Khi sự mong chờ ngày càng tăng cao đối với thông điệp giáo hoàng đầu tiên của Đức Giáo Hoàng Leo XIV, những giáo huấn gần đây đã hé lộ những đường nét trong cách tiếp cận của Giáo Hội Công Giáo đối với trí tuệ nhân tạo.
Jonah McKeown của hãng tin EWTNNews, trong bản tin ngày 15 tháng 5 năm 2026, nhận định rằng: Đức Giáo Hoàng Leo XIII nổi tiếng với sự tham gia của ngài vào những thay đổi xã hội sâu sắc của cuộc cách mạng kỹ nghệ, đặc biệt là thông qua thông điệp năm 1891 của ngài, Rerum Novarum.
Người kế nhiệm của ngài, Đức Giáo Hoàng Leo XIV, đã chọn tên giáo hoàng của mình, một phần vì mong muốn giải quyết những gì ngài gọi là “cuộc cách mạng kỹ nghệ” tiếp theo — những phát triển trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) “đặt ra những thách thức mới cho việc bảo vệ phẩm giá con người, công lý và lao động.”
Mặc dù chưa được Vatican công bố, thông điệp đầu tiên của Đức Giáo Hoàng Leo trong triều đại của ngài sẽ sớm được ban hành và dự kiến sẽ đề cập đến những thách thức đạo đức mà trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra và những hậu quả sâu sắc mà nó có thể gây ra đối với công việc của con người, các mối quan hệ xã hội và phẩm giá của con người.
Trong khi thế giới chờ đợi thêm hướng dẫn về AI từ Đức Thánh Cha, đây là tóm tắt một số thành phần quan trọng nhất trong phản ứng của Giáo hội cho đến nay đối với hiện tượng AI.
Tháng 2 năm 2020: Lời kêu gọi của Rome về đạo đức AI
Học viện Giáo hoàng về Sự sống đã ban hành “Lời kêu gọi của Rome về đạo đức AI” vào năm 2020, và một số công ty kỹ thuật toàn cầu lớn, bao gồm Microsoft và Cisco, đã ký cam kết. Tài liệu tương đối ngắn gọn này kêu gọi việc sử dụng AI một cách có đạo đức, được hướng dẫn bởi các nguyên tắc minh bạch, bao gồm, trách nhiệm giải trình, công bằng, độ tin cậy, an ninh và quyền riêng tư. Tài liệu lưu ý rằng AI phải phục vụ tất cả mọi người mà không phân biệt đối xử, tránh bóc lột và giúp mọi người phát triển khả năng của chính họ. “Khi chúng ta thiết kế và lên kế hoạch cho xã hội tương lai, việc sử dụng trí tuệ nhân tạo phải tuân theo các hình thức hành động hướng đến xã hội, sáng tạo, kết nối, hiệu quả, có trách nhiệm và có khả năng tác động tích cực đến đời sống cá nhân và xã hội của các thế hệ trẻ,” bản cam kết nêu rõ.
Tháng 1 năm 2025: Antiqua et Nova
Hướng dẫn chuyên sâu nhất mà Vatican đã cung cấp cho đến nay về trí tuệ nhân tạo có thể được tìm thấy trong Antiqua et Nova (“cũ và mới”), một tài liệu dài khoảng 30 trang được ban hành dưới thời Đức Giáo Hoàng Phanxicô vào tháng 1 năm 2025.
Tài liệu này đối lập bản chất quan hệ và tìm kiếm sự thật của nhân loại với các hệ thống trí tuệ nhân tạo hiện đại, hoạt động chủ yếu thông qua nhận dạng mẫu và thiếu các chiều cạnh sáng tạo, tâm linh và đạo đức của tư duy con người.
Kêu gọi một khuôn khổ đạo đức mạnh mẽ để hướng dẫn sự phát triển và triển khai trí tuệ nhân tạo, tài liệu chỉ ra một số cạm bẫy tiềm tàng của sự phát triển trí tuệ nhân tạo và nhấn mạnh rằng kỹ thuật này phải luôn tôn trọng và thúc đẩy phẩm giá vốn có của mỗi con người. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo nên thúc đẩy chúng ta “đánh giá lại một cách mới mẻ về tất cả những gì thuộc về con người,” tài liệu nói thêm.
