Trong phiên họp hôm nay tại Vatican nhân kỷ niệm 10 năm Tông huấn Amoris Laetitia (Niềm vui Yêu thương), vị Hồng Y người Ấn Độ kiêm Chủ tịch Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC) đã mô tả những chuyển biến mà châu lục này đang đối diện giữa bối cảnh bất ổn kinh tế và sự phân cực về tôn giáo. Đối với ngài, "chúng ta không đặt câu hỏi về những gì các gia đình còn thiếu, mà là về những gì Thiên Chúa đang thực hiện ngay giữa lòng họ."

Hãng tin AsiaNews, từ Bangkok, Ngày 8 tháng 10 năm 2026, đánh đi bản tin sau đây:

Bangkok (AsiaNews) – Hôm nay, trong ngày thứ hai của hội nghị tại Vatican kỷ niệm 10 năm Tông huấn Amoris Laetitia, Đức Hồng Y Filipe Neri Ferrão – Tổng Giám mục giáo phận Goa và Daman – đã có bài phát biểu về tình hình các gia đình.



Trong bài phát biểu của mình, vị Hồng Y – người đang giữ chức Chủ tịch Hội đồng Giám mục Công Giáo Ấn Độ (CCBI) và Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC) – đã xem xét những chuyển biến đang tác động đến các gia đình tại Ấn Độ và khắp châu Á. Ngài nhận định rằng: "Không có một khuôn mẫu duy nhất nào cho gia đình lý tưởng; thay vào đó là một bức tranh đa dạng và đầy thách thức với nhiều thực tại khác nhau, đan xen giữa niềm vui, hy vọng, những cuộc đấu tranh và cả những tổn thương."

Lấy cảm hứng từ chủ đề của ngày họp là "Gia đình ngày nay: thực tại, vẻ đẹp và thách thức", vị Hồng Y kêu gọi Giáo hội hãy bắt đầu bằng việc lắng nghe những trải nghiệm thực tế của các gia đình, thay vì đưa ra những câu trả lời có sẵn.

Gia đình vẫn là nơi "sự sống được đón nhận, các mối tương quan được hình thành, các giá trị Tin Mừng được truyền tải và đức tin được sống qua những câu chuyện độc đáo của mỗi cá nhân." Tuy nhiên, cùng lúc đó, đời sống gia đình tại châu Á cũng đang trải qua "những chuyển biến sâu xa và triệt để."

Ba thay đổi đang diễn ra tại châu Á

Theo Đức Hồng Y Ferrão, có ba thay đổi đang làm thay đổi diện mạo của các gia đình châu Á.

Thay đổi thứ nhất liên quan đến bản sắc và cơ cấu gia đình: các gia đình truyền thống với nhiều thế hệ cùng chung sống đang dần nhường chỗ cho các gia đình hạt nhân (gia đình nhỏ gồm cha mẹ và con cái) với quy mô nhỏ hơn; đồng thời, các hình thức chung sống và các kiểu quan hệ mới cũng đang xuất hiện tại các khu vực đô thị.

Bên cạnh đó là sự gia tăng của các cuộc hôn nhân khác tôn giáo; điều này đặt ra những vấn đề mới trong xã hội châu Á liên quan đến việc thực hành và truyền dạy đức tin ngay trong gia đình.

Thay đổi thứ hai là điều mà vị Hồng Y mô tả là sự chuyển dịch "từ sự gắn bó với cội nguồn sang sự di động" (tính hay di chuyển). Quá trình đô thị hóa, tăng trưởng kinh tế, các mô hình phát triển mới và khả năng tiếp cận giáo dục tốt hơn đang thúc đẩy ngày càng nhiều người di chuyển—dù là trong nội bộ quốc gia hay xuyên biên giới—để tìm kiếm những cơ hội tốt đẹp hơn.

"Nhiều gia đình được giao phó cho sự chăm sóc mục vụ của chúng tôi không còn là những hộ gia đình gắn bó với một giáo xứ duy nhất nữa," Đức Hồng Y Ferrão nhận định.

Bên cạnh đó còn có một sự thay đổi thứ ba, liên quan đến các điều kiện vật chất, khiến việc xây dựng gia đình ngày càng trở nên khó khăn. Theo Đức Hồng Y, Ấn Độ và châu Á đang cùng đối mặt với một nghịch lý: "Sự tăng trưởng diễn ra nhanh chóng nhưng thiếu bình đẳng; các cơ hội đang mở rộng nhưng khả năng tiếp cận chúng vẫn còn mang tính phân biệt đối xử."

Quả thực, không phải ai cũng có cùng trải nghiệm về phẩm giá sự sống, giá trị của lao động và sự bảo vệ các quyền lợi. "Sự bấp bênh về kinh tế, nghèo đói, thất nghiệp và nỗi lo âu về tương lai đang đè nặng lên nhiều gia đình."

Đối với các gia đình Kitô giáo tại nhiều nơi ở Ấn Độ và châu Á, còn có thêm thách thức từ sự phân cực tôn giáo ngày càng gia tăng, khiến việc công khai thể hiện và truyền lại đức tin trở nên ngày càng khó khăn.

Tuy nhiên, Đức Hồng Y Ferrão nhấn mạnh rằng việc tập trung vào những khó khăn này không có nghĩa là bỏ qua "vẻ đẹp" vẫn luôn hiện hữu trong cuộc sống thường ngày. Đó, trên hết, là vẻ đẹp của các mối tương quan, thể hiện qua sự quan tâm, chăm sóc dành cho trẻ em, người cao tuổi, người bệnh và những người dễ bị tổn thương nhất.

