Đức Leo đã đặt chân lên lãnh thổ Peru, nơi ngài không ngớt nhận làm quê hương. Và việc này đã thúc đẩy hơn 3 triệu người Peru từ khắp nơi đổ dồn về lộ trình từ Phi trường quân sự Lima tới Nhà hát Quốc gia, nơi diễn ra cuộc nghinh đón chính thức, dài hơn 12 cây số để, nginh đón ngài, một cảnh tượng có một không hai trong lịch sử thế giới, khiến người ta không ngừng dâng lời tán dương Đấng quan phòng thượng trí đã dùng một con đường thật khúc khuỷu nhưng thật kỳ diệu trong việc biến Prevost, một người Mỹ thành người Peru, đồng hương của đoàn người đông vô kể đang náo nức dọc lộ trình đón ông giáo hoàng của riêng họ trở về cố hương.

Tại Nhà hát Lớn Quốc gia, Tổng thống Peru Keiko Fujimori đã chào đón Giáo hoàng Leo XIV đến Peru khi ngài đặt chân đến Lima, tuyên bố: "Trái tim tôi vẫn hướng về Peru, nhưng với tư cách là tổng thống, tôi có những nghĩa vụ nhà nước cần phải hoàn thành."

Bà cũng nhận xét về mối liên hệ sâu sắc mà Giáo hoàng chia sẻ với đất nước trong chuyến thăm này: "Nếu không có Peru, ngài đã không thể trở thành Giáo hoàng", và kêu gọi quốc gia không nên chính trị hóa sự kiện lịch sử này, mô tả nó là "một khoảnh khắc của niềm vui, sự đoàn kết và hòa giải đối với người dân Peru".

Cũng tại đây, Đức Giáo Hoàng Leo đã chứng tỏ Peru giữ một vị trí đặc biệt trong trái tim ngài xiết bao!

Tối nay, khi đến Phủ Tổng thống để gặp Tổng thống Keiko Fujimori, ngài đã được đón tiếp với tư cách nguyên thủ quốc gia và xúc động đến rơi nước mắt khi hát quốc ca Peru.

Sau đây là chào thăm ngẫu hứng của Đức Leo XIV trước diễn từ chính thức:

Cảm ơn rất nhiều! Chào buổi tối mọi người.

Thật là một niềm vui—như các bạn có thể tưởng tượng—đối với tôi, sau nhiều năm, được trở lại Peru và thăm tất cả các bạn. Trước hết, bởi vì tôi cảm thấy như ở nhà. Thứ hai, vì với tư cách là Giáo hoàng, tôi rất vinh dự được đến và đồng hành cùng tất cả những người nam nữ thiện chí: người Công Giáo, người Kitô hữu, tất cả mọi người; bởi vì cùng nhau chúng ta luôn mong muốn tìm kiếm điều tốt đẹp cho tất cả mọi người. Và tôi rất tin tưởng vào những giá trị tuyệt vời hiện hữu trong người dân Peru: tinh thần cộng đồng, tinh thần đoàn kết. Hơn nữa, tôi tin rằng điều rất quan trọng là chúng ta luôn tìm cách làm việc cùng nhau, vượt qua những khác biệt, sử dụng đối thoại, sự hiểu biết, và có lẽ là rất nhiều sự kiên nhẫn. Chúng ta cũng hãy tin tưởng rằng nếu cùng nhau bước đi, chúng ta có thể đạt được nhiều điều. Theo yêu cầu của Tổng thống, tôi vui mừng ban phước lành của Chúa đến với quý vị, những người thân yêu của quý vị, gia đình của quý vị, và toàn thể người dân Peru tối nay, những ngày này và trong tương lai.

Nguyện xin Chúa ở cùng quý vị.

Nguyện xin ơn lành của Thiên Chúa Toàn Năng, Cha, Con và Thánh Thần, ngự xuống trên quý vị hôm nay và mãi mãi. Amen.

