“Chúa Thánh Thần thường lên tiếng qua chính những hoàn cảnh đầy thách thức đối với chúng ta.”

Michelle La Rosa của tạp chí The Pillar, ngày 8 tháng 10 năm 2026, cho hay: Đức Giáo Hoàng Leo XVI đã mời gọi những người tham dự một hội nghị toàn cầu cùng suy tư về cách Giáo hội có thể loan báo trọn vẹn giáo huấn của mình về hôn nhân và gia đình cho những người đang sống trong các hoàn cảnh mong manh.

“Sự mong manh cần được đặc biệt quan tâm, bởi nó có thể định hình sâu sắc cách con người nhìn nhận bản thân, tương lai của mình, và thậm chí cả mối tương quan của họ với Thiên Chúa và với Giáo hội,” Đức Giáo Hoàng nói trong bài phát biểu khai mạc vào thứ Tư.

“Trải nghiệm về sự mong manh đặt ra câu hỏi liệu chúng ta có thể tiếp tục gần gũi nhau khi cuộc sống không còn diễn ra như những gì đã kỳ vọng, và liệu chúng ta có thể nhận ra tác động của ân sủng ngay cả trong những hoàn cảnh đầy rẫy những giới hạn, thương tích và những thất bại nhãn tiền hay không.”

Đức Giáo Hoàng đã có bài phát biểu vào ngày 7 tháng 10, mở đầu cho hội nghị kéo dài một tuần của các giám mục từ khắp nơi trên thế giới; hội nghị này được triệu tập để suy tư về Tông huấn Amoris laetitia (Niềm vui Yêu thương) năm 2016.

Được Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô ban hành, Amoris laetitia là một văn kiện dài và bao quát nhiều khía cạnh về đời sống gia đình, đề cập đến các chủ đề như chuẩn bị hôn nhân, nuôi dạy con cái và linh đạo hôn nhân.

Tuy nhiên, tông huấn này đã thu hút nhiều sự chú ý – cũng như gây ra nhiều tranh cãi – xoay quanh một chú thích đề cập đến việc lãnh nhận các bí tích của người Công Giáo đã ly dị và tái hôn.

Tại đoạn 305, tông huấn viết rằng “một mục tử không thể cảm thấy hài lòng khi chỉ đơn thuần áp dụng các quy tắc luân lý cho những người đang sống trong các hoàn cảnh ‘bất hợp lệ’, như thể đó là những hòn đá để ném vào cuộc sống của họ vậy.” Đoạn văn này nói thêm rằng: “do các hình thức chi phối và các yếu tố giảm khinh, có thể xảy ra trường hợp một người đang sống trong tình trạng tội lỗi khách quan – nhưng có thể không phải chịu trách nhiệm về mặt chủ quan, hoặc không hoàn toàn chịu trách nhiệm – vẫn có thể đang sống trong ân sủng của Thiên Chúa, có thể yêu thương và cũng có thể tăng trưởng trong đời sống ân sủng và đức ái, đồng thời nhận được sự trợ giúp của Giáo hội để đạt được điều này.”

Một chú thích trong đoạn văn cho biết sự trợ giúp đó “có thể bao gồm sự trợ giúp của các bí tích” và nói thêm rằng Bí tích Thánh Thể “không phải là phần thưởng dành cho những người hoàn hảo, mà là phương thuốc và nguồn dưỡng nuôi mạnh mẽ cho những người yếu đuối.”

Sau đó, các giám mục thuộc vùng Buenos Aires tại Argentina đã ban hành một văn bản hướng dẫn dành cho các linh mục của họ, trong đó kêu gọi việc cùng phân định với các cặp đôi đang sống trong tình trạng hôn nhân bất hợp lệ về việc liệu họ có thể rước lễ và xưng tội hay không, nếu “trong một trường hợp cụ thể, người ta công nhận rằng có những hạn chế làm giảm bớt trách nhiệm và mức độ phạm tội.”

“Amoris laetitia mở ra cánh cửa để tiếp cận các bí tích Hòa giải và Thánh Thể,” các giám mục Buenos Aires khẳng định.

Sau đó, Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô tuyên bố rằng không có cách diễn giải nào khác về văn kiện này; đồng thời, vào năm 2023, Bộ Giáo lý Đức tin cho biết Đức Giáo Hoàng đã đưa văn bản hướng dẫn của các giám mục Buenos Aires vào Acta Apostolicae Sedis (Công báo Tòa Thánh), và do đó, văn bản này được coi là “huấn quyền đích thực.”