"Qua những cử chỉ ân cần như vậy, các gia đình chúng ta làm cho tình yêu của Thiên Chúa trở nên hữu hình—một tình yêu tỏa sáng qua sự hy sinh quên mình, được nuôi dưỡng bằng lòng kiên nhẫn và được đóng ấn bằng sự trung tín," ngài nói.

Ngoài ra còn có khả năng kiên trì và hy vọng, ngay cả "giữa cảnh nghèo khó, di cư và những điều bất định," khi các gia đình vẫn tiếp tục kiến tạo nên những không gian của niềm vui và niềm hy vọng.

Cuối cùng là khả năng đối thoại—một yếu tố đặc biệt quan trọng tại châu lục vốn mang đậm sự đa dạng về tôn giáo và văn hóa.

Hãy học hỏi từ các gia đình cách thức để thay đổi Giáo hội

Tình hình thực tế cũng dẫn đến sự thay đổi trong cách thức Giáo hội đồng hành cùng các gia đình.

Đức Hồng Y Ferrão giải thích rằng, sau khi Tông huấn Amoris Laetitia được công bố vào năm 2016, các Giáo hội tại Ấn Độ và châu Á đã chọn cách ưu tiên hàng đầu là lắng nghe các gia đình. Công tác chuẩn bị hôn nhân được xem là khởi đầu cho một hành trình trọn đời; đồng thời, các chương trình canh tân đời sống tâm linh và đồng hành dành cho các cặp vợ chồng cùng con cái cũng được triển khai, song song với việc đào tạo các gia đình và giáo dân tích cực tham gia vào công tác mục vụ.

Đức Hồng Y chia sẻ: “Bản thân công tác mục vụ cũng là một tiến trình phân định. Chúng ta không đến với những câu trả lời có sẵn. Chúng ta cùng phân định với các gia đình, và qua đó, chúng ta nhận ra chính Giáo hội cũng đang được mời gọi thay đổi. Vì lý do này, Giáo hội cần chuyển mình từ ‘sứ mạng hướng về gia đình’ sang ‘sứ mạng đồng hành giữa lòng gia đình’.”

Quả thực, “Chúng ta không thể dẫn dắt mọi người khi chỉ đứng từ xa và chỉ tay về phía đích đến. Chúng ta cần trở thành ngọn hải đăng và cả ánh đèn đường: một bên chỉ ra đường chân trời, còn bên kia soi sáng bước đi kế tiếp và cùng đồng hành sát bên.” Các gia đình không chỉ là những người đón nhận sự chăm sóc. Họ là những cộng sự của Giáo hội trong sứ mạng.”

Cách tiếp cận này cũng đòi hỏi một cái nhìn khác về sự mong manh. “Sự mong manh không đồng nghĩa với việc thiếu vắng ân sủng,” Đức Hồng Y nói. “Nếu biết lắng nghe, ta sẽ nhận ra sự khôn ngoan và lòng trung tín hiện diện song hành cùng nỗi đau. Vì thế, thay vì tự hỏi các gia đình đang thiếu hụt điều gì, chúng ta hãy nhìn xem Thiên Chúa đang thực hiện điều gì ngay giữa lòng họ.”

Đức Hồng Y đã dẫn chứng câu chuyện về một linh mục; khi đến thăm một đôi vợ chồng trẻ có hai con, ngài nhận thấy những khó khăn ẩn giấu đằng sau vẻ ngoài của một gia đình tưởng chừng như bình thường.

Người chồng làm việc nhiều giờ liền, còn người vợ thì bị giằng co giữa việc chăm sóc con cái và quán xuyến gia đình; hệ quả là cha mẹ có rất ít thời gian trò chuyện với nhau, trong khi con cái lại dành phần lớn thời gian cho điện thoại.

Vị linh mục đã lắng nghe và khuyến khích hai vợ chồng cởi mở chia sẻ với nhau. Họ quyết định thực hiện những thay đổi nhỏ: dành một buổi tối trong tuần không dùng điện thoại, cùng dùng bữa mỗi ngày và dành vài phút cầu nguyện chung với các con.

“Những khó khăn vẫn còn đó, nhưng họ đã cùng nhau đối diện với chúng,” Đức Hồng Y Ferrão nhận định.

Trải nghiệm ấy cũng đã khơi nguồn cho một hình thức mục vụ gia đình mới tại giáo xứ, bao gồm việc thành lập một ủy ban chuyên trách về gia đình, tổ chức các chuyến thăm hỏi tại nhà và huy động những cặp vợ chồng dày dạn kinh nghiệm đồng hành cùng các cặp đôi trẻ hơn.

“Công cuộc mục vụ gia đình đích thực của vị linh mục không bắt đầu bằng một chương trình cụ thể nào, mà khởi đầu từ những chuyến thăm hỏi, những cuộc trò chuyện và tinh thần sẵn sàng lắng nghe,” Đức Hồng Y chia sẻ.

Ngài kết lời bằng một câu hỏi dành cho hành trình hiệp hành của Giáo hội: “Chúa Thánh Thần đang mời gọi Giáo hội thay đổi điều gì – không chỉ trong những việc chúng ta làm cho các gia đình, mà còn trong cách chúng ta thấu hiểu, đồng hành và trao quyền để họ trở thành những người làm chứng cho Tin Mừng và là nơi chốn bền vững cho sự mặc khải của Thiên Chúa?”