Cảm ơn rất nhiều! Cảm ơn tất cả quý vị!

***

Diễn từ của Đức Thánh Cha

Thưa Bà Tổng thống Cộng hòa,
Thưa các vị lãnh đạo,
Thưa quý bà và quý ông:

Tôi vô cùng hạnh phúc được trở lại Peru. Thưa Bà Tổng thống, tôi cảm ơn những lời chào đón nồng nhiệt của Bà. Tôi cũng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc về lời mời đến thăm vùng đất thân yêu này và đến tất cả những người đã chuẩn bị cho chuyến đi này, giúp tôi có thể gặp gỡ các cộng đồng từ các vùng miền khác nhau của đất nước.

Chuyến trở lại này có ý nghĩa rất đặc biệt đối với tôi. Lịch sử của tôi với Peru bắt đầu từ rất lâu trước khi Chúa giao phó cho tôi Giáo phận Chiclayo. Trong nhiều năm, tôi đã chia sẻ cuộc sống với người dân nơi đây, lắng nghe những mối quan tâm của họ và học hỏi từ đức tin của họ. Nhiều người đã mở cửa nhà đón tôi, chia sẻ bữa ăn với tôi—và tất nhiên, cả món ceviche ngon tuyệt—và khiến tôi cảm thấy như một người trong số họ. Năm 2015, tôi được nhận quốc tịch Peru. Hành động đó thể hiện mối liên kết mà quốc gia này đã vun đắp trong cuộc đời tôi từ lâu. Hôm nay tôi hiểu được biết bao nhiêu phần của vùng đất này vẫn còn ở bên tôi và biết bao nhiêu phần lịch sử của chính tôi cũng thuộc về các bạn.

Tôi trở về với tư cách là Người kế vị Thánh Phê-rô, được kêu gọi phục vụ Giáo hội hoàn vũ. Từ trách nhiệm này, tôi nhận ra những năm tháng ấy là một phần trong hành trình mà Chúa đã uốn nắn tôi trở thành một mục tử. Nếu được ban cho cơ hội quay trở lại những năm tháng ấy, tôi sẽ làm điều đó một lần nữa với niềm vui, đón nhận cả những khoảnh khắc hạnh phúc và những khó khăn. Vì vậy, tôi có thể nói với các bạn, với lòng biết ơn sâu sắc, rằng tôi cũng đang trở về quê hương mình.

Peru có một lịch sử trải dài hàng thiên niên kỷ, được định hình bởi các dân tộc với ngôn ngữ và truyền thống đa dạng. Một phần lịch sử đó vẫn tiếp tục được kể lại bằng tiếng Quechua, tiếng Aymara và các ngôn ngữ của vùng Amazon. Qua nhiều thế kỷ, các di sản khác đã được bổ sung, bao gồm di sản Afro-Peruvian và Asian-Peruvian, cũng góp phần hình thành bản sắc của đất nước. Gần năm trăm năm trước, việc rao giảng Tin Mừng đã mở ra một chương quyết định trong lịch sử đó. Như Đức Benedict XVI đã nhắc lại, “từ sự gặp gỡ của đức tin này với các dân tộc bản địa mà nền văn hóa Kitô giáo phong phú của lục địa này đã ra đời” (Bài phát biểu khai mạc Hội nghị toàn thể lần thứ năm của các Giám mục Mỹ Latinh, ngày 13 tháng 5 năm 2007). Đức tin đã bén rễ sâu trong những vùng đất này và được thể hiện qua truyền thống và vô số công việc bác ái của họ. Chỉ cần nhớ rằng vị thánh Mỹ Latinh đầu tiên có tên là Rosa, và Rosa là người Peru.