Những người chỉ trích văn bản của Buenos Aires cũng như cách diễn đạt trong phần chú thích cho rằng điều này dường như đi ngược lại hoàn toàn với kỷ luật bí tích và giáo huấn của Giáo hội về hôn nhân.

Vào tháng 3 năm 2026, Đức Giáo Hoàng đã kêu gọi tổ chức một cuộc họp mặt toàn cầu của các giám mục để suy tư về kỷ niệm mười năm văn kiện Amoris laetitia.

Cuộc họp mặt này diễn ra từ ngày 7 đến ngày 14 tháng 10 tại Vatican với chủ đề: “Mười năm sau Amoris laetitia: loan báo Tin Mừng cùng các gia đình ngày nay.”

Tất cả 115 hội đồng giám mục trên toàn thế giới đều có đại diện tham dự sự kiện này, cũng như toàn bộ 15 Giáo Hội Công Giáo Đông phương sui iuris (có quyền tự quản). Tham gia cùng họ là 11 cặp vợ chồng hoặc gia đình, cùng với 26 "chuyên gia" và 16 "người điều phối".

Trước cuộc gặp gỡ, đã có những câu hỏi đặt ra về việc liệu sự kiện này có tập trung vào các vấn đề gây tranh cãi trong tông huấn Amoris Laetitia hay không.

Trong bài phát biểu khai mạc, Đức Giáo Hoàng không trực tiếp đề cập đến những chủ đề gây tranh cãi trong văn kiện này.

Tuy nhiên, ngài đã nói về sự cần thiết phải mang đến "sự trọn vẹn trong giáo huấn của Tin Mừng về gia đình" cho những người đang ở trong hoàn cảnh mong manh, dễ bị tổn thương.

"Vậy thì, mọi người sẽ gặp gỡ một Giáo hội như thế nào vào đúng thời điểm họ cảm thấy yếu đuối nhất? Liệu các cộng đoàn của chúng ta có giúp họ nhận ra rằng họ vẫn có chỗ đứng, có trách nhiệm và có những ân huệ để đóng góp hay không?" – ngài đặt vấn đề.

Ngài kêu gọi "những phương thức mới mẻ để loan báo Tin Mừng, trao ban ân sủng bí tích, đồng hành cùng các gia đình và làm hiện rõ sự dịu hiền mà qua đó Chúa Kitô vẫn tiếp tục bước đi giữa dân Người."

"Là những mục tử, chúng ta lãnh nhận trách nhiệm – dù thuận tiện hay không – trong việc loan báo vẻ đẹp của kế hoạch Thiên Chúa dành cho hôn nhân và gia đình, cũng như lời mời gọi của Người về tình yêu và sự dịu hiền," ngài nói. "Điều này đòi hỏi chúng ta phải đồng hành cùng mọi người khi họ nỗ lực sống ơn gọi của mình trong những hoàn cảnh cụ thể của cuộc sống."

Đức Giáo Hoàng ví cuộc gặp gỡ này với những câu chuyện trong Kinh Thánh, khi các Tông đồ định kỳ quy tụ lại để "thuật lại tất cả những gì..." Chúa đã định đoạt số phận của họ rồi.” Ngài khuyến khích những người hiện diện chia sẻ kinh nghiệm của họ trong thập niên qua kể từ khi thông điệp Amoris laetitia được ban hành, và đối diện với những câu hỏi khó khăn bằng lòng can đảm.

“Trong nhiều bối cảnh, một khoảng cách ngày càng lớn đã xuất hiện giữa cách thức sống với tình dục và sự thân mật với quan niệm Kitô giáo về hôn nhân. Giới trẻ vẫn khao khát tình yêu, lòng chung thủy và sự thuộc về, nhưng nhiều người lại thấy khó khăn trong việc đón nhận cách thức mà quan niệm về tình yêu đó có thể hình thành trong cuộc sống của chính họ hoặc tin rằng một cam kết trọn đời là điều kiện để đạt được điều họ mong muốn. “Sự bất ổn về kinh tế, di cư, bạo lực, cô đơn và các hình thức yếu đuối về mặt cảm xúc khác cũng định hình những lựa chọn mà mọi người đưa ra và những khả năng mà họ có thể hình dung cho tương lai của mình,” ngài nói.

