự sai lệch căn bản so với giáo lý Công Giáo."

Cha Pietrzyk, người giữ chức vụ phó giám mục phụ trách hành chính của Tỉnh dòng Đa Minh Thánh Giuse, nói với tờ Register rằng công việc của ủy ban "thực chất là một nỗ lực nhằm tách rời quyền lực quản trị khỏi quyền lực của các dòng tu theo cách sẽ làm suy yếu tính thánh thiêng của Giáo hội và về cơ bản biến Giáo hội thành một cộng đồng Tin Lành nhưng vẫn có giáo hoàng."

Ngài đặc biệt chỉ trích đề xuất cho phép các thẩm phán không chuyên tham gia xét xử tại các tòa án giáo hội.

"Quan niệm về một hội đồng tư pháp được cấu thành hoàn toàn từ những người không có quyền thụ phong chức linh mục là một quan điểm cách mạng, và quan điểm thần học làm nền tảng cho đường lối đó sẽ làm suy yếu bản chất của Giáo hội một cách cơ bản," ngài nói. "Hơn nữa, nó hoàn toàn trái ngược với giáo huấn của Công đồng Vatican II, đặc biệt là trong Lumen Gentium, vốn đã làm rõ sự thống nhất giữa hai bên." Cha Pietrzyk cho biết điều này được thể hiện trong điều khoản 129, mà theo ngài, "văn kiện này, một cách trớ trêu - hoặc thiếu hiểu biết - lại không tìm cách sửa đổi."

Về phần mình, Giáo sư Long cho biết, mặc dù ông rất coi trọng những lo ngại về mặt giáo lý liên quan đến mối liên hệ giữa việc quản trị và chức sắc tôn giáo, nhưng luật hiện hành đã cho phép các thẩm phán không phải là giáo sĩ, và do đó, theo quan điểm của ông, "việc giáo sĩ không phải là giáo sĩ thực thi quyền tài phán tự nó không phải là sự vi phạm giáo lý." Thay vào đó, ông cho biết mối quan ngại của ông là về "phạm vi của thẩm quyền được đề xuất mà giới hạn của nó vẫn chưa rõ ràng" và cần phải được "xác định rõ."

Giáo sư Long cũng hoan nghênh hai đề xuất trong văn kiện: bắt buộc thành lập các hội đồng mục vụ ở cấp giáo phận, và yêu cầu sự đồng thuận của hội đồng linh mục đối với một số quyết định quan trọng của giám mục.

"Điều đó sẽ trao cho hội đồng đó một vai trò ràng buộc trong các vấn đề như tái cấu trúc giáo xứ," ông nói với tờ Register. "Giáo hội nên hoan nghênh sự tham gia và trách nhiệm giải trình mạnh mẽ hơn, nhưng việc yêu cầu sự đồng thuận vượt quá phạm vi tham khảo ý kiến. Luật pháp cần phải giải quyết vấn đề giám mục thực hiện trách nhiệm của mình như thế nào khi không đạt được thỏa thuận. "

Văn bản không ràng buộc

Ngoài những sửa đổi trước mắt, ủy ban cho biết về lâu dài, "nhu cầu rõ ràng" là cần phải sửa đổi toàn diện cả bộ luật giáo luật Latinh và Đông phương để kết hợp những hiểu biết về thần học và giáo hội học của Công đồng.

Ban Thư ký Thượng Hội đồng cho biết báo cáo này là một văn bản đang được soạn thảo — do đó, nó là một văn bản tư vấn chứ không mang tính ràng buộc. Các đề xuất trong báo cáo sẽ cần sự chấp thuận của Giáo hoàng, và bất kỳ thay đổi pháp lý thực tế nào cũng cần được ban hành chính thức.

Cha Pietrzyk, người từng là thẩm phán tại tòa án giáo hội của Tổng giáo phận phục vụ quân đội, nói: "May mắn thay, tôi nghĩ toàn bộ việc này là vô hiệu. Bản thân văn kiện này không có giá trị pháp lý." Nhận thấy số lượng người tham gia ít ỏi và "bản chất cực đoan" của một số ý tưởng, ngài cho rằng những yếu tố này khiến báo cáo "có rất ít giá trị đạo đức".

"Văn kiện này nên được giữ nguyên như nó vốn có," ngài nói, "một chú thích kỳ lạ trong lịch sử Giáo hội."

Người điều phối ủy ban gồm 10 thành viên là Đức Tổng Giám Mục Filippo Iannone, nhà lãnh đạo Bộ Văn bản Pháp luật vào thời điểm thành lập ủy ban, và hiện nay là nhà lãnh đạo Bộ Giám mục.

Các thành viên khác của ủy ban bao gồm Hồng Y Gianfranco Ghirlanda, người mà theo lời Cha Pietrzyk, đã "thúc đẩy một quan điểm cực đoan về giáo lý Giáo Hội tập trung vào quyền ủy quyền của Giáo hoàng Rôma trong suốt 40 năm qua."

Một thành viên khác là Myriam Wijlens, một luật gia người Hòa Lan, người luôn nhiệt thành ủng hộ việc cho phép những người đã được rửa tội tham gia vào quá trình phân định và ra quyết định, cũng như sự tham gia đầy đủ của phụ nữ vào đời sống lập luận và lãnh đạo của Giáo hội. Nói chung, bà Wijlens đã đóng một vai trò then chốt trong tiến trình Thượng Hội đồng.

Source:National Catholic Register