Các vùng miền của Peru bảo tồn truyền thống riêng của mình, và mỗi vùng đều đóng góp một điều gì đó khác biệt cho đời sống quốc gia. Sự thống nhất của một dân tộc được củng cố khi những khác biệt này tìm được chỗ đứng của mình và mỗi người đóng góp từ lịch sử và niềm tin của riêng mình. Peru lưu giữ những biểu hiện thường nhật của tình liên đới: các dự án lao động cộng đồng trong đó hàng xóm láng giềng cùng nhau thực hiện một dự án có lợi cho tất cả mọi người, sự giúp đỡ mà các gia đình dành cho nhau trong lúc khó khăn, và lòng hiếu khách mà tôi đã chứng kiến rất nhiều lần. Trong những cử chỉ này, người ta khám phá ra một cách yêu thương đất nước mình, trên hết là thể hiện ở việc chăm sóc cư dân của nó.

Yêu thương một dân tộc là mong muốn mỗi người được sống một cách có phẩm giá trong dân tộc đó, là quan tâm đến họ. Vì họ và sẵn lòng hy sinh một phần của bản thân vì lợi ích của họ. Đó là một cảm giác mà tôi đã hiểu rõ hơn nhờ các bạn, và hôm nay tôi muốn chia sẻ điều đó với những người đang giữ chức vụ công.

Thưa bà Tổnfg thống, các vị lãnh đạo đáng kính: mối quan tâm đến lợi ích của người khác được thể hiện một cách đáng ngưỡng mộ trong công việc phục vụ cộng đồng. Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô, người đã đến thăm vùng đất thân yêu này vào năm 2018, đã nhắc nhở chúng ta rằng chính trị “là một ơn gọi cao cả nhất, một trong những hình thức bác ái quý giá nhất, bởi vì nó tìm kiếm lợi ích chung” (Tông huấn Evangelii Gaudium, 205). Cuộc sống dân chủ quy tụ những người có niềm tin và khát vọng khác nhau, được thống nhất bởi một vận mệnh quốc gia chung. Các định chế cung cấp các kênh để những khác biệt này được thể hiện và để tạo ra những con đường hiểu biết. Các quyết định công cũng ảnh hưởng đến những người sống xa nơi chúng được đưa ra. Nhưng điều này không bao giờ được quên.

Để hiểu được nhu cầu của những người ở xa, chúng ta phải bắt đầu bằng cách lắng nghe họ. Tôi nhớ lại những cuộc trò chuyện tưởng chừng như đơn giản, trong đó những khó khăn của một gia đình hoặc hy vọng của cả một cộng đồng được nêu lên. Ở một đất nước có nhiều ngôn ngữ được sử dụng, việc lắng nghe cũng đòi hỏi phải đảm bảo rằng mọi người đều có thể được hiểu. Những người tìm đến các định chế mong muốn được lắng nghe, được hiểu những quyết định ảnh hưởng đến họ, và tìm được người mà họ có thể tiếp cận một cách tin tưởng. Đằng sau những hồ sơ, thủ tục thường nhật, hay con số trừu tượng của cuộc điều tra dân số quốc gia, là những khuôn mặt thật đang chờ đợi câu trả lời, và sự bình yên trong tâm hồn họ phụ thuộc rất nhiều vào những câu trả lời đó.

Lắng nghe đòi hỏi sự kiên nhẫn đặc biệt khi đối diện với những bất đồng hoặc những trải nghiệm đau buồn. Peru cũng đã trải qua những thời kỳ khó khăn, thử thách sự chung sống của người dân. Những sự kiện trong quá khứ cần được giải quyết một cách công bằng và nhạy cảm, tạo điều kiện cho sự hòa hợp phát triển và cho những khác biệt được đối mặt với sự tôn trọng. Cuộc sống dân chủ hàm ý việc nhận ra rằng không ai có tất cả các câu trả lời và những khác biệt không ngăn cản chúng ta chia sẻ mối quan tâm chân thành vì lợi ích của đất nước. Tôi muốn khuyến khích mọi người trau dồi sự trung thực, liêm chính và sẵn sàng tương tác với người khác – những phẩm chất duy trì lòng tin giữa mọi người và mang lại sức mạnh cho đời sống của các định chế.