Ngài cũng yêu cầu những người tham dự lắng nghe những trải nghiệm thực tế của các gia đình, và từ sự khôn ngoan mà họ có thể chia sẻ.

“Chúa Thánh Thần thường nói qua chính những hoàn cảnh thử thách chúng ta, và soi sáng cho chúng ta để chúng ta có thể khám phá ra lòng thương xót của Chúa và ân sủng cứu độ của Chúa Kitô có thể đến với các gia đình chúng ta ngày nay như thế nào, đặc biệt là trong sự yếu đuối và kiên cường của họ, trong những hy vọng và thất vọng của họ, trong khát vọng hiệp thông và tìm kiếm ý nghĩa của họ,” ngài nói.

Trong thông điệp chào mừng những người tham dự, Đức Hồng Y Kevin Farrell, Bộ trưởng Bộ Giáo dân, Gia đình và Đời sống, đã trích dẫn thông điệp ngày 19 tháng 3 của Đức Giáo Hoàng Leo công bố cuộc gặp gỡ tháng 10, trong đó Đức Giáo Hoàng nói rằng Familiaris consortio và Amoris laetitia của Đức Giáo Hoàng Gio-an Phao-lô II “đều đã củng cố cam kết về giáo lý và mục vụ của Giáo hội đối với việc phục vụ giới trẻ, các cặp vợ chồng và các gia đình.”

“Giờ là lúc để suy gẫm về hành trình chúng ta đã trải qua trong các Giáo hội, để nhìn về phía trước những thách thức đang chờ đợi và tự hỏi điều gì có thể làm cho việc rao giảng Tin Mừng trở nên phù hợp hơn với các gia đình, để họ có thể tái khám phá và sống ơn gọi Kitô giáo của mình với nhận thức sâu sắc hơn,” ngài nói.

“Chúng ta đang sống trong thời đại biến đổi văn hóa và xã hội nhanh chóng, điều đã định hình sâu sắc thực trạng gia đình trong 10 năm qua,” Đức HY Farrell nói, chỉ ra sự thế tục hóa, chủ nghĩa cá nhân và kỹ thuật là những động lực thúc đẩy sự thay đổi xã hội này.

Đồng thời, mọi người đang trải nghiệm “những câu hỏi mới về ý nghĩa cuộc sống, và một khát vọng về những mối quan hệ chân thành, bền vững và hiệu quả,” ngài nói tiếp.

“Giáo lý, thiết yếu cho sự đào tạo Kitô hữu, vẫn không thể thiếu, nhưng trong nhiều bối cảnh, nó không thể tự mình duy trì việc truyền bá đức tin và phát triển mối quan hệ bản thân với Chúa giữa các thế hệ trẻ. Thật vậy, chúng ta không thể coi thường gia đình và môi trường xã hội mà trong quá khứ đã góp phần gần như tự nhiên vào việc gìn giữ đời sống Kitô giáo trong gia đình.”

Trong bài suy niệm khai mạc dành cho những người tham dự, Sơ Helen Alford, OP, trưởng khoa khoa học xã hội tại Đại học Giáo hoàng Thánh Thomas ở Rome, cũng nhấn mạnh điều mà bà mô tả là sự liên tục giữa Familiaris consortio và Amoris laetitia.

Cả hai văn kiện, bà nói, “đều nhằm duy trì lý tưởng, ‘luật pháp là một ân huệ của Thiên Chúa chỉ ra con đường,’ cũng như thừa nhận rằng nhiều người không thể hoàn toàn ‘hiểu, trân trọng hoặc… thi hành những yêu cầu khách quan của luật pháp’.”

“Ba mươi lăm năm đã trôi qua giữa hai văn kiện này, trong thời gian đó, hoàn cảnh sống của gia đình Kitô giáo đã trải qua nhiều sự phát triển mới.” Như trong các trường hợp khác, chẳng hạn như trong giáo huấn xã hội của Giáo hội, khi tình hình xã hội hỗn loạn và thay đổi nhanh chóng, cần phải tìm ra những cách thức mới để kết hợp cả ‘những yêu cầu khách quan của luật pháp’ (AL 295) và ‘luật tiến triển dần dần’ (FC 34) mà nhiều người trải nghiệm khi cố gắng hòa nhập vào đó,” bà nói.

“Cả Familiaris consortio và Amoris laetitia đều cố gắng làm điều này trong các bối cảnh lịch sử khác nhau của chúng.”

