D. R. Esparza của tạp chí Aleteia, ngày 27/09/2026, cho hay: Tại Lộ Đức, Đức Giáo Hoàng đã đưa ra một lời kêu gọi đầy thách thức và bao quát dành cho các giám mục Pháp: hãy bảo vệ tiếng nói của Giáo hội trong đời sống công cộng và đừng bao giờ mệt mỏi khi loan báo về Đức Kitô.
Thực vậy, sáng Chúa nhật, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã gặp gỡ các giám mục thuộc Hội đồng Giám mục Pháp tại hội trường Sainte-Bernadette thuộc Đền thánh Đức Mẹ Lộ Đức — nơi các giám mục Pháp thường tổ chức các kỳ họp toàn thể, và cũng là nơi Đức Leo chọn để trình bày bài diễn văn có thể coi là toàn diện nhất trong chuyến thăm Pháp kéo dài bốn ngày của ngài. Bài diễn văn đề cập đến nhiều vấn đề như giáo dục, ơn gọi, cuộc khủng hoảng lạm dụng, tiến trình dự tòng, đời sống gia đình, các trường Công Giáo, sự hiệp nhất và tiếng nói của Giáo hội trong xã hội; bài nói chuyện mở đầu bằng lời khuyên chống lại sự nản lòng, tạo nên tinh thần chủ đạo cho toàn bộ nội dung sau đó.
“Hãy trỗi dậy với niềm hy vọng”
Đức Giáo Hoàng bắt đầu bằng việc nhìn nhận sức nặng lịch sử mà Giáo hội Pháp đang mang trên mình — bao gồm cả những vinh quang lẫn những thất bại. Ngài kêu gọi các giám mục hãy tìm kiếm lòng can đảm từ chính lịch sử đó thay vì để nó làm tê liệt ý chí. Ngài nhắn nhủ: “Đừng nản lòng trước những sai lầm, những điều bất nhất hay thậm chí là những vấp ngã đã in dấu trong lịch sử của dân tộc lữ hành này. Hãy luôn can đảm nhìn nhận những thiếu sót với lòng yêu mến sự thật và quyết tâm chữa lành các vết thương bằng đức ái của vị Mục Tử Nhân Lành — Đấng biết rõ chiên của mình và gọi tên từng con một. Vậy nên, hãy trỗi dậy với niềm hy vọng và đừng bao giờ mệt mỏi khi loan báo Tin Mừng!”
Tiếng nói của Giáo hội trong đời sống công cộng
Về mối quan hệ giữa Giáo hội và Nhà nước, Đức Leo đã bày tỏ quan điểm một cách rõ ràng và dứt khoát. “Tiếng nói của Giáo hội hoàn toàn có quyền được lắng nghe trong không gian công cộng. Bản chất của tiếng nói ấy mang thẩm quyền ngôn sứ. Dù không phải lúc nào cũng được thấu hiểu, nhưng tiếng nói ấy vẫn vô cùng cần thiết. Ngay cả khi những giáo huấn của Giáo hội không được tuân theo — đặc biệt là trong các vấn đề cốt yếu chạm đến nền tảng của nền văn minh — thì tiếng nói ấy vẫn giữ nguyên tầm quan trọng. Đừng nghi ngờ điều này.”
Ngài ghi nhận hình thức đặc thù của chế độ thế tục Pháp (laïcité) — “vốn ra đời từ một lịch sử đầy biến động nhưng nay đã hòa bình hơn” — song cảnh báo rằng sự xói mòn dần dần của thế cân bằng đạt được một cách gian nan này không được dẫn đến sự đầu hàng. “Tôi kêu gọi anh em hãy luôn tỉnh táo bảo vệ quyền tự do và các quyền lợi của Giáo hội trong việc loan báo Tin Mừng, giáo dục về sự tự do đích thực và cử hành việc thờ phượng công khai, để đức ái có thể được thực thi một cách hữu hình nhân danh Chúa Giêsu Kitô.” Ngài đặc biệt tán dương các giám mục vì “sự kiên định và lòng can đảm — điều mà anh em đã thể hiện rõ nét trong các cuộc tranh luận gần đây về những vấn đề liên quan đến giai đoạn cuối đời.”
Giai đoạn dự tòng và giới trẻ
Trở lại với chủ đề bài phát biểu tại Học Viện Công Giáo (“Institut Catholique”) vào ngày hôm trước, Đức Leo gọi sự gia tăng số lượng người dự tòng là “một ân sủng và niềm vui cho toàn thể dân Chúa”, đồng thời thúc giục các giám mục hãy chăm lo chu đáo cho họ — đặc biệt là bằng cách chào đón những người trẻ trưởng thành “vào các cộng đoàn sống động, nơi thực hành đức ái và tình liên đới, cũng như cung cấp sự đào tạo giáo lý vững chắc bắt rễ từ Lời Chúa, giúp họ giải đáp những thắc mắc và hoài nghi của mình.”
Ngài đặc biệt quan tâm và trân trọng những khát vọng của giới trẻ: “Họ lo lắng về thế giới sẽ được trao lại cho mình cũng như băn khoăn về tương lai, nhưng họ cũng sẵn sàng dấn thân với lòng can đảm và sự quảng đại vì những điều tốt đẹp, chân thật và thiện hảo. Hãy chỉ cho họ con đường Tin Mừng — con đường duy nhất chắc chắn, dù đôi khi đầy thách đố — con đường đã trổ sinh biết bao hoa trái trên mảnh đất nước Pháp này.”
