D. R. Esparza của tạp chí Aleteia, trong bản tin ngày 30/09/2026, cho biết: Metz là thành phố của Pháp, nơi Đấng Đáng kính Robert Schuman đã góp phần xây dựng nên châu Âu thời hậu chiến. Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã đến đây để tưởng nhớ một chính trị gia luôn tâm niệm rằng phục vụ công chúng cũng chính là một hình thức cầu nguyện.
Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã kết thúc chuyến tông du tới Pháp tại thành phố Metz — một thành phố biên giới thuộc vùng Lorraine, nằm cách Luxembourg, Đức và Bỉ chỉ vài km. Đây là nơi Đấng Đáng kính Robert Schuman đã dành phần lớn cuộc đời trưởng thành của mình để hành nghề luật, tham gia chính trường và cuối cùng là góp phần kiến tạo nên cấu trúc của châu Âu thời hậu chiến.
Như Isabella H. de Carvalho đã giải thích trong bài viết trên Vatican News, ông Jean Pirnay — một thành viên Dòng Phanxicô Tại thế (Franciscan Secular) và là thành viên của Viện Saint-Benoît (tổ chức thuộc Giáo phận Metz chuyên thúc đẩy tiến trình phong chân phước cho Schuman) — đã mô tả sự kiện này là "cuộc gặp gỡ giữa một Robert này với một Robert khác". Không chỉ đơn thuần là sự trùng hợp về tên gọi, họ còn có nhiều điểm chung: sự tôn trọng đối với mỗi con người, mong muốn dẫn dắt mọi người đến với Chúa Kitô mà không cưỡng ép, cùng đức khiêm nhường và sự quan tâm sâu sắc đến người nghèo.
Một con người của vùng biên giới
Schuman sinh ra tại Thành phố Luxembourg vào năm 1886, có mẹ là người Luxembourg và cha là người vùng Lorraine — điều này mang lại cho ông quốc tịch Đức ngay khi mới chào đời. Ông lớn lên với khả năng sử dụng thông thạo tiếng Pháp, tiếng Đức và tiếng Luxembourg, từng theo học tại ba quốc gia và định cư ở Metz sau Thế chiến thứ nhất, khi vùng Lorraine được sáp nhập trở lại vào Pháp và ông được cấp quốc tịch Pháp. Chính cuộc đời với những trải nghiệm đa dạng và giao thoa văn hóa này đã đóng vai trò then chốt trong tư tưởng chính trị của ông. “Ngay từ đầu, Robert Schuman đã học được từ cha mẹ mình rằng một người có thể vừa là người kiến tạo sự hòa giải, vừa mang trong mình những bản sắc dân tộc khác nhau,” ông Emmanuel Crampon, Tổng thư ký Viện Saint-Benoît, cho biết. “Ông có tầm nhìn vượt ra ngoài biên giới quốc gia và nhận thấy rằng luôn có những cách thức để đạt được sự đồng thuận.”
Trong thời gian theo học tại Bonn, ông đã gia nhập hội sinh viên Công Giáo Unitas và tìm hiểu sâu hơn về học thuyết xã hội Công Giáo — đặc biệt là thông điệp Rerum Novarum của Đức Giáo Hoàng Lêô XIII và tư tưởng của Thánh Tôma Aquinô. “Schuman nhận thức được rằng đức tin không chỉ dừng lại ở lý trí hay cảm xúc trong tim,” ông Pirnay nhận xét. “Đó còn là một học thuyết xã hội có tác động đến đời sống chính trị và xã hội.”
Ông mở văn phòng luật tại Metz vào năm 1912 và bước vào chính trường Pháp sau Thế chiến thứ nhất. Trong Thế chiến thứ hai, ông bị Gestapo bắt giữ nhưng đã trốn thoát và dành phần còn lại của cuộc chiến để lẩn trốn — thường là tại các tu viện. Khi trở lại hoạt động công khai, ông đã đảm nhiệm những chức vụ cao nhất tại Pháp: Bộ trưởng Tài chính, Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao và sau đó là Chủ tịch đầu tiên của Hội đồng Nghị viện Châu Âu. Trong suốt quá trình đó, ông luôn tham dự Thánh lễ mỗi ngày khi điều kiện cho phép.
“Ông không coi chính trị là điều mâu thuẫn với đời sống và đức tin Kitô giáo của mình,” ông Crampon nói. “Ông là người ôn hòa nhưng không hề yếu đuối. Tình bác ái trong chính trị — tức là phục vụ lợi ích chung — thực sự là mục tiêu hàng đầu của ông. Đó thực sự là một ơn gọi.”
Tuyên bố ngày 9 tháng 5 năm 1950
Sự kiện khiến người ta nhớ đến Schuman nhiều nhất diễn ra vào ngày 9 tháng 5 năm 1950. Trên cương vị Bộ trưởng Ngoại giao Pháp, ông đã công bố văn kiện được gọi là Tuyên bố Schuman: một đề xuất đặt ngành sản xuất than và thép của Pháp và Đức dưới sự quản lý chung của một cơ quan siêu quốc gia. Bằng cách hợp nhất các ngành công nghiệp chế tạo vũ khí này, Pháp và Đức sẽ khiến cho chiến tranh giữa hai nước — theo lời của chính bản thân Tuyên bố — trở nên “không chỉ là điều không thể tưởng tượng nổi, mà còn là điều bất khả hữu về mặt thực tế.” Sáu quốc gia đã tham gia hưởng ứng sáng kiến này. Cộng đồng mà họ thành lập sau đó đã phát triển thành Liên minh Châu Âu.
Tiến trình phong chân phước cho Schuman đã được Giáo phận Metz khởi xướng vào năm 1991. Vào tháng 6 năm 2021, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã công nhận rằng ông đã sống một cuộc đời với các nhân đức ở mức độ anh hùng và tuyên phong ông là Đấng Đáng kính. Giờ đây, người ta đang chờ đợi một phép lạ được xác thực nhờ sự chuyển cầu của ông.
Đối với những người đang thúc đẩy tiến trình phong thánh cho ông, chuyến thăm Metz của Giáo hoàng Lêô XIV mang ý nghĩa quan trọng vượt xa các nghi thức ngoại giao. Ông Pirnay nhận định: “Xét trong bối cảnh thông điệp Magnifica Humanitas của Đức Giáo Hoàng Lêô XIV, chuyến thăm này làm nổi bật một tấm gương cụ thể về một nhân vật biết cách xây dựng những nhịp cầu kết nối.” Bản thân Schuman từng viết trong cuốn sách Vì một châu Âu (For Europe) xuất bản năm 1960 rằng: “Phục vụ nhân loại cũng là một bổn phận, tựa như bổn phận mà lòng trung thành với đất nước đòi hỏi ở chúng ta.” Ngay cả giữa khung cảnh tan hoang của châu Âu thời hậu chiến, ông vẫn luôn tin tưởng rằng Pháp và Đức có thể trở thành bạn bè. Ông vẫn tiếp tục cầu nguyện. Ông vẫn tiếp tục hy vọng.