Sơ Alford cũng suy gẫm về gia đình như là những người vừa truyền giáo vừa cần được truyền giáo. Bà nhận thấy rằng gia đình thường là nơi đầu tiên mọi người đón nhận sự rao giảng Tin Mừng.

“Đồng thời, nhiều gia đình trong hoàn cảnh đau khổ và thiếu thốn có thể nhận được sự giúp đỡ to lớn trong việc đối diện với thử thách của họ khi nghe Tin Mừng được rao giảng, đón nhận cái nhìn mới mẻ mà Tin Mừng mang lại cho chúng ta về cuộc sống và, do đó, ân sủng của các bí tích,” bà nói.

“Chính những căng thẳng, áp lực và sự đổ vỡ trong đời sống gia đình có thể được chịu đựng với lòng kiên cường hơn và với niềm hy vọng rằng chúng có thể được vượt qua bằng cách kết hợp chúng với những đau khổ của Chúa Kitô.”

Nhắc lại sự nhấn mạnh của Đức Giáo Hoàng Leo về sự cần thiết phải đồng hành cùng các gia đình trong những lúc yếu đuối, Sơ Alford nhấn mạnh rằng “Vẻ đẹp của ơn gọi hôn nhân được tìm thấy qua, cùng và trong sự yếu đuối của nó, không chỉ vì sự yếu đuối có thể khơi dậy lòng tin vào Chúa, và lòng tin vào Chúa khơi dậy khát vọng thánh thiện.”

Bà chỉ ra câu chuyện về người phụ nữ Samari trong Tin Mừng Gioan như một ví dụ của việc “rao giảng Tin Mừng cho và thông qua một người đang ở trong hoàn cảnh gia đình bấp bênh.”

Bà cho biết, công cuộc loan báo Tin Mừng phải bắt đầu bằng một cuộc gặp gỡ khơi dậy niềm khao khát nơi người đối diện.

“Tiếp đó là giai đoạn mà chúng ta thường muốn tránh né: đối diện với những đổ vỡ và yếu đuối của người đối thoại, bởi chính chúng ta cũng hiểu rõ mình cần đến lòng thương xót của Thiên Chúa biết bao,” bà nói tiếp. “Tuy nhiên, theo mô hình này, việc đối diện đó là cần thiết—không phải để lên án, mà để làm cho cuộc gặp gỡ trở nên chân thực hơn và khiến niềm khao khát được giúp đỡ trở nên mãnh liệt hơn.”

“Chỉ khi đó, theo mô hình này, chúng ta mới được mời gọi chia sẻ những điều mình cần truyền đạt,” bà nói, đồng thời lưu ý rằng tiến trình này sẽ đưa người được đón nhận Tin Mừng trở thành người loan báo Tin Mừng cho những người khác.

Sau phần chia sẻ của Sơ Alford, các tham dự viên bắt đầu thảo luận theo nhóm nhỏ—hoạt động sẽ kéo dài trong nhiều ngày—để xem xét các chủ đề đã được đề ra: Gia đình ngày nay: thực trạng, vẻ đẹp và những thách đố; Giới trẻ và việc khám phá ơn gọi hôn nhân; Những năm tháng đầu của đời sống hôn nhân: giai đoạn mang tính quyết định; Giữa những khó khăn của cuộc sống: đồng hành và nâng đỡ; và Gia đình Kitô giáo với tư cách là chủ thể trong sứ mạng của Giáo hội.

Mỗi nhóm sẽ trình bày một bản báo cáo tóm tắt trước toàn thể hội nghị, tiếp đó là thời gian dành cho các ý kiến đóng góp thêm trong phiên họp toàn thể.

Các cuộc thảo luận diễn ra trong năm ngày chuyên đề sẽ được tổng hợp thành một bản báo cáo tóm tắt. Một ủy ban bao gồm các đại diện của hội nghị sẽ rà soát để đảm bảo bản báo cáo phản ánh trung thực những nội dung đã được thảo luận.

Vào ngày cuối cùng, thứ Tư ngày 14 tháng 10, Đức Giáo Hoàng sẽ cử hành Thánh lễ tại Quảng trường Thánh Phêrô. Sau đó, hội nghị sẽ thảo luận về bản báo cáo tóm tắt trước khi trình lên Đức Giáo Hoàng; ngài sẽ có bài phát biểu kết thúc. Bản tóm tắt này sẽ được công bố như một tài liệu làm việc, chứ không phải là văn bản nhằm thay thế Tông huấn Amoris Laetitia.