Giáo dục Công Giáo đang chịu áp lực
Khi nói về các trường Công Giáo — những nơi mà ngài nhận định rằng đặc tính riêng biệt đang “bị đặt dấu hỏi” — Đức Leo đã phát biểu một cách thẳng thắn. Ngài cho rằng việc các trường Công Giáo rộng mở chào đón cả những người không cùng đức tin là điều đáng khen ngợi, nhưng điều đó không được phép làm phương hại đến sứ mệnh của nhà trường. “Giáo dục Công Giáo không thể nào từ bỏ sứ mệnh giáo dục của mình; sứ mệnh này lấy Đức Kitô làm trung tâm và hướng tới sự phát triển toàn diện của con người trên mọi phương diện: tâm linh, văn hóa, trí tuệ, đạo đức và xã hội. Do đó, không ai nên ngạc nhiên khi thấy mọi trường Công Giáo đều tạo cơ hội để học sinh gặp gỡ Chúa Giêsu Kitô và lắng nghe lời Người. Càng không thể chấp nhận việc học sinh bị gạt ra bên lề trong lớp học chỉ vì các em tin vào Chúa Giêsu.”
Cuộc khủng hoảng lạm dụng
Đức Leo đã đề cập đến cuộc khủng hoảng lạm dụng với thái độ thẳng thắn cần thiết. Ngài cảm ơn các giám mục vì những "biện pháp can đảm" mà họ đã thực hiện — bao gồm "lắng nghe, tìm kiếm sự thật, công lý, sự tha thứ và đền bù, cũng như cam kết mạnh mẽ xây dựng văn hóa phòng ngừa và bảo vệ khỏi những hành vi phạm tội này" — đồng thời nhấn mạnh rằng hành trình đó cần phải được tiếp tục. "Anh em phải tiếp tục con đường đã chọn và luôn duy trì sự cảnh giác cao độ."
Cũng trong dịp này, ngài kêu gọi việc nâng đỡ dành cho các linh mục: “Hàng giáo sĩ của anh em cần được nâng đỡ và khích lệ. Để ơn gọi linh mục được trổ sinh hoa trái, các linh mục cần được mong đợi, đón nhận và yêu mến một cách nồng nhiệt; đồng thời, căn tính của họ – những con người được đồng hình đồng dạng với Đức Kitô – cũng cần được dân Chúa thấu hiểu tường tận.”
Ơn gọi và gia đình
Đức Giáo Hoàng bày tỏ nỗi buồn trước việc đóng cửa các cộng đoàn đan tu lâu đời và sự sụt giảm các ơn gọi chiêm niệm. Những điều kiện cần thiết cho các ơn gọi này – như “sự quảng đại đặc biệt, đức tin sâu sắc và đời sống nội tâm bền bỉ” – thường được tìm thấy trong các gia đình Kitô giáo; do đó, các gia đình xứng đáng nhận được sự quan tâm đặc biệt nhất. “Việc vun đắp và củng cố đời sống đức tin trong gia đình chắc chắn là chìa khóa để giải quyết nhiều cuộc khủng hoảng mà Giáo hội và xã hội đang đối diện. Bởi lẽ, chính trong gia đình, chúng ta học cách sống chung, tôn trọng người khác, chấp nhận sự đa dạng, nâng đỡ lẫn nhau, sống quảng đại, biết trao hiến bản thân và đón nhận tinh thần hy sinh.”
Sự hiệp nhất không đồng nghĩa với sự đồng nhất cứng ngắc
Về vấn đề chia rẽ nội bộ – điều mà Giáo hội Pháp đang trải qua một cách gay gắt giữa hai khuynh hướng bảo thủ và cấp tiến – Đức Giáo Hoàng đã đưa ra một cách diễn giải rất chính xác. Ngài khẳng định sự hiệp nhất là điều thiết yếu, nhưng “không phải là sự đồng nhất rập khuôn.” Sự hiệp nhất ấy “cho phép mọi khuynh hướng mang tinh thần Công Giáo đích thực được hội tụ một cách tự nhiên trong cùng một lời tuyên xưng đức tin, thông qua sự vâng phục các vị Mục tử hợp pháp và đặc biệt là Đấng Kế vị Thánh Phêrô.” Sự hiệp nhất này “được làm phong phú thêm nhờ đối thoại lẫn nhau, bắt rễ từ đức tin và được thể hiện qua tinh thần hiệp hành mà chúng ta đang nỗ lực đào sâu trong thời gian gần đây.”
Một lộ trình duy nhất
Bài phát biểu khép lại bằng một lời khẳng định giản dị nhất về điều mà Đức Giáo Hoàng coi là sứ mạng cốt lõi, không thể thay đổi của Giáo hội. “Để khơi dậy niềm hy vọng và tạo động lực mới cho sứ mạng của Giáo hội tại Pháp – điều mà tôi tha thiết mong mỏi – chỉ có một ‘lộ trình’ duy nhất và bất biến: đó là làm cho mọi người biết và yêu mến Đức Giêsu Kitô một cách đích thực, đầy nhiệt huyết, và không ngừng nghỉ.”
Ngài phó thác cộng đoàn hiện diện, các cộng đoàn giáo phận và cả đất nước cho sự che chở hiền mẫu của Đức Mẹ Lộ Đức trước khi ban Phép lành Tông tòa.