Đối với các gia đình, hòa bình có một ý nghĩa rất cụ thể: đi làm mà không sợ hãi, chăm sóc con cái và trở về nhà trong bình yên. Đây là những khát vọng giản dị, nhưng không ai nên bị tước đoạt khỏi chúng. Giáo hội thấu hiểu nỗi đau khổ do bạo lực gây ra và mong muốn luôn ở bên cạnh những người phải chịu đựng nó, khuyến khích nỗ lực của tất cả những người đang làm việc để bảo vệ sự sống, phẩm giá và nhân quyền thông qua luật pháp và công lý.

Việc chu cấp cho gia đình một cách đàng hoàng cũng là một phần của sự bình an hằng ngày đó. Tôi nghĩ đến những người làm việc trên đồng ruộng, những ngư dân ra khơi, những chủ doanh nghiệp nhỏ và những người duy trì hoạt động của các thành phố chúng ta. Mỗi công việc này đều đóng góp vào đời sống của quốc gia và xứng đáng được công nhận về phẩm giá. Thánh Phao-lô VI dạy rằng sự phát triển đích thực phải thúc đẩy “tất cả mọi người và toàn thể con người” (Thông điệp Populorum Progressio, 14). Sự phát triển này bao gồm cả sự thịnh vượng vật chất và những khát vọng văn hóa, đạo đức và tâm linh của mỗi người. Có những điều tốt đẹp mà không một sự thịnh vượng kinh tế nào có thể thay thế được: sự bình an trong lương tâm, sự chắc chắn được yêu thương và tự do tìm kiếm chân lý và định hướng cuộc sống của mình theo đó.

Khát vọng tìm kiếm chân lý bắt đầu thể hiện rất sớm, qua những câu hỏi mà một đứa trẻ đặt ra khi khám phá thế giới. Một ngôi trường có khả năng đón nhận sự tìm tòi này có thể mở ra những chân trời trước đây tưởng chừng xa vời và giúp trẻ em nhận ra khả năng của chính mình. Tôi bày tỏ lòng biết ơn đối với các thầy cô giáo ở các vùng miền khác nhau của Peru, những người đã đồng hành cùng sự khám phá này và truyền đạt cho học sinh những giá trị của quê hương mình, để các em có thể học cách hiểu và yêu mến nó. Nhưng những chân trời mở ra trong lớp học cần phải tìm được những cơ hội thực sự sau đó. Tôi muốn gửi lời động viên đến những người trẻ tuổi, đặc biệt là những người đang tìm kiếm công việc đầu tiên hoặc chuẩn bị cho những trách nhiệm mới. Chúng ta hãy cùng nhau nỗ lực để giúp họ phát triển tài năng và cống hiến hết mình phục vụ người khác, đặc biệt là những người cần giúp đỡ nhất.

Khi ai đó bị ốm hoặc cần được chăm sóc liên tục, điều đó cũng làm thay đổi cuộc sống của những người xung quanh họ. Bất cứ ai đã từng chăm sóc người thân yêu đều biết sự chăm sóc y tế kịp thời, sự hiện diện thân thiện và lời an ủi có ý nghĩa như thế nào. Tôi nghĩ đến người già, người khuyết tật và những người đang phải chịu đựng sự cô đơn hoặc các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Nhiều gia đình âm thầm gánh vác gánh nặng này, thường với sự hy sinh rất lớn. Tôi khuyến khích chính quyền hỗ trợ sự tận tâm này. Cung cấp cho họ các dịch vụ y tế dễ tiếp cận và tăng cường y tế dự phòng. Những người dành sức lực để chăm sóc người khác cũng cần tìm được người chăm sóc mình.

Tôi cũng đang nghĩ đến nhiều phụ nữ Peru đã duy trì các bếp ăn từ thiện và bếp ăn cộng đồng, và những người, thông qua nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của mình, đóng góp cho sự phát triển tốt đẹp của đất nước. Mong rằng tất cả họ đều có thể tự do phát triển khả năng của mình, tham gia đầy đủ vào cộng đồng và sống không bị bạo lực và bất cứ hình thức bóc lột nào.

Ở Peru, các con sông Amazon, vùng cao nguyên Andes và đường bờ biển rộng lớn định hình cuộc sống của nhiều cộng đồng và công việc của cư dân nơi đây. Việc sử dụng tài nguyên của chúng, thông qua nông nghiệp, đánh bắt cá hoặc khai thác mỏ, đòi hỏi phải chăm sóc thiên nhiên và tôn trọng các cộng đồng phụ thuộc vào nó (xem Thông điệp Laudato si’ của Đức Phan-xi-cô, 183). Hiểu biết về từng vùng lãnh thổ cho phép chúng ta dự đoán được rủi ro của các hiện tượng tự nhiên và bảo vệ người dân tốt hơn. Tinh thần liên đới mà người dân Peru thể hiện khi đối diện với các trường hợp khẩn cấp xứng đáng được đáp lại bằng các định chế có cùng cam kết, có khả năng phòng ngừa và hành động kịp thời khi tính mạng bị đe dọa.

Khoa học và kỹ thuật giúp dự đoán nhiều rủi ro này. Những tiến bộ của chúng cũng cho phép chúng ta cải thiện chăm sóc sức khỏe và mang lại cơ hội giáo dục cho các cộng đồng vùng sâu vùng xa. Trí tuệ nhân tạo mở rộng những khả thể này và biến đổi cách chúng ta làm việc và tương tác với nhau. Như tôi đã nhắc lại trong thông điệp Magnifica Humanitas, những khả thể mới này đòi hỏi sự phân định và định hướng có trách nhiệm hướng tới lợi ích chung (xem số 5). Mong rằng lợi ích của chúng sẽ đến được với tất cả mọi người và sự phát triển của chúng sẽ luôn phục vụ phẩm giá con người. Các biện pháp bảo vệ pháp lý thích đáng cũng cần thiết để ngăn chặn những lạm dụng tiềm tàng và bảo vệ người dân khỏi hậu quả của chúng.

Bảo vệ môi trường và sử dụng có trách nhiệm các kỹ thuật mới cũng đòi hỏi sự hợp tác giữa các quốc gia. Do vị trí địa lý ở vùng Andes và Amazon, cùng với việc tiếp giáp Thái Bình Dương, Peru duy trì mối quan hệ với các quốc gia láng giềng và với người dân các châu lục khác. Nhiều vấn đề ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân, từ bảo vệ môi trường đến các mô hình di cư, đều tìm được giải pháp tốt hơn thông qua đối thoại và hợp tác.

Mặt khác, tôi nghĩ đến nhiều người Peru đang sinh sống ở nước ngoài, những người trong khi xây dựng cuộc sống ở những vùng đất khác, vẫn giữ tình cảm với gia đình và đóng góp cho cộng đồng quê hương của họ. Tại những thành phố xa xôi, hình ảnh Chúa của các phép lạ vẫn tiếp tục quy tụ những người Peru, những người tìm thấy trong lòng sùng kính đó một cách để giữ gìn mối liên hệ với quê hương. Chính tôi đã từng thấy Rome được trang hoàng bằng màu tím! Khoảng cách không nhất thiết làm giảm tình yêu đối với đất nước; đôi khi nó cho phép chúng ta nhận ra rõ hơn mình đã nhận được bao nhiêu từ đất nước. Những người đến Peru cũng mang theo những câu chuyện và hy vọng đáng được chào đón và tôn trọng. Những câu chuyện của họ cho thấy rằng mối quan hệ giữa các quốc gia có những hệ quả rất cụ thể đối với cuộc sống của các gia đình.

Các cuộc chiến tranh và căng thẳng đang ảnh hưởng đến rất nhiều dân tộc đòi hỏi một nền ngoại giao kiên nhẫn, duy trì đối thoại cởi mở, tôn trọng luật pháp quốc tế và tìm kiếm các thỏa thuận bảo vệ cuộc sống và phẩm giá của tất cả mọi người. Mỗi quốc gia đều có những khát vọng chính đáng, nhưng không quốc gia nào có thể coi số phận của người khác là không quan trọng. Tôi khuyến khích Peru tiếp tục đóng góp vào hợp tác khu vực và quốc tế và thúc đẩy sự hiểu biết ngay cả khi các quan điểm dường như không thể dung hòa. Mong rằng chúng ta sẽ không bao giờ từ bỏ việc tìm kiếm những cách thức để giảm bớt nỗi đau khổ của các dân tộc và tiến tới hòa bình.

Mối quan hệ giữa Peru và Tòa Thánh bắt nguồn từ tinh thần hợp tác này. Hiến pháp Peru công nhận Giáo Hội Công Giáo là một yếu tố quan trọng trong sự hình thành lịch sử, văn hóa và đạo đức của quốc gia và quy định sự hợp tác của Nhà nước với Giáo hội, trong khuôn khổ độc lập và tự chủ, đồng thời tôn trọng các giáo phái khác (xem Điều 50). Giáo hội, nhận thức được sự công nhận này, mong muốn tiếp tục cống hiến cho người dân Peru những gì mình đã nhận được như sứ mệnh của mình: rao giảng Tin Mừng, đồng hành cùng những người đau khổ và phục vụ phẩm giá của mỗi con người. Cam kết này thể hiện rõ trong các cộng đồng của Giáo hội, trong các dự án giáo dục và dịch vụ xã hội, và trong nhiều tín hữu giáo dân, được thúc đẩy bởi đức tin, tham gia vào đời sống đất nước thông qua nghề nghiệp và trách nhiệm công dân của họ. Mong rằng mối quan hệ này sẽ tiếp tục phát triển trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau, luôn luôn hướng đến lợi ích của tất cả người dân Peru.

Thưa quý bà và quý ông: có rất nhiều cách để phục vụ Peru. Tôi cảm ơn những người đang làm điều đó thông qua các tổ chức của họ và tất cả những người, thông qua công việc hàng ngày của mình, đóng góp cho lợi ích của cộng đồng. Tôi đã nhận được rất nhiều từ các bạn. Có những khuôn mặt, những cuộc trò chuyện và những cử chỉ yêu thương mà, sau những năm dài này vẫn luôn đồng hành cùng tôi. Từ Tòa Thánh Phê-rô, tôi muốn đáp lại tình cảm ấy bằng lời cầu nguyện và sự gần gũi của tôi. Tôi cũng muốn trình bày với quý vị Giáo huấn Xã hội của Giáo hội, như một sự trợ giúp soi sáng và hướng dẫn những nỗ lực của tất cả những người đang làm việc vì lợi ích của quốc gia này.

Tại giếng Thánh Rosa thành Lima, nhiều thế hệ người Peru đã dâng lên lời cầu nguyện và hy vọng của họ. Hôm nay, từ đây, tôi cũng muốn gửi lời cầu nguyện của mình vào giếng thánh ấy. Qua sự cầu bầu của Đức Trinh Nữ Maria, Thánh Rosa và tất cả các thánh và người được chúc phúc của đất nước này, tôi xin Chúa ban cho tình yêu của Chúa Kitô giúp quý vị nhận ra, trong mỗi người Peru, một người anh em, một người chị em, và trong mỗi người, thêm một lý do để yêu mến đất nước mình. Xin Chúa ban phước lành cho Peru và tất cả cư dân của nó. Xin chân thành cảm ơn.