Tháng 5 năm 2025: Bài phát biểu trước Hồng Y đoàn
Lần đầu tiên Đức Giáo Hoàng Leo đề cập công khai đến trí tuệ nhân tạo (AI) là vào ngày thứ hai ngài nhậm chức Giáo hoàng, trong bài phát biểu trước Hồng Y đoàn:
“Trong thời đại của chúng ta, Giáo hội trao tặng cho mọi người kho tàng giáo huấn xã hội của mình để đáp lại một cuộc cách mạng kỹ nghệ khác và những phát triển trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, những điều đặt ra những thách thức mới cho việc bảo vệ phẩm giá con người, công lý và lao động.”
Tháng 6 năm 2025: Thông điệp gửi Hội nghị thường niên lần thứ hai về Trí tuệ nhân tạo, Đạo đức và Quản trị doanh nghiệp
Trong bài phát biểu tại một hội nghị ở Rome, Đức Giáo Hoàng Leo lưu ý rằng việc thừa nhận và tôn trọng những gì là đặc trưng riêng của con người, đặc biệt là phúc lợi của trẻ em, là điều thiết yếu trong việc thảo luận về bất cứ khuôn khổ đạo đức thích hợp nào cho việc quản trị AI. Con đường phía trước “bao gồm việc xem xét đến hạnh phúc của con người không chỉ về vật chất, mà còn cả về trí tuệ và tinh thần; nó có nghĩa là bảo vệ phẩm giá bất khả xâm phạm của mỗi con người và tôn trọng sự giàu có về văn hóa và tinh thần cũng như sự đa dạng của các dân tộc trên thế giới. Cuối cùng, lợi ích hay rủi ro của trí tuệ nhân tạo phải được đánh giá chính xác theo tiêu chí đạo đức cao hơn này,” ngài nói.
Tháng 6 năm 2025: Bài phát biểu trước các bên tham gia Năm Thánh các Chính phủ
Trong bài phát biểu trước các nhà lãnh đạo chính trị, Đức Giáo Hoàng Leo nhấn mạnh rằng “cuộc sống cá nhân của chúng ta có giá trị lớn hơn bất kỳ thuật toán nào, và các mối quan hệ xã hội cần không gian để phát triển vượt xa những khuôn mẫu hạn chế mà bất cứ cỗ máy vô hồn nào có thể đóng gói sẵn.”
Đức Giáo Hoàng tiếp tục: “Mặt khác, trí nhớ của chúng ta mang tính sáng tạo, năng động, có khả năng tạo ra, có thể kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai trong một cuộc tìm kiếm ý nghĩa sống động và hiệu quả, với tất cả những hàm ý đạo đức và hiện sinh mà điều này kéo theo.”
Tháng 7 năm 2025: Thông điệp gửi Hội nghị Thượng đỉnh Trí tuệ Nhân tạo vì Điều tốt đẹp năm 2025
Trong một thông điệp do Hồng Y Pietro Parolin, quốc vụ khanh, gửi đến các thành viên tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Trí tuệ Nhân tạo vì Điều tốt đẹp năm 2025. Năm 2025, ngài nhắc lại rằng trí tuệ nhân tạo (AI) phải được phát triển và sử dụng vì lợi ích chung, đảm bảo phục vụ lợi ích của toàn nhân loại.
Đức Giáo Hoàng nói: “Mặc dù AI có thể mô phỏng các khía cạnh của lý luận con người và thực hiện các nhiệm vụ cụ thể với tốc độ và hiệu quả đáng kinh ngạc, nhưng nó không thể sao chép khả năng phân định đạo đức hoặc khả năng hình thành các mối quan hệ chân thành. Do đó, sự phát triển của những tiến bộ kỹ thuật như vậy phải đi đôi với sự tôn trọng các giá trị nhân bản và xã hội, khả năng phán xét với lương tâm trong sáng và sự gia tăng trách nhiệm của con người”.
Tháng 11 năm 2025: Thông điệp gửi Diễn đàn các nhà phát triển AI
Trong thông điệp này gửi đến hội nghị dành cho các nhà phát triển AI được tổ chức tại Vatican, Đức Giáo Hoàng Leo bày tỏ lòng biết ơn đối với “tất cả những ai, thông qua nghiên cứu, tinh thần kinh doanh và tầm nhìn mục vụ, tìm cách đảm bảo rằng các kỹ thuật mới nổi vẫn hướng tới phẩm giá của con người và lợi ích chung”. Trích dẫn Antiqua et Nova, Đức Giáo Hoàng Leo lưu ý rằng trí tuệ nhân tạo (AI), giống như mọi phát minh của con người, đều bắt nguồn từ khả năng sáng tạo mà Thiên Chúa đã trao phó cho tất cả mọi người:
“Do đó, Giáo hội kêu gọi tất cả những người xây dựng AI hãy trau dồi sự phân định đạo đức như một phần cơ bản trong công việc của họ — để phát triển các hệ thống phản ánh công lý, tình liên đới và lòng tôn kính chân thành đối với sự sống.”
Tháng 11 năm 2025: Thông điệp của Đức Thánh Cha Leo XIV gửi các thành viên tham dự Đại hội Quốc tế của Học viện Giáo hoàng về Sự sống: “Trí tuệ nhân tạo và Y học: Thách thức của Nhân phẩm”
Phát biểu tại một hội nghị y tế, Đức Giáo Hoàng Leo nói rằng để đảm bảo sự tiến bộ thực sự trong lĩnh vực y tế, “điều bắt buộc là nhân phẩm con người và lợi ích chung phải luôn là những ưu tiên kiên định đối với tất cả mọi người, cả cá nhân và các tổ chức công cộng.”
Đức Giáo Hoàng nói: “Thật dễ dàng nhận ra tiềm năng phá hoại của kỹ thuật và thậm chí cả nghiên cứu y học khi chúng được đặt vào phục vụ các hệ tư tưởng phản nhân loại. … Từ quan điểm này, tôi coi sự tận tâm của các bạn trong việc khám phá tiềm năng của trí tuệ nhân tạo (AI) trong y học là vô cùng quan trọng”.
“Nếu trí tuệ nhân tạo (AI) phục vụ phẩm giá con người và việc cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe hiệu quả, chúng ta phải đảm bảo rằng nó thực sự nâng cao cả các mối quan hệ giữa người với người và chất lượng chăm sóc được cung cấp.”
Tháng 11 năm 2025: Buổi tiếp kiến với các đại biểu tham dự Hội nghị “Phẩm giá của trẻ em và thanh thiếu niên trong thời đại trí tuệ nhân tạo”
“Trẻ em và thanh thiếu niên đặc biệt dễ bị thao túng thông qua các thuật toán AI có thể ảnh hưởng đến quyết định và sở thích của chúng. Điều cần thiết là cha mẹ và các nhà giáo dục phải nhận thức được những động thái này, và cần phát triển các công cụ để giám sát và hướng dẫn sự tương tác của giới trẻ với Kỹ thuật,” Đức Giáo Hoàng Leo phát biểu tại một hội nghị về phúc lợi của trẻ em trong thời đại AI. Trên hết, trẻ vị thành niên cần được hướng dẫn trong việc sử dụng AI thông qua “những nỗ lực giáo dục hàng ngày, liên tục”, ngài nói.
Các chính phủ và các tổ chức quốc tế có trách nhiệm thiết kế và thực hiện các chính sách bảo vệ phẩm giá của trẻ vị thành niên trong kỷ nguyên AI này, ngài nói. Điều này bao gồm việc cập nhật các luật bảo vệ dữ liệu hiện hành để giải quyết những thách thức mới do các kỹ thuật mới nổi đặt ra, và thúc đẩy các tiêu chuẩn đạo đức cho việc phát triển và sử dụng AI.
Tháng 11 năm 2025: Bài phát biểu trực tiếp trước giới trẻ tại Hội nghị Thanh niên Công Giáo Quốc gia ở Indianapolis
Phát biểu qua liên kết trực tiếp với hàng ngàn người trẻ, Đức Giáo Hoàng Leo đã trả lời câu hỏi của một thanh niên về cách sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) một cách có trách nhiệm, nói với cậu rằng điều đó có nghĩquan trọng của con người: AI sẽ không phán xét giữa điều gì thực sự đúng và điều gì là sai. Và nó sẽ không đứng đó với sự kinh ngạc, với sự kinh ngạc chân thực trước vẻ đẹp của sự sáng tạo của Chúa,” Đức Thánh Cha nói. “Vậy nên hãy thận trọng; hãy khôn ngoan; hãy cẩn thận đừng để việc sử dụng AI làm hạn chế sự phát triển thực sự của con người bạn. Hãy sử dụng nó sao cho nếu nó biến mất vào ngày mai, bạn vẫn biết cách suy nghĩ, cách sáng tạo, cách hành động độc lập, cách xây dựng những tình bạn chân thành. Hãy nhớ rằng, AI không bao giờ có thể thay thế món quà độc đáo là chính bạn dành cho thế giới.”
Tháng 12 năm 2025: “Trí tuệ nhân tạo và việc chăm sóc ngôi nhà chung của chúng ta”a là “sử dụng nó theo những cách giúp bạn trưởng thành, chứ không bao giờ theo những cách làm bạn xao nhãng phẩm giá hay ơn gọi sống thánh thiện của mình. Trong việc học tập, hãy tận dụng tối đa thời gian này.”
“AI có thể xử lý thông tin nhanh chóng, nhưng nó không thể thay thế trí tuệ con người. Và đừng yêu cầu nó làm bài tập về nhà hộ bạn. Nó không thể mang lại sự khôn ngoan thực sự. Nó thiếu một yếu tố rất
Trong bài phát biểu tại một hội nghị nhằm xác định những rủi ro, lạm dụng và bất bình đẳng bắt nguồn từ việc sản xuất và sử dụng AI một cách phi đạo đức hoặc không được kiểm soát, Đức Giáo Hoàng Leo đã nhắc lại tầm quan trọng của việc bảo vệ “tự do tư tưởng” của giới trẻ.
Đức Giáo Hoàng nói: “Trí tuệ nhân tạo chắc chắn đã mở ra những chân trời mới cho sự sáng tạo, nhưng nó cũng làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về những hậu quả có thể xảy ra đối với sự cởi mở của nhân loại đối với chân lý và cái đẹp, cũng như khả năng kinh ngạc và chiêm niệm. Việc nhận biết và bảo vệ những gì đặc trưng cho con người và đảm bảo sự phát triển cân bằng của họ là điều cần thiết để thiết lập một khuôn khổ thích hợp cho việc quản lý các hệ quả của trí tuệ nhân tạo”.
Tháng 1 năm 2026: Thông điệp nhân Ngày Truyền thông Xã hội Thế giới lần thứ 60
Trong thông điệp đầu tiên nhân Ngày Truyền thông Xã hội Thế giới lần thứ 60, Đức Giáo Hoàng Leo cảnh báo rằng trí tuệ nhân tạo và kỹ thuật kỹ thuật số có thể làm suy yếu các mối quan hệ giữa con người và bóp méo thực tại trừ khi chúng được hướng dẫn bởi trách nhiệm và bắt nguồn từ giáo dục. Ngài cảnh báo chống lại việc từ bỏ khả năng phán đoán của con người cho các thuật toán và hệ thống tự động, đặc biệt là những hệ thống được xây dựng để tối đa hóa sự tương tác trên mạng xã hội.
Đức Giáo Hoàng nói: “Khuôn mặt và giọng nói của chúng ta là những đặc điểm độc đáo, riêng biệt của mỗi người. … Khuôn mặt và giọng nói là thánh thiêng”.
Tháng 3 năm 2026: Quo Vadis, Humanitas
Tài liệu này từ Ủy ban Thần học Quốc tế, một cơ quan do Hồng Y Víctor Manuel Fernández, người đứng đầu Bộ Giáo lý Đức tin của Vatican, chủ trì, đã được Đức Giáo Hoàng Leo XIV phê chuẩn. Đề cập đến Trí tuệ Nhân tạo (AI), ủy ban cảnh báo rằng các hình thức kiến thức và tính toán tách rời khỏi trí tuệ con người hiện hữu, gắn liền với bối cảnh – và khỏi kiến thức quan hệ được truyền lại qua nhiều thế hệ thông qua giáo dục – có thể trở thành mối đe dọa đối với lợi ích thực sự của